Berend Mulder (2001)
Fonotactisch leren met neurale netwerken
Master's thesis, Rijksuniversiteit Groningen.
[ Paper (PostScript, 10220 kb) ]

Inleiding

Communicatie is het fundament van de huidige samenleving. Taal speelt daarin een belangrijke, zoniet de belangrijkste rol. Elke dag opnieuw beleven we het wonder van de natuurlijke taal, waarin we gevoelens, ideeën en boodschappen aan andere mensen kenbaar maken. Als kind leren we onze taal van onze ouders, verzorgers en omgeving. Het komt als van nature tot ons. Toch blijkt het proces van het leren van taal ingewikkelder te zijn dan het op het eerste gezicht lijkt. In hoofdstuk 1 geef ik een overzicht van het proces van taalverwerving bij kinderen en enkele computationele benaderingen ervan.
Eén van de eerste dingen die een kind leert aangaande zijn moedertaal zijn de fonotactische regels. Welke klanken mogen wel op elkaar volgen en welke niet? Het onderzoek dat onderwerp is van deze scriptie richt zich op een computationele benadering van dit aspect van het leren van taal door kinderen.
De onderzoeksvraag luidt als volgt:
"Hoe (goed) presteert een neuraal netwerk op het leren van fonotactische regels, gegeven de data die kinderen tot hun beschikking hebben?"
Waarom gebruik ik een neuraal netwerk als computationeel model? Neurale netwerken zijn gebaseerd op een model van de werking van de hersenen. Gegeven het succes van kinderen, die hun hersenen inzetten bij het leren van fonotactische regels, zou je verwachten dat een computationele benadering die het gereedschap van het kind benadert eveneens redelijk succesvol zou moeten zijn. In hoofdstuk 2 geef ik een korte uitleg over wat voor neurale netwerken er zijn en hoe ze werken.
In hoofdstuk 3 beschrijf ik de opzet en de uitvoering van het experiment en in hoofdstuk 4 geef ik de resultaten en de bijbehorende analyse.

Dank is verschuldigd aan prof. dr. ir. J. Nerbonne voor ondersteuning en begeleiding en aan dr. I. Stoianov voor inspiratie.