Edita Mujovic (2003)
Information Retrieval in het CuadraSTAR systeem
Toepassing van IR-faciliteiten ten behoeve van gebruikers van het CuadraSTAR-systeem
Master's thesis, Rijksuniversiteit Groningen.
[ Paper (PDF, 1609 kb) ]

Motivatie voor het onderzoek en vraagstelling

Ik werk als consultant van het CuadraSTAR-systeem bij een IR-software-leverancier. De werkzaamheden die hieruit voortvloeien vormen de belangrijkste motivatie voor het uitvoeren van dit onderzoek. De zoekfaciliteiten binnen dit systeem kunnen op verschillende wijzen aan de eindgebruikers aangeboden worden.

Enerzijds kan de gebruiker zelf queries formuleren door middel van het inzetten van IR-operatoren. Anderzijds is het voor een gebruiker mogelijk gemaakt om zeer simpele queries (bestaande uit enkele trefwoorden) samen te stellen. Daarbij worden de zoektechnieken achter het scherm geplaatst.

Binnen het adviserende deel en het ontwerptraject van een applicatie moet er een voorgedefineerd werkstramien beschikbaar zijn zodat het duidelijk is welke zoekschermen en in het bijzonder welke zoekdefinities wel of niet achter deze schermen geplaatst dienen te worden.

De huidige situatie wordt getypeerd door kopers en verkopers van een applicatie die gezamenlijk tot de beste oplossing moeten zien te komen. Zij doen dit door op de meest optimale manier de beschikbare zoekfaciliteiten aan te bieden. Het referentiekader van een gebruiker kan een beslissende factor zijn voor de bepaling van de specifieke eisen die aan een IR-zoekfaciliteit gesteld gaan worden. Maar daarentegen moet rekening gehouden worden met de bestaande technische mogelijkheden van een bepaald Information Retrieval systeem. Een oplossing voor deze situatie is het aanbieden van een protocol dat bij het verlenen van het advies aan de eindgebruikers en bij het ontwerpen van de zoekschermen gevolgd kan worden.

Het mag duidelijk zijn dat er meerdere onderzoeken zijn gedaan naar de interfaces van de zoekschermen en de gebruiksvriendelijkheid ervan. Daarbij lag veelal de nadruk op de plaatsing, de visuele effectiviteit en de geboden zoekfaciliteiten van deze zoekpagina’s. Maar er is minder vaak gekeken naar de zoekfaciliteiten die per zoekscherm aangeboden kunnen worden. Daarbij is de manier waarop queries (zoekvragen) geformuleerd kunnen worden ook sterk afhankelijk van voor welk type gebruiker dit zoekscherm geschikt zou kunnen zijn.

Dit brengt mij tot de volgende onderzoeksvraag:

Welke zoekfaciliteiten dient een CuadraSTAR-zoekscherm aan één bepaald type gebruiker aan te bieden?

Deze onderzoeksvraag laat zich vertalen in de volgende deelvragen:

  1. Wat zijn de mogelijke manieren waarop de zoekvragen (queries) geformuleerd kunnen worden? Hoe wordt de informatiebehoefte van de gebruiker optimaal vertaald naar een query? Zijn de Booleaanse queries in staat de informatiebehoefte naar een voor het systeem begrijpelijke taal te vertalen?
  2. Welke typen gebruikers zijn op het gebied van Information Retrieval te definiëren? Zijn er overeenkomsten te vinden tussen een bepaald type gebruiker en de formulering van de query?
  3. Wat zijn de zoekmogelijkheden van het CuadraSTAR-systeem? Is er een raakvlak tussen de typen gebruikers van het STAR-systeem en de queries die dit systeem ter beschikking stelt?
  4. Hoe kan een ontwerper (door gebruikmaking van de STAR-zoekfaciliteiten) op een verantwoorde wijze de zoekschermen voor een bepaald type gebruiker maken? Welke zoekdefinities worden gebruikt voor de verschillende schermen en op basis waarvan zijn de zoekdefinities gekozen?
  5. Hoe bruikbaar zijn de ontworpen schermen gebleken uit de testevaluatie door de gebruikers? Is hieruit een verband te leggen tussen een bepaalde type gebruiker en de door hem/haar gebruikte zoekschermen? Blijkt daaruit dat er wezenlijk raakvlak bestaat tussen de theoretische uiteenzetting en het kwalitatieve onderzoek?