Mark Jansen (2008)
Een systeem voor het visualiseren van financiële relaties
Master's thesis, Rijksuniversiteit Groningen.
[ Paper (PDF, 594 kb) ]

Samenvatting

Een belangrijk aspect bij het inschatten van de kredietwaardigheid van een bedrijf is het nagaan van factoren die van invloed zijn op dat bedrijf. Een voorbeeld van een grote invloedsfactor is bijvoorbeeld de verhouding met betrekking tot eigendom van een bedrijf. Het spreekt voor zich dat een moederbedrijf van een kredietaanvrager een grote invloedsfactor is en daarmee een risico kan vormen voor de kredietwaardigheid. Een dergelijke relatie zal over het algemeen niet onopgemerkt blijven. Ontdekken wie de eigenaar is van het moederbedrijf kan al een stuk moeilijker zijn. Als er daarnaast nog een dozijn invloedsfactoren zijn, is het niet moeilijk voor te stellen dat het overzicht lastig te behouden is. Het inschatten van kredietrisico kan dus onoverzichtelijk zijn door de hoeveelheid invloedsfactoren.

Deze onoverzichtelijkheid is de aanleiding voor dit project. Het idee is dat er een manier moet zijn om de informatie zo te structureren en weer te geven dat het niet alleen duidelijker informatie naar voren komt die anders niet gemakkelijk te ontdekken valt. Denk daarbij aan risicovolle constructies waarbij een aandeelhouder van het ene bedrijf een belangrijke functie vervult bij een ander bedrijf, en dat die onderling ook weer een relatie hebben. Deze cirkelconstructie komt lang niet altijd direct uit documenten naar voren, zeker niet als deze gegevens ook nog eens van verschillende bronnen komen. Een betere structurering van de gegevens gecombineerd met een visuele weergave van de onderlinge relaties zou de inzichtelijkheid moeten kunnen vergroten.

Het doel van deze scriptie is om antwoord te geven op vragen die naar voren komen bij de ontwikkeling van een systeem voor het inschatten van kredietrisico. Om welke gegevens gaat het? Waar letten analisten op als het gaat om kredietverstrekking? Waar komen de gegevens vandaan? Op welke manier moeten ze gestructureerd worden? Hoe kunnen de gegevens het beste weergegeven worden? Door deze vragen te behandelen wordt een basis gelegd voor het ontwikkelen van een systeem dat beter risicomanagement voor kredietverstrekkers mogelijk maakt. De onderzoeksvraag zou dan als volgt geformuleerd kunnen worden om deze aspecten te behandelen: In hoeverre en op welke wijze is het mogelijk extractie en visualisatie van relevante bedrijfsfinanciële gegevens te realiseren om de inzichtelijkheid hiervan te vergroten?

Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden en uit te werken is veel gebruik gemaakt van bestaande kennis in de verschillende vakgebieden. De uitwerking van dit verslag vond mede daarom plaats bij het bedrijf FINAN Financial Analysis. Naast de interesse die daar bestaat voor een dergelijke systeem is er ook de kennis op het gebied van financiële analyse die nodig is voor dit project. Met hulp van de economen bij Finan is bijvoorbeeld de ontologie van de kredietrisico tot stand gekomen. Naast de financiële kennis van Finan is ook veel gebruik gemaakt van bronnen met betrekking tot het Semantic Web en visualisatie.

In dit verslag zullen eerst enkele technieken worden besproken die relevant zijn voor de ontwikkeling van dit systeem, zoals de Resource Description Framework en de Web Ontology Language (hoofdstuk 2). Vervolgens zal aan de hand van een schematische weergave het systeem en de verschillende onderdelen van dat systeem worden besproken (hoofdstuk 3). Daarna zal er dieper worden ingegaan op twee onderdelen van het systeem: het informatiebeheer (hoofdstuk 4) en de visualisatie van de gegevens (hoofdstuk 5).