./Machine/imix/spectrum

The dependency structures are given in svg format. The svg format (packaged here in an xhtml file) is supported by decent browsers such as Firefox. It is not supported by Internet Explorer.

spectrum_50_1	svg	xml	Eerste bekende bloedgroepensysteem , ontdekt door Karl Landsteiner .
spectrum_50_2	svg	xml	Deze onderscheidde vier bloedgroepen ( A , B , AB en 0 ) en stelde een schema op van ( on)mogelijkheden bij bloedtransfusies .
spectrum_193_1	svg	xml	Afkorting van acetylcholine .
spectrum_294_1	svg	xml	Aanvalsgewijs bewusteloos raken doordat het hart vanwege een ritmestoornis plotseling niet meer voldoende bloed uitpompt om de hersenen van zuurstof te kunnen voorzien .
spectrum_294_2	svg	xml	De hersenen zijn zeer gevoelig voor een tekort aan zuurstof : als de toevoer van zuurstofrijk bloed gedurende 15 seconden wordt onderbroken , treedt bewusteloosheid in .
spectrum_294_3	svg	xml	De patiënt valt neer , wordt bleek en de ademhaling stokt .
spectrum_294_4	svg	xml	Zodra het hart weer voldoende bloed uitpompt , ontvangen de hersenen weer zuurstof en komt de patiënt bij .
spectrum_294_5	svg	xml	Adams-Stokes-aanvallen zijn het gevolg van hartritmestoornissen : totale hartstilstand , een extreem trage hartfrequentie of kamerfibrilleren .
spectrum_294_6	svg	xml	Kamerfibrilleren gaat nooit spontaan over en kan alleen worden beëindigd door het hart een elektrische schok te geven .
spectrum_294_7	svg	xml	Wanneer het hart te langzaam of helemaal niet meer klopt , moeten medicijnen worden ingespoten om het te stimuleren .
spectrum_294_8	svg	xml	Een afdoende behandeling is het implanteren van een pacemaker , die er voor zorgt dat de hartfrequentie steeds boven een bepaald minimum blijft .
spectrum_309_1	svg	xml	Aandoening gekenmerkt door een geleidelijk verminderde vorming van hormonen door de bijnierschors ( chronische bijnierschorsinsufficiëntie ) .
spectrum_309_2	svg	xml	Het belangrijkste bijnierschorshormoon is cortisol .
spectrum_309_3	svg	xml	Dit hormoon zorgt er onder andere voor dat het suikergehalte in het bloed voldoende hoog blijft en dat ontstekingsreacties binnen de perken worden gehouden .
spectrum_309_4	svg	xml	Een ander bijnierschorshormoon ( aldosteron ) speelt een belangrijke rol bij het regelen van de hoeveelheid water en zouten in het lichaam en de bloeddruk .
spectrum_309_5	svg	xml	Een te geringe vorming van bijnierschorshormonen ( corticosteroïden ) is meestal het gevolg van een auto-immuunziekte .
spectrum_309_6	svg	xml	Het afweersysteem van het lichaam maakt antistoffen die de cellen van de bijnierschors vernietigen .
spectrum_309_7	svg	xml	De belangrijkste verschijnselen zijn moeheid , lusteloosheid , een slechte eetlust en vermagering .
spectrum_309_8	svg	xml	Andere symptomen zijn bloedarmoede , buikklachten , dorst , een lage bloeddruk en een lage bloedsuikerspiegel ( hypoglycemie ) .
spectrum_309_9	svg	xml	Kenmerkend is verder een bruine verkleuring van de huid en van de slijmvliezen en bij de vrouw het verdwijnen van de beharing van de oksels en de schaamstreek .
spectrum_309_10	svg	xml	Bij de ziekte van Addison bestaat de kans dat er in situaties die belastend zijn voor het lichaam - koortsende infecties , extreme inspanning - te weinig cortisol aanwezig is om de reacties van het lichaam binnen veilige grenzen te houden .
spectrum_309_11	svg	xml	Er kan dan een levensbedreigende situatie ontstaan : een acute bijnierschorsinsufficiëntie .
spectrum_309_12	svg	xml	De ziekte wordt vastgesteld door het meten van de hoeveelheid bijnierschorshormonen in de urine en in het bloed .
spectrum_309_13	svg	xml	De behandeling bestaat uit het toedienen van kunstmatig vervaardigde bijnierschorshormonen .
spectrum_309_14	svg	xml	Met cortisoltabletten verdwijnen alle klachten na verloop van tijd .
spectrum_309_15	svg	xml	Deze behandeling moet meestal het hele leven worden volgehouden .
spectrum_309_16	svg	xml	Bij infecties zal het sneller dan gemiddeld noodzakelijk zijn een arts te raadplegen ; deze kan eventueel de dosis cortisol verhogen , en daarmee voorkomen dat er een acute bijnierschorsinsufficiëntie ontstaat .
spectrum_329_1	svg	xml	( 1870-1937 ) Oostenrijks medicus en psychiater .
spectrum_329_2	svg	xml	Adler was aanvankelijk een volgeling van Freud , maar brak met hem in 1911 op grond van theoretische geschilpunten .
spectrum_329_3	svg	xml	Hij was de grondlegger van de Individualpsychologie .
spectrum_329_4	svg	xml	De ideeën en opvattingen die de basis voor deze psychologie vormen , ontwikkelde hij pas volledig na zijn breuk met Freud .
spectrum_329_5	svg	xml	Centraal in zijn theorieën staat de opvatting dat een ' streven naar meerderwaardigheid ' de drijvende kracht achter alle menselijk gedrag is .
spectrum_329_6	svg	xml	De nadruk die Adler legde op de invloed van de sociale omgeving op de ontwikkeling van het kind , wordt van groot belang geacht voor de ontwikkeling van de sociale psychologie .
spectrum_329_7	svg	xml	De medicus en psychiater Alfred Adler was van 1902 tot 1911 een van Freuds naaste medewerkers .
spectrum_329_8	svg	xml	Wegens theoretische geschilpunten tussen Freud en hem trad Adler uit de Weense Psychoanalytische Kring , teneinde zijn ' Individualpsychologie ' verder onafhankelijk van Freud te ontwikkelen .
spectrum_329_9	svg	xml	Gedurende zijn loopbaan in Oostenrijk - Adler werd op 7 februari 1870 in Penzing bij Wenen geboren - hield hij zich vooral bezig met de vorming van onderwijskrachten en het vormingswerk voor volwassenen .
spectrum_329_10	svg	xml	In 1929 werd hij hoogleraar in de medicijnen aan Columbia University te New York .
spectrum_329_11	svg	xml	Tijdens een lezingentournee door Groot-Brittannië stierf hij op 28 mei 1937 in Aberdeen .
spectrum_329_12	svg	xml	Adlers Individualpsychologie wordt doorgaans gezien als een dieptepsychologie , d.w.z. een psychologie die probeert in het onbewuste optredende verschijnselen op te sporen en daarmee menselijk gedrag te verklaren .
spectrum_329_13	svg	xml	Volgens anderen zou het beter zijn te spreken van een contextpsychologie , omdat het volgens Adlers opvattingen voor een goed begrip van het onbewuste van het individu zeer belangrijk is de wijdere , vooral ook sociale context ( omgeving ) van dat individu te kennen en te begrijpen .
spectrum_329_14	svg	xml	` Minderwaardigheidsgevoel ' Achter alle menselijke activiteit schuilt volgens Adler een streven om van een als negatief ervaren situatie tot een positievere te geraken .
spectrum_329_15	svg	xml	De oorspronkelijke zwakheid , hulpeloosheid en afhankelijkheid van het kind liggen ten grondslag aan de minderwaardigheidsgevoelens ( negatieve situatie ) .
spectrum_329_16	svg	xml	Als reactie hierop probeert een kind een gevoel van veiligheid en meerderwaardigheid te bereiken ( positieve situatie ) .
spectrum_329_17	svg	xml	Dit streven ontleent zijn richting aan een zelf-ideaal , dat onder invloed van omgevingsfactoren door het individu wordt gevormd .
spectrum_329_18	svg	xml	Dit doel of zelf-ideaal blijft grotendeels onbekend voor het individu zelf .
spectrum_329_19	svg	xml	Het ongekende en onbegrepen deel van het zelf-ideaal noemde Adler het onbewuste .
spectrum_329_20	svg	xml	Volgens Adler zijn alle psychologische processen ondergeschikt aan dit doel en kunnen zij alleen maar begrepen worden als het doel zelf volledig gekend wordt .
spectrum_329_21	svg	xml	De persoonlijkheidsstructuur die resulteert uit de aan het doel onderworpen afzonderlijke psychologische processen , wordt de levensstijl of ook wel het levensplan genoemd .
spectrum_329_22	svg	xml	Omdat de levensstijl van het doel of zelf-ideaal afhankelijk is , wordt ook deze niet door het individu gekend .
spectrum_329_23	svg	xml	` Orgaanminderwaardigheid en compensatie ' Adlers opvattingen over de minderwaardigheidsgevoelens kwamen voort uit door hem uitgevoerde medische studies op het gebied van wat hij noemde de ' orgaanminderwaardigheid ' .
spectrum_329_24	svg	xml	Orgaanminderwaardigheid kan zich , aldus Adler , in allerlei vormen uiten : van regelrechte misvormingen tot bijv. vertraagde rijping van overigens normaal functionerende organen .
spectrum_329_25	svg	xml	Vanuit een opvatting die een soort economie van het totale organisme veronderstelde , kwam hij tot de slotsom dat het slecht of helemaal niet functioneren van een of meer organen ertoe leidt dat andere organen door vermeerderde groei en/of uitbreiding van hun functie de taak van het minderwaardige orgaan geheel of gedeeltelijk zullen overnemen .
spectrum_329_26	svg	xml	Dit verschijnsel - het overnemen van een functie van een gebrekkig functionerend orgaan door een naar functie uitgebreid orgaan - noemde Adler compensatie .
spectrum_329_27	svg	xml	Onder bepaalde omstandigheden kan deze ontwikkeling zelfs leiden tot vormen van overcompensatie .
spectrum_329_28	svg	xml	Dit in oorsprong medische model werd later door Adler ook in psychologische zin toegepast .
spectrum_329_29	svg	xml	Vanuit het minderwaardigheidsgevoel ontwikkelt zich bij het kind de neiging om naar middelen te zoeken die dit gevoel kunnen tegengaan .
spectrum_329_30	svg	xml	Hoe sterker het minderwaardigheidsgevoel , des te heviger zal de behoefte zijn aan middelen om het te overwinnen .
spectrum_329_31	svg	xml	Is het minderwaardigheidsgevoel bijv. het gevolg van een reële toestand van verwaarlozing , zoals honger , dan zal de naar compensatie strevende neiging kunnen leiden tot een zeer hoog gesteld zelf-ideaal .
spectrum_329_32	svg	xml	Dit zelf-ideaal zal bijvoorbeeld gevormd worden door een voorstelling van macht , die in staat is alle behoeften te bevredigen .
spectrum_329_33	svg	xml	` Complexen ' Het streven naar meerderwaardigheid werd door Adler niet uitsluitend negatief beoordeeld .
spectrum_329_34	svg	xml	Hij kende het een duidelijke rol toe in de menselijke ontwikkeling .
spectrum_329_35	svg	xml	Het individu tempert door het meerderwaardigheidsstreven zijn gevoel van zwakte en wint aan kracht door de hoop op uiteindelijke ' verlossing ' die het zelf-ideaal hem biedt .
spectrum_329_36	svg	xml	Anders wordt dit wanneer het minderwaardigheidsgevoel dermate krachtig is dat het normaal en sociaal aanvaardbaar gedrag onmogelijk maakt .
spectrum_329_37	svg	xml	Adler sprak hier van een minderwaardigheidscomplex .
spectrum_329_38	svg	xml	Ieder minderwaardigheidscomplex wordt aangevuld door een meerderwaardigheidscomplex dat naar omvang en hevigheid vergelijkbaar is met het minderwaardigheidscomplex .
spectrum_329_39	svg	xml	Beide complexen zijn dus onderling afhankelijk .
spectrum_329_40	svg	xml	Het minderwaardigheids- respectievelijk meerderwaardigheidscomplex is niets anders dan een verhevigde vorm van het minderwaardigheids- dan wel meerderwaardigheidsgevoel .
spectrum_329_41	svg	xml	De neurose , een lichtere vorm van geestesziekte die ook in de theorieën van Freud en Jung - de andere dieptepsychologen - een belangrijke rol speelt , is volgens Adler het gevolg van dergelijke complexen .
spectrum_329_42	svg	xml	Karakteristiek voor de neuroticus is wat Adler het ' ja maar'-patroon noemde .
spectrum_329_43	svg	xml	Het ' ja ' in deze term verwijst naar het feit dat de neuroticus kennelijk bereid is zijn verplichtingen te aanvaarden ; het ' maar ' staat voor het zich in werkelijkheid terugtrekken achter uitvluchten en voorwendsels om van zijn verantwoordelijkheden ontslagen te worden en een mogelijk falen of mislukken te vermijden .
spectrum_329_44	svg	xml	De neuroticus wordt verder gekenmerkt door onaangepast gedrag , dat het gevolg is van een slecht ontwikkelde sociale belangstelling en een overdreven , niet op samenwerking gericht zelf-ideaal van persoonlijke superioriteit .
spectrum_329_45	svg	xml	Hij probeert zijn problemen op te lossen door met zichzelf bezig te zijn , in plaats van zichzelf een taak te stellen in de wereld .
spectrum_329_47	svg	xml	Tekenend is bijv. dat Adler de relatie tussen moeder en kind - in tegenstelling tot Freud , die deze verklaarde uit driften - zag als een verhouding van wederzijdse afhankelijkheid .
spectrum_329_48	svg	xml	Dit is een belangrijk element in Adlers theorie .
spectrum_329_49	svg	xml	Omdat hij weigerde het individu apart van zijn sociale situatie te beoordelen , werden in zijn opvattingen alle zogenaamde psychische of levensproblemen in wezen sociale problemen , d.w.z. problemen die ontstaan uit menselijke verhoudingen .
spectrum_329_50	svg	xml	Dit verklaart ook waarom Adler zo'n groot belang hechtte aan bijv. de plaats die een kind in zijn gezin inneemt en de samenstelling van een gezin .
spectrum_329_51	svg	xml	Zo benadrukte hij het feit dat broers en zusters vaak in zo'n grote mate van elkaar verschillen , ondanks een vergelijkbare erfelijke bagage .
spectrum_329_52	svg	xml	Het tweede kind , aldus Adler , is vaak wat hij een ' ik ook'-type noemde , dat het altijd iets beter wil doen dan een ander en zeer ' streberisch ' is .
spectrum_329_53	svg	xml	Dit voorbeeld geeft duidelijk aan waarom Adlers opvattingen door zijn critici vaak nogal simpel en naïef worden genoemd .
spectrum_329_54	svg	xml	` Adlers therapie ' De door Adler ontwikkelde therapie bestaat uit een drietal onderdelen .
spectrum_329_55	svg	xml	In de eerste plaats probeert de therapeut de levensstijl van zijn patiënt te leren kennen en begrijpen .
spectrum_329_56	svg	xml	Ten tweede verschaft hij de patiënt inzicht in zijn levensstijl en de ' fouten ' en ' vergissingen ' die deze bevat .
spectrum_329_57	svg	xml	Ten slotte wordt de therapeutische verhouding , het contact tussen patiënt en therapeut dus , gebruikt om het restant aan sociale belangstelling dat Adler bij iedere patiënt nog aanwezig achtte , te stimuleren en te verruimen .
spectrum_329_58	svg	xml	De werkwijze stoelt op de gedachte dat de patiënt door voldoende inzicht te verkrijgen in zijn eigen levensstijl en de fouten daarin , die fouten niet meer zal maken .
spectrum_329_59	svg	xml	De middelen die volgens Adler aangewend dienen te worden om de patiënt te begrijpen , zijn invoelingsvermogen , intuïtie en gissingen .
spectrum_329_60	svg	xml	Verder kan de therapeut inzicht verkrijgen in de levensstijl van de patiënt vanuit diens vroegste herinneringen ( echte of vermeende ) , de plaats die hij in zijn gezin innam , kwalen die de patiënt tijdens zijn kindertijd had en dag- en gewone dromen .
spectrum_329_61	svg	xml	` Adlers invloed ' Ondanks de vrij grote populariteit die Adlers ideeën tijdens zijn leven genoten , zijn zij later enigszins op de achtergrond geraakt .
spectrum_329_62	svg	xml	Toch heeft Adler aanzienlijke invloed gehad op het denken van andere psychologen .
spectrum_329_63	svg	xml	Zo werd de Duits-Amerikaanse psycholoog Kurt Lewin , die een belangrijke rol speelde bij de ontwikkeling van de sociale psychologie , beïnvloed door Adlers opvattingen omtrent de effecten van de directe sociale omgeving op de ontwikkeling van het individu .
spectrum_329_64	svg	xml	Ook schoolpsychologische diensten hebben in het verleden veel gebruik gemaakt van Adlers inzichten , die vanwege hun vaak naïeve karakter een grote onmiddellijke toepasbaarheid bleken te bezitten .
spectrum_329_65	svg	xml	Dit laatste heeft er wellicht ook toe geleid dat enige van de specifiek adleriaanse termen , zoals minderwaardigheidsgevoel en minderwaardigheidscomplex , bij een breed publiek ingang vonden .
spectrum_366_1	svg	xml	Muskiet van het geslacht Aedes .
spectrum_366_2	svg	xml	Overbrenger van gele koorts en dengue , tropische ziekten die door een virus worden veroorzaakt .
spectrum_521_1	svg	xml	( Afkorting van de Engelse term : acquired immune deficiency syndrome , ofwel ' verworven immuun-deficiëntiesyndroom ' ) Aids is een ziekte waarbij het afweersysteem steeds verder wordt aangetast .
spectrum_521_2	svg	xml	Tot het begin van de jaren tachtig was aids bijna geheel onbekend , maar sinds het eerste geval in 1981 in de Verenigde Staten werd herkend , heeft de ziekte zich in enkele jaren ontwikkeld tot een wereldwijde epidemie .
spectrum_521_3	svg	xml	Met name in Afrika heeft aids een verwoestend effect op de samenleving , omdat daar vooral de productieve beroepsbevolking getroffen wordt .
spectrum_521_4	svg	xml	In 2000 waren al 19 miljoen mensen aan een hiv-infectie overleden .
spectrum_521_5	svg	xml	In sept. 2001 schatte UNAIDS , het programma van de Verenigde Naties dat zich bezighoudt met de bestrijding van aids , het aantal met hiv geïnfecteerde mensen op ruim 40 miljoen ( vijf miljoen meer dan het jaar ervoor ) .
spectrum_521_6	svg	xml	Het merendeel hiervan woont in Afrika ( 95% van de hiv-geïnfecteerden woont in ontwikkelingslanden ) .
spectrum_521_7	svg	xml	De ziekte greep volgens het rapport het snelst om zich heen in Rusland en de andere voormalige sovjetrepublieken .
spectrum_521_8	svg	xml	Drie miljoen mensen stierven in 2001 aan de gevolgen van aids .
spectrum_521_9	svg	xml	Volgens sommige schattingen zouden tegen 2010 jaarlijks 30 miljoen mensen aan aids kunnen sterven .
spectrum_521_10	svg	xml	In Europa lag volgens de schattingen in 2001 het aantal met hiv besmette mensen op 1,5 miljoen , waarvan een half miljoen in West-Europa en een miljoen in Oost-Europa .
spectrum_521_11	svg	xml	In Nederland was tussen 1994 en 2001 bij 5423 mensen een diagnose van aids gesteld , in België bij 2846 .
spectrum_521_12	svg	xml	Het aantal met hiv besmette mensen werd in Nederland geschat op 15 000 , in België op 13 881 .
spectrum_521_14	svg	xml	` Het hiv-virus ' Aids is een seksueel overdraagbare aandoening ( geslachtsziekte ) , veroorzaakt door een virus , dat in 1986 tot hiv-virus ( humaan immunodeficiëntievirus ) werd gedoopt .
spectrum_521_15	svg	xml	Wanneer infectie optreedt , doet het hiv-virus een aanval op de zogenoemde T4-lymfocyten ( T4-cellen ) .
spectrum_521_16	svg	xml	Dit is een specifiek type witte bloedcellen dat een cruciale rol speelt in het afweersysteem van mens en dier .
spectrum_521_17	svg	xml	In eerste instantie merkt de patiënt ( nagenoeg ) niets van de infectie , maar er worden wel antistoffen tegen het virus geproduceerd .
spectrum_521_18	svg	xml	Deze kunnen het virus echter niet onschadelijk maken en de patiënt blijft daarna drager van het virus .
spectrum_521_19	svg	xml	` Verloop van de ziekte ' Van een aids-patiënt worden de T4-cellen steeds verder uitgeschakeld , waardoor de weerbaarheid van het lichaam gaandeweg vermindert .
spectrum_521_20	svg	xml	Allerlei infecties met micro-organismen die onder normale omstandigheden praktisch nooit een ziekte veroorzaken , krijgen daardoor een kans .
spectrum_521_21	svg	xml	Berucht is de longontsteking veroorzaakt door het eencellige micro-organisme ` Pneumocystis carinii ' .
spectrum_521_22	svg	xml	Ook infecties met ` Toxoplasma ' , diverse schimmels , bacteriën ( o.m. de tuberkelbacil ) en virussen ( o.a. het herpes simplex-virus ) kunnen voorkomen .
spectrum_521_23	svg	xml	Naast deze infecties treedt in ca. een derde van de gevallen een kwaadaardige aandoening op : het Kaposi-sarcoom , een zeldzame vorm van kanker in de huid .
spectrum_521_24	svg	xml	Deze is vooral gelokaliseerd op benen en armen , maar ook op het hoofd .
spectrum_521_25	svg	xml	Daarna worden lymfklieren en inwendige organen aangetast .
spectrum_521_26	svg	xml	Ook andere vormen van kanker zijn mogelijk .
spectrum_521_27	svg	xml	` Besmetting en risicogroepen ' Men kan géén aids oplopen door een patiënt die aan de ziekte lijdt ( of drager van het virus is ) een hand te geven , te zoenen , e.d. , kortom via gewoon sociaal contact .
spectrum_521_28	svg	xml	Het hiv-virus is namelijk betrekkelijk weinig besmettelijk en wordt uitsluitend overgebracht via geslachtsverkeer of direct bloed-bloedcontact .
spectrum_521_29	svg	xml	Kinderen kunnen vóór de geboorte worden besmet wanneer de moeder draagster van het hiv-virus is .
spectrum_521_30	svg	xml	Ook via borstvoeding is overdracht van het virus mogelijk .
spectrum_521_31	svg	xml	Er zijn in de westerse wereld duidelijke risicogroepen voor aids .
spectrum_521_32	svg	xml	Deze worden met name gevormd door seksueel actieven met veel wisselende contacten , waarbij ' onveilig ' geslachtsverkeer wordt bedreven .
spectrum_521_33	svg	xml	Dit betreft dus zowel heteroseksuelen als homoseksuelen .
spectrum_521_34	svg	xml	Aids is dan ook al lang niet meer de ' homoziekte ' , waarmee de infectie aanvankelijk werd aangeduid .
spectrum_521_35	svg	xml	Ook een verhoogd risico lopen spuitende drugsgebruikers door het gebruik van besmette injectienaalden of spuiten .
spectrum_521_36	svg	xml	Mensen met bloederziekte ( hemofilie ) vormden in het verleden een risicogroep doordat zij bloedproducten kregen toegediend die waren bereid uit het bloed van veel donoren .
spectrum_521_37	svg	xml	De kans op besmetting langs deze weg is tegenwoordig in de westerse wereld vrijwel nihil geworden , doordat al het donorbloed eerst wordt getest op antistoffen tegen het hiv-virus .
spectrum_521_38	svg	xml	` Diagnose ' Als iemand contact heeft gehad met het hiv-virus , en dus besmet is , kan dat worden vastgesteld door middel van een test waarbij antistoffen tegen het virus in het bloed worden aangetoond .
spectrum_521_39	svg	xml	Een positieve test ( de patiënt is ' seropositief ' ) kan betekenen dat de geïnfecteerde ook werkelijk aids krijgt .
spectrum_521_40	svg	xml	Of dit zo is en hoe snel is nog niet duidelijk ; de maximale tijd tussen infectie en het optreden van aids ( incubatietijd ) is nog niet bekend en maakt een voorspelling op langere termijn moeilijk .
spectrum_521_41	svg	xml	` Behandeling ' Lange tijd was er geen effectieve therapie tegen aids .
spectrum_521_42	svg	xml	Hoogstens konden opportunistische infecties , d.w.z. infecties die bij een intacte weerstand niet zullen optreden , worden behandeld .
spectrum_521_43	svg	xml	Steeds kreeg de patiënt echter weer nieuwe infecties en steeds weer konden deze de patiënt uiteindelijk fataal worden .
spectrum_521_44	svg	xml	De medicijnen die er waren , hadden slechts als effect dat zij het verloop van de ziekte vertraagden en de verschijnselen onderdrukten .
spectrum_521_45	svg	xml	Sinds 1997 is ` combinatietherapie ' het nieuwe toverwoord in de strijd tegen aids .
spectrum_521_46	svg	xml	Een cocktail van drie medicijnen , AZT , 3TC en Ritonavir , is in staat bij nog niet eerder behandelde seropositieven het hiv-virus te verwijderen uit zowel het bloed als het lymfklierweefsel .
spectrum_521_47	svg	xml	Dit laatste vormt het eigenlijke strijdtoneel van het virus en het afweersysteem .
spectrum_521_48	svg	xml	Onderzoekers van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam presenteerden in november 1997 de eerste positieve resultaten van deze aanpak .
spectrum_521_49	svg	xml	De Amerikaanse onderzoeker David Ho , grondlegger van de combinatietherapie bij aids , werd hiervoor door het Amerikaanse weekblad Time zelfs uitgeroepen tot ` Man van het Jaar ' .
spectrum_521_50	svg	xml	Deze ` doorbraak van het jaar ' ( volgens het Amerikaanse maandblad Science ) rechtvaardigt de hoop dat aids in plaats van een dodelijke ziekte , ooit een behandelbare chronische aandoening kan worden .
spectrum_521_51	svg	xml	De triple-therapie is nu nog zwaar en duur : dagelijks moeten zo'n 25 pillen geslikt worden , sommige met ernstige bijwerkingen en een zeer onaangename smaak .
spectrum_521_52	svg	xml	Ook moet de therapie strikt worden volgehouden .
spectrum_521_53	svg	xml	Zo niet , dan ontstaan er resistente virussen en zijn de kansen op succes verkeken .
spectrum_521_54	svg	xml	De kosten per patiënt bedragen ongeveer elfduizend dollar per jaar .
spectrum_521_55	svg	xml	Voor miljoenen aids-patiënten is deze behandeling dan ook onbereikbaar .
spectrum_521_56	svg	xml	` Natuurlijke afweer ' Er zijn mensen die in aanraking komen met het virus en toch niet ziek worden , of pas na lange tijd .
spectrum_521_57	svg	xml	In de zomer van 1997 werd bekend dat een defect aan het gen CCR5 de oorzaak is van de natuurlijke afweer tegen hiv .
spectrum_521_58	svg	xml	CCR5 regelt de aanmaak van een eiwit op de buitenkant van de T-cellen , de afweercellen waarop hiv het gemunt heeft .
spectrum_521_59	svg	xml	Hiv bindt aan het CCR5-eiwit om vervolgens de T-cel binnen te dringen en te vernietigen .
spectrum_521_60	svg	xml	Een afweercel heeft twee CCR5-genen .
spectrum_521_61	svg	xml	Een defect aan beide CCR5-genen van een cel heeft tot gevolg dat er geen ankerplaatsen voor hiv zijn : het virus kan de T-cellen niet binnendringen .
spectrum_521_62	svg	xml	Is slechts één CCR5-gen defect , dan is het aantal ankerplaatsen gehalveerd , waardoor de vernietiging van T-cellen veel langzamer verloopt .
spectrum_521_63	svg	xml	Dit gendefect blijkt opvallend vaak voor te komen onder blanke Europeanen : bij één op de honderd zijn beide genen beschadigd .
spectrum_521_64	svg	xml	Belgische onderzoekers meldden in ` Nature ' dat een dergelijk gendefect niet gevonden werd bij mensen uit Afrika en Japan .
spectrum_521_65	svg	xml	Toch worden ook in deze groepen zogenaamde ` long term survivors ' aangetroffen .
spectrum_521_66	svg	xml	Mogelijk spelen bij hen andere gendefecten een rol .
spectrum_521_67	svg	xml	Ongeveer een kwart van de seropositieven krijgt geen aids , maar een verwant ziektebeeld ; het Aids Related Complex ( ARC ) .
spectrum_521_68	svg	xml	Bij deze patiënten is het afweersysteem wel aangetast , maar nog net in staat allerlei opduikende infecties het hoofd te bieden .
spectrum_521_69	svg	xml	Wel kan ARC zich op den duur tot aids ontwikkelen .
spectrum_521_70	svg	xml	` Preventie ' Zolang er geen effectief vaccin is tegen aids , ligt het accent op het voorkómen van besmetting .
spectrum_521_71	svg	xml	Dit kan het best door ' veilig te vrijen ' ( safe sex ) , d.w.z. met condoom .
spectrum_521_72	svg	xml	Voor heteroseksuelen geldt bovendien dat zij orale seks tijdens de menstruatie beter kunnen vermijden .
spectrum_521_73	svg	xml	Dit alles is uiteraard alleen van toepassing indien niet is uitgesloten dat een van de twee partners drager is van het hiv-virus .
spectrum_521_74	svg	xml	Voorlichting over aids en hoe de ziekte te voorkomen , wordt overal ter wereld sinds het midden van de jaren tachtig met kracht aangepakt .
spectrum_700_1	svg	xml	( AA , Anonieme Alcoholisten ) Over de gehele wereld verspreide organisatie gericht op hulp van en aan alcoholisten onderling .
spectrum_700_2	svg	xml	Werd in 1935 in de Verenigde Staten opgericht .
spectrum_700_3	svg	xml	Iedereen die wil ophouden met drinken , kan lid worden .
spectrum_700_4	svg	xml	Bestaat uit kleine groepen alcoholisten , die door regelmatig de problematiek van het drinken te bespreken , elkaar steun en inzicht geven .
spectrum_721_1	svg	xml	( 1522-1605 ) Italiaans natuuronderzoeker en medicus .
spectrum_721_2	svg	xml	Doceerde in Bologna en stichtte er een botanische tuin .
spectrum_721_3	svg	xml	Zette een encyclopedie van het dierenrijk op , waarin hij ook anatomische aspecten behandelde .
spectrum_721_4	svg	xml	Schreef ' Antidotarii bononiensis epitome ' ( 1574 ) , de eerste geneesmiddelenencyclopedie .
spectrum_831_1	svg	xml	( AGAS ) Individueel af te nemen test die meet in hoeverre een lichamelijke handicap of chronische ziekte psychisch verwerkt is .
spectrum_831_2	svg	xml	Er wordt op vier schalen een score bepaald : 1 .
spectrum_831_3	svg	xml	De verwerking van de handicap .
spectrum_831_4	svg	xml	2 .
spectrum_831_5	svg	xml	Hoe hinderlijk het wordt gevonden om van hulp afhankelijk te zijn .
spectrum_831_6	svg	xml	3 .
spectrum_831_7	svg	xml	De sociale consequenties van het gehandicapt zijn .
spectrum_831_8	svg	xml	4 .
spectrum_831_9	svg	xml	De emotionele geaardheid ten opzichte van de verwerking van de handicap .
spectrum_977_1	svg	xml	Vorm van dementie , waarbij de hersencellen om onbekende reden reeds op middelbare leeftijd gaan degenereren .
spectrum_977_2	svg	xml	Deze hersenziekte werd voor het eerst beschreven door Alois Alzheimer in 1907 .
spectrum_977_3	svg	xml	De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie .
spectrum_977_4	svg	xml	De ziekte van Alzheimer kan vanaf het 45e jaar ontstaan , met soms een dodelijk verloop binnen enkele jaren .
spectrum_977_5	svg	xml	Aanvankelijk bestaan alleen geheugenstoornissen , later ontstaan onder andere afasie en een onvermogen om zelfs simpele handelingen uit te voeren ( apraxie ) .
spectrum_977_6	svg	xml	Soms zijn er epileptische aanvallen .
spectrum_977_7	svg	xml	Uiteindelijk ontwikkelt zich een volledige dementie .
spectrum_977_8	svg	xml	Bij een lijkschouwing kunnen karakteristieke plekken en verwarde massa's abnormale cellen in de normale structuur van het hersenweefsel worden gevonden .
spectrum_977_9	svg	xml	Deze zelfde veranderingen zijn in zekere mate ook te zien in normale oude hersenen en in het hersenweefsel van boksers die veel harde klappen op hun hoofd hebben gehad .
spectrum_977_10	svg	xml	Mensen bij wie in de familie de ziekte van Alzheimer voorkomt , hebben een grotere kans de ziekte te krijgen .
spectrum_977_11	svg	xml	Alzheimer heeft waarschijnlijk een diversiteit aan oorzaken , die maar ten dele erfelijk zijn bepaald .
spectrum_977_12	svg	xml	In 1990 ontdekten onderzoekers dat een gen op chromosoom 19 , als het in een andere vorm voorkomt , het risico op Alzheimer op hogere leeftijd vergroot .
spectrum_977_13	svg	xml	Dit gen codeert voor het eiwit apolipoproteïne .
spectrum_977_14	svg	xml	De normale vorm van dit eiwit is apoE3 .
spectrum_977_15	svg	xml	De variant apoE4 - die voorkomt bij ongeveer de helft van de oudere Alzheimer-patiënten - leidt er door binding aan een bepaald eiwit ( amyloïde β-proteïne ) toe dat er afvalproducten ontstaan die mogelijk de zenuwcellen beschadigen .
spectrum_1074_1	svg	xml	( 1669-1724 ) Zwitsers arts .
spectrum_1074_2	svg	xml	Werkte in Amsterdam aan het onderwijs aan doofstommen .
spectrum_1074_3	svg	xml	Slaagde erin een doof meisje te leren spreken .
spectrum_1074_4	svg	xml	Maakte gebruik van liplezen .
spectrum_1410_1	svg	xml	Methode aan de hand waarvan de conditie van een pasgeboren kind beoordeeld wordt .
spectrum_1410_2	svg	xml	Er wordt uitgegaan van vijf aspecten : kleur , ademhaling , spierspanning , reflexreactie en hartslag .
spectrum_1410_3	svg	xml	Elk van deze aspecten krijgt een waardering van 0 , 1 of 2 waarna deze bij elkaar worden opgeteld .
spectrum_1410_4	svg	xml	Een gezonde , roze , actieve baby , die goed ademt en onmiddellijk huilt , snel reageert op een tik op de voetzolen en een hartritme heeft van meer dan 100 slagen per minuut , krijgt de maximale score van 10 .
spectrum_1410_5	svg	xml	De meting vindt plaats direct na de geboorte en wordt na een aantal minuten herhaald .
spectrum_1410_6	svg	xml	Als de Apgar-score veel te laag is , of als een matige score niet normaal wordt , is een ( spoedeisende ) behandeling noodzakelijk .
spectrum_1513_1	svg	xml	( 1667-1735 ) Schots arts en schrijver , bevriend met Swift en Pope , lijfarts van koningin Anna sinds 1709 .
spectrum_1513_2	svg	xml	Zijn ' History of John Bull ' ( 1712 ) leidde tot de bekende bijnaam voor de typische Engelsman .
spectrum_1515_1	svg	xml	( Aids Related Complex ) aan aids verwant ziektebeeld ( ARC ) , waarbij het afweersysteem wel is aangetast , maar nog net in staat is allerlei opduikende infecties het hoofd te bieden .
spectrum_1515_2	svg	xml	Ongeveer een kwart van de mensen die met het hiv-virus zijn besmet , krijgt ARC .
spectrum_1515_3	svg	xml	Op den duur kan zich aids ontwikkelen .
spectrum_1748_1	svg	xml	Verouderde zwangerschapstest waarbij jonge muizen worden ingespoten met urine van zwangere vrouwen .
spectrum_1748_2	svg	xml	De reactie is positief - en de vrouw dus zwanger - wanneer na vijf dagen rijpe eicellen in de eierstok van de muizen zijn gevormd .
spectrum_1755_1	svg	xml	( 1581-1626 ) Italiaans arts , werkzaam te Pisa .
spectrum_1755_2	svg	xml	Ontdekte in 1622 de chylus ( lymfevaten in de ingewanden die vetten met een hoog moleculegewicht opnemen ) bij de hond , waarvan hij evenwel de functie niet correct beschreef .
spectrum_1949_1	svg	xml	( Edler von Auenbrugg ; 1722-1809 ) Oostenrijks arts te Wenen .
spectrum_1949_2	svg	xml	Ontdekte in 1754 de methode der percussie .
spectrum_1949_3	svg	xml	Hierdoor ontstond voor het eerst de mogelijkheid organen in de borstholte te onderzoeken .
spectrum_1949_4	svg	xml	De percussie vormt nog steeds een belangrijk onderdeel van het lichamelijk onderzoek .
spectrum_2125_1	svg	xml	Ziekte die een arts reeds moet aangeven als hij de ziekte alleen maar vermoedt , zodat maatregelen om verspreiding van de infectieziekte tegen te gaan zonder vertraging kunnen worden genomen .
spectrum_2125_2	svg	xml	Volgens de oude wet infectieziekten uit 1928 betrof dit o.a kinderverlamming , pokken , pest , tyfus en hondsdolheid .
spectrum_2125_3	svg	xml	Volgens de nieuwe infectieziektewet uit 1999 wordt alleen nog kinderverlamming ( poliomyelitis ) als A-ziekte beschouwd .
spectrum_2125_4	svg	xml	Deze wijziging heeft te maken met het feit dat veel van de oude A-ziekten betrekkelijk snel via laboratorium-onderzoek kunnen worden bevestigd - de zekerheid wat betreft de diagnose weegt in die gevallen veruit op tegen een vertraging bij de aangifte .
spectrum_2125_5	svg	xml	Aangifte dient door de arts te geschieden bij de GGD .
spectrum_2125_6	svg	xml	Doel is een zo effectief mogelijke bestrijding van besmettelijke ziekten .
spectrum_2151_1	svg	xml	( incus ) Middelste van de drie gehoorbeentjes , die zorgen voor de overdracht van geluidstrillingen van het trommelvlies naar het ovale venster ( binnenoor ) .
spectrum_2151_2	svg	xml	Staat in verbinding met de hamer en de stijgbeugel .
spectrum_2151_3	svg	xml	Komt voor bij zoogdieren en de mens .
spectrum_2153_1	svg	xml	( hemorroïden ) Spataderen van de anus ; gelegen binnenin het rectum ( inwendig ) of meer naar buiten , onder de huid ( uitwendig ) .
spectrum_2153_2	svg	xml	Ze komen voort uit de aderen rond de anus en kunnen ontstaan als de druk in deze aderen hoger is dan de wand kan verdragen .
spectrum_2153_3	svg	xml	Een dergelijke drukverhoging kan optreden als de bloedafvoer door deze aderen in de knel komt , bijvoorbeeld wanneer de ontlasting te lang wordt opgehouden of erg hard is en er langdurig moet worden geperst .
spectrum_2153_4	svg	xml	Ook een zittend leven kan op deze manier aanleiding zijn tot aambeien .
spectrum_2153_5	svg	xml	Een belemmerde bloedafvoer doet zich ook voor bij zwangerschap en bevalling of bij hoge druk in de poortader ( bijvoorbeeld bij levercirrose ) , waardoor alle darmaderen gestuwd zijn .
spectrum_2153_6	svg	xml	Tijdens zwangerschap is de neiging tot het ontstaan van aambeien daarnaast vergroot door de inwerking van het hormoon progesteron .
spectrum_2153_7	svg	xml	Dit hormoon heeft namelijk tot gevolg dat de wand van aders verslapt - hierdoor ontstaan tijdens zwangerschap ook veelvuldig spataderen in de benen .
spectrum_2153_8	svg	xml	Ook familaire aanleg of gezwellen van de dikke darm kunnen aambeien veroorzaken .
spectrum_2153_9	svg	xml	In veel gevallen is echter geen duidelijke oorzaak aan te wijzen .
spectrum_2153_10	svg	xml	Kleine , inwendige aambeien zijn niet voelbaar en zullen gewoonlijk geen klachten veroorzaken .
spectrum_2153_11	svg	xml	Grotere aambeien kunnen tot jeuk , een branderig gevoel en bloed in de ontlasting leiden .
spectrum_2153_12	svg	xml	Als complicatie kan ook een uitzakking van de aambeien optreden ( prolaps ) .
spectrum_2153_13	svg	xml	Als dit blijvend is , heeft dit chronisch bloedverlies tot gevolg en kan er een infectie of een anusscheurtje ontstaan .
spectrum_2153_14	svg	xml	Ook kunnen aambeien ingeklemd en getromboseerd ( bloedstolselvorming ) raken , met als gevolg hevige pijn en zwelling .
spectrum_2153_15	svg	xml	Ontstoken , getromboseerde of uitgezakte hemorroïden zijn bij uitwendig onderzoek direct zichtbaar .
spectrum_2153_16	svg	xml	Ongecompliceerde aambeien zijn alleen zichtbaar bij rectoscopie of proctoscopie .
spectrum_2153_17	svg	xml	Dit onderzoek is vaak nodig bij oudere mensen om bloedverlies uit aambeien te onderscheiden van bloedverlies ten gevolge van andere darmaandoeningen .
spectrum_2153_18	svg	xml	Als aambeien geen of weinig klachten geven , is een operatieve behandeling meestal niet nodig .
spectrum_2153_19	svg	xml	Wel is eventueel een aanpassing van het dieet nodig .
spectrum_2153_20	svg	xml	Dit moet vezelrijk zijn , zodat de ontlasting zacht wordt en persen niet meer nodig is .
spectrum_2153_21	svg	xml	Verder is het van belang te zorgen voor voldoende lichaamsbeweging en een regelmatige stoelgang .
spectrum_2153_22	svg	xml	Aambeienzalf of -zetpillen verminderen de klachten , maar hebben veelal niet tot gevolg dat aambeien geheel verdwijnen .
spectrum_2153_24	svg	xml	Slechts bij zo'n 10% is operatief ingrijpen met weghalen van de aambeien ( hemorroïdectomie ) noodzakelijk .
spectrum_2163_1	svg	xml	( ADHD ) De meest voorkomende psychiatrische stoornis op kinderleeftijd , waar ongeveer twee tot vijf procent van de kinderen aan lijdt .
spectrum_2163_2	svg	xml	De stoornis heeft drie hoofdkenmerken : het kind kan zijn aandacht nergens goed bij houden , is impulsief en handelt zonder te denken , en is overbeweeglijk .
spectrum_2163_3	svg	xml	Dit leidt er bijvoorbeeld toe dat het kind op school opstaat van zijn plaats als dat niet de bedoeling is , niet planmatig werkt , veel onnodige fouten maakt en antwoorden geeft voordat de vraag helemaal gesteld is .
spectrum_2163_4	svg	xml	Deze symptomen kunnen zowel op school als in het gezin veel overlast veroorzaken .
spectrum_2163_5	svg	xml	De behandeling van kinderpsychiaters kan bestaan uit een combinatie van medicijnen en een vorm van psychotherapie waarmee het kind een duidelijke structuur wordt geboden .
spectrum_2163_6	svg	xml	Opmerkelijk genoeg blijken bij een deel van de kinderen psychostimulerende middelen - zoals amfetaminen - goed te werken .
spectrum_2163_7	svg	xml	Bij een meerderheid van de kinderen worden de symptomen beduidend minder tijdens de adolescentie en volwassenheid , maar ongeveer de helft behoudt restverschijnselen tijdens de volwassenheid en bij een minderheid blijft het volledige syndroom aanwezig .
spectrum_2163_8	svg	xml	Deze aandoening wordt vaak afgekort tot ADHD vanwege de Engelse benaming attention-deficit/hyperactivity disorder en werd vroeger aangeduid als minimal brain dysfunction of minimal brain damage .
spectrum_2170_1	svg	xml	Ligging van het kind in de baarmoeder waarbij het aangezicht het diepst in het baringskanaal ligt .
spectrum_2170_2	svg	xml	De geboorte duurt meestal langer dan bij de normale achterhoofdsligging .
spectrum_2197_1	svg	xml	Een algemene aanduiding voor psychische aandoeningen die zijn ontstaan als reactie op stressveroorzakende gebeurtenissen .
spectrum_2197_2	svg	xml	Hierbij kan sprake zijn van angst , depressieve gevoelens of afwijkingen in het gedrag ( bijvoorbeeld agressie ) .
spectrum_2197_3	svg	xml	Deze problemen zijn duidelijk ernstiger dan verwacht zou worden naar aanleiding van de gebeurtenis , maar ze voldoen niet aan de criteria van andere psychische stoornissen die zijn ontstaan door stress , zoals een post-traumatische stress-stoornis .
spectrum_2220_1	svg	xml	( sensibele of afferente zenuw ) Zenuw die impulsen vanuit zintuigcellen naar het centrale zenuwstelsel voert .
spectrum_2238_1	svg	xml	( rhinophyma ) Afwijking aan de huid van de neus , waardoor deze groot , roodpaars en knobbelig wordt .
spectrum_2238_2	svg	xml	Deze verschijnselen worden ten onrechte nogal eens toegeschreven aan overmatig drankgebruik ( ' drankneus ' ) .
spectrum_2238_3	svg	xml	De oorzaak van rhinophyma is een vergroting van de talgklieren van de neus , tezamen met een toename van het bindweefsel .
spectrum_2238_4	svg	xml	Als zodanig beschouwt men rhinophyma als een bijzondere vorm van rosacea .
spectrum_2238_5	svg	xml	Rhinophyma kan soms worden behandeld met een antibioticum , waardoor de roodheid en een deel van de zwelling afnemen .
spectrum_2238_6	svg	xml	Als dit onvoldoende resultaat geeft , kan de huidarts of plastisch chirurg door het wegsnijden van kleine reepjes de neus weer in vorm brengen .
spectrum_2238_7	svg	xml	Ook het ' afslijpen ' van de huid behoort tot de mogelijkheden .
spectrum_2239_1	svg	xml	Bobbelig , rose-rode zwelling van de huid , ontstaan uit een opeenhoping van bloedvaatjes ( vasculaire naevus ; in tegenstelling tot een moedervlek die uit pigmentcellen ontstaat ) .
spectrum_2239_2	svg	xml	Aardbeivlekken zijn bij de geboorte of vlak daarna al aanwezig ( vaak op het hoofd en de armen ) en worden in de loop van de babyperiode snel groter .
spectrum_2239_3	svg	xml	Ze verdwijnen echter neestal weer spontaan in de loop van de kinderjaren .
spectrum_2239_4	svg	xml	Zelden blijft er een litteken achter .
spectrum_2292_1	svg	xml	Een stoornis in de motorische coördinatie , waardoor een onvermogen optreedt om te kunnen lopen ( abasie ) , rechtop te zitten en te staan ( astasie ) .
spectrum_2292_2	svg	xml	Deze klachten hebben geen lichamelijke oorsprong en worden wel als volgt uitgelegd : de patiënt is dusdanig overweldigd door de gebeurtenissen in zijn omgeving dat hij voelt dat hij onvoldoende kracht heeft om een stap vooruit te doen of om overeind te blijven .
spectrum_2294_1	svg	xml	( etterbuil ) Een meestal duidelijk begrensde ophoping van pus in een holte die van te voren nog niet bestond .
spectrum_2294_2	svg	xml	Pus of etter is een vloeibare brij van dood weefsel , witte bloedcellen en bacteriën .
spectrum_2294_3	svg	xml	Wanneer een beschadiging van weefsel optreedt , door welke oorzaak dan ook , reageert het lichaam met een ontstekingsreactie .
spectrum_2294_4	svg	xml	Deze reactie heeft als doel de beschadiging te beperken en zo snel mogelijk te herstellen .
spectrum_2294_5	svg	xml	Soms kan de ontstekingsreactie zelf tot nieuwe beschadigingen aanleiding geven .
spectrum_2294_6	svg	xml	De belangrijkste kenmerken van een ontsteking zijn : roodheid , warmte , zwelling , pijn en stoornissen in de functie van het ontstoken gebied .
spectrum_2294_7	svg	xml	Deze verschijnselen worden veroorzaakt door stoffen die uit het bloed en uit het beschadigde weefsel vrijkomen .
spectrum_2294_8	svg	xml	Tijdens ontstekingsreacties , vooral als ze veroorzaakt zijn door infecties met bacteriën , worden vele witte bloedcellen aangetrokken naar de plaats van onheil .
spectrum_2294_9	svg	xml	Deze reactie is het gevolg van afbraakproducten van de bacteriën en van de beschadigde weefsels die in het bloed terechtkomen .
spectrum_2294_10	svg	xml	De witte bloedcellen hechten zich aan de bloedvatwand en kruipen er door heen naar de plaats van infectie .
spectrum_2294_11	svg	xml	Daar worden de bacteriën opgenomen en verteerd ( fagocytose ) .
spectrum_2294_12	svg	xml	Bij dit proces sterven veel bloedcellen .
spectrum_2294_13	svg	xml	Tezamen met het dode weefsel en de bacteriën vormen ze de pus .
spectrum_2294_14	svg	xml	De ophoping van pus drukt het omgevende weefsel opzij en op deze wijze ontstaat het abces .
spectrum_2294_15	svg	xml	Om het abces heen gaat de ontstekingsreactie door en dit vormt als het ware de abceswand .
spectrum_2294_16	svg	xml	Zolang levende bacteriën aanwezig zijn neemt de hoeveelheid pus toe .
spectrum_2294_17	svg	xml	Het abces is een ronde zwelling , rood , warm en pijnlijk als men erop drukt .
spectrum_2294_18	svg	xml	De uitbreiding van het abces stopt als het doorbreekt naar de huid of naar een hol orgaan ( bijvoorbeeld darm of blaas ) .
spectrum_2294_19	svg	xml	Wanneer de pus weggestroomd is en alle bacteriën zijn opgeruimd , blijft op de plaats van abces vaak een litteken over . "
spectrum_2294_20	svg	xml	Overal waar pus is , moet het verwijderd worden " is een uitspraak die veel gehoord wordt in de geneeskunde .
spectrum_2294_21	svg	xml	De meeste abcessen ontstaan door infectie van de huid .
spectrum_2294_22	svg	xml	De huisarts kan dan , door een sneetje te maken in het abces , de pus laten afvloeien .
spectrum_2294_23	svg	xml	Door een nat verband of een sodabad kan worden bewerkstelligd dat ook restanten etter worden afgevoerd .
spectrum_2294_24	svg	xml	Het lichaam zorgt dan voor de verdere genezing ; er vormt zich bindweefsel en een litteken .
spectrum_2294_25	svg	xml	Antibiotica worden alleen gegeven als er tekenen zijn dat de infectie zich nog uitbreidt , als er bijvoorbeeld koorts is .
spectrum_2294_26	svg	xml	Deze geneesmiddelen kunnen moeilijk in het abces doordringen .
spectrum_2294_27	svg	xml	Soms zitten de abcessen dieper , bijvoorbeeld in de long of in de darm .
spectrum_2294_28	svg	xml	Dan moet de chirurg proberen het abces te bereiken en een drain aan te leggen .
spectrum_2294_29	svg	xml	Een enkele keer is het nodig het hele abces met omliggend weefsel te verwijderen omdat de infectie niet op een andere manier tot staan gebracht kan worden ( bijvoorbeeld een abces van de blinde darm ) .
spectrum_2304_1	svg	xml	In de neuropsychologie bedoelt men hiermee een verwijdering van een deel van het perifere of centrale zenuwstelsel ( door middel van chirurgisch ingrijpen of met behulp van diepte-elektroden ) .
spectrum_2304_2	svg	xml	Zo'n verwijdering wordt soms <196> bij proefdieren <196> verricht om de functie van het verwijderde deel te achterhalen .
spectrum_2304_3	svg	xml	Bij totale verwijdering wordt van extirpatie gesproken .
spectrum_2313_1	svg	xml	De uitdrijving van een embryo of foetus uit de baarmoeder , vóórdat de ontwikkeling van de vrucht zover is gevorderd , dat ze buiten het moederlichaam in leven zou kunnen blijven .
spectrum_2313_2	svg	xml	Een abortus kan spontaan optreden , maar ook kunstmatig worden opgewekt .
spectrum_2313_3	svg	xml	Ruim 10% van alle zwangerschappen eindigt in een spontane abortus , die dan meestal wordt aangeduid als een miskraam .
spectrum_2313_4	svg	xml	De meeste miskramen vinden plaats in de eerste drie maanden van de zwangerschap .
spectrum_2313_5	svg	xml	Ze zijn veelal het gevolg van aangeboren afwijkingen van de vrucht of van gebrekkige innesteling van het embryo in de baarmoeder .
spectrum_2313_6	svg	xml	Miskramen die na de derde zwangerschapsmaand optreden , berusten meestal op een ziekte van de moeder of op een afwijking in de baarmoeder of baarmoederhals .
spectrum_2313_7	svg	xml	In het algemene spraakgebruik wordt met ' abortus ' meestal een kunstmatige of opgewekte abortus bedoeld ( abortus provocatus ) , een bewuste beëindiging van een zwangerschap .
spectrum_2313_8	svg	xml	Abortus is waarschijnlijk de oudste en historisch gezien de meest toegepaste manier om de bevolkingsgroei van de mens te remmen .
spectrum_2313_9	svg	xml	In landen waar abortus verboden is en waar artsen zich aan deze wettelijke bepalingen houden , is de belangrijkste oorzaak voor sterfte van jonge vrouwen een illegale abortus .
spectrum_2313_10	svg	xml	In landen waar abortus onder bepaalde omstandigheden is toegestaan , zijn er nu veilige manieren om een zwangerschap te beëindigen .
spectrum_2313_11	svg	xml	Men spreekt dan van abortus arte provocatus ( ars = kunst ) .
spectrum_2313_12	svg	xml	Wanneer de abortus onder steriele omstandigheden in de eerste twaalf weken van de zwangerschap door een ervaren arts wordt uitgevoerd , loopt de vrouw medisch gezien minder risico's dan wanneer ze de zwangerschap voltooit .
spectrum_2313_13	svg	xml	Eén van de methoden is het wegzuigen van de vrucht uit de baarmoeder ( een zuigcurettage ) .
spectrum_2313_14	svg	xml	Een dergelijke ingreep kan veelal poliklinisch worden verricht .
spectrum_2313_15	svg	xml	Soms kan de vrouw een korte narcose krijgen , maar in veel gevallen is plaatselijke verdoving ruim voldoende .
spectrum_2313_16	svg	xml	Wordt de ingreep uitgevoerd binnen acht weken na de laatste menstruatie , dan gebruikt men daarvoor een dun plastic buisje , dat in de baarmoeder wordt geschoven .
spectrum_2313_17	svg	xml	Hiermee wordt de weke inhoud uit de baarmoeder weggezogen ; daarna wordt het resterende slijmvlies eruitgeschraapt met een curette .
spectrum_2313_18	svg	xml	Wordt de abortus uitgevoerd tussen de achtste en twaalfde week na de laatste menstruatie , dan moet de baarmoedermond eerst worden opgerekt , omdat er een wijdere zuigbuis moet worden gebruikt om de grotere hoeveelheid vast weefsel te kunnen verwijderen .
spectrum_2313_19	svg	xml	Voor het beëindigen van een zwangerschap van 12-14 weken kan ook nog worden volstaan met het oprekken van de baarmoedermond en zuigcurettage van de inhoud .
spectrum_2313_20	svg	xml	Is de zwangerschap echter al verder gevorderd , dan moet een andere techniek worden toegepast .
spectrum_2313_21	svg	xml	Na de veertiende week is de foetus namelijk al zo groot , dat de baarmoedermond en -hals meer zouden moeten worden opgerekt dan hun wand verdraagt .
spectrum_2313_22	svg	xml	Daarom wacht men in de regel tot de zwangerschap de zeventiende week is ingegaan en gebruikt dan speciale geneesmiddelen om de vruchtuitdrijving in te leiden .
spectrum_2313_23	svg	xml	Tegenwoordig dient men de vrouw hiervoor vaak speciale hormonen , prostaglandinen , toe .
spectrum_2313_24	svg	xml	Deze prikkelen o.a. de baarmoederwand tot samentrekking .
spectrum_2313_25	svg	xml	Toediening van prostaglandinen leidt ertoe dat er een voortijdige bevalling zal optreden .
spectrum_2313_26	svg	xml	Het nadeel is , dat de vrouw meer pijn ( weeën ) krijgt en bewust beleeft dat ze van een onvoldragen kind bevalt .
spectrum_2313_27	svg	xml	De uitgestoten foetus is heel klein en nog niet in staat buiten de baarmoeder in leven te blijven , maar is al wel duidelijk herkenbaar als een klein mensje .
spectrum_2313_28	svg	xml	Emotioneel is dat zowel voor de vrouw als voor de helpende medische en verpleegkundige staf een zware belasting .
spectrum_2313_29	svg	xml	` Postcoitale anticonceptie ' De morning-afterpil en een spiraaltje oefenen hun werking veelal uit vóórdat de bevruchte eicel zich heeft ingenesteld .
spectrum_2313_30	svg	xml	Daarom vallen deze methoden niet onder het begrip abortus .
spectrum_2313_31	svg	xml	De morning-afterpil is werkzaam tot maximaal 72 uur na een geslachtsgemeenschap waarbij geen enkel voorbehoedmiddel werd gebruikt .
spectrum_2313_32	svg	xml	De morning-afterpil bestaat tegenwoordig uit 4 pillen , waarvan de eerste 2 zo snel mogelijk ingenomen dienen te worden en de 2 laatste 12 uur later .
spectrum_2313_33	svg	xml	De vroeger veel toegepaste ' zware ' kuur is in onbruik geraakt .
spectrum_2313_34	svg	xml	De morning-afterpil zorgt ervoor , dat het baarmoederslijmvlies geen bevruchte eicel wil opnemen , zodat innesteling uitblijft .
spectrum_2313_35	svg	xml	Een andere manier om innesteling te voorkomen is dat een arts tot hoogstens 120 uur na de geslachtsgemeenschap een spiraaltje in de baarmoederholte aanbrengt .
spectrum_2313_36	svg	xml	Er zijn nieuwe hormonen in ontwikkeling , die tot zes weken na de bevruchting een zwangerschap kunnen beëindigen ( de zogeheten overtijdbehandeling ) .
spectrum_2313_37	svg	xml	` Standpunten en wettelijke bepalingen ' De meningen over abortus verschillen tussen bepaalde gemeenschappen en tussen diverse godsdiensten .
spectrum_2313_38	svg	xml	De rooms-katholieke Kerk bijvoorbeeld veroordeelt een kunstmatige abortus onder alle omstandigheden .
spectrum_2313_39	svg	xml	De protestantse Kerken huldigen wat dit betreft een wat liberalere opvatting .
spectrum_2313_40	svg	xml	Het hindoeïsme staat afbreking van de zwangerschap toe wanneer het leven van de moeder gevaar loopt , terwijl de islamitische wet abortus toestaat tot de 120ste dag van de zwangerschap .
spectrum_2313_41	svg	xml	De joodse wet staat abortus op medische gronden toe .
spectrum_2313_42	svg	xml	Tegenwoordig woont circa drie kwart van de wereldbevolking in landen waar abortus tot op zekere hoogte is toegestaan .
spectrum_2313_43	svg	xml	In 1981 werd in Nederland na ettelijke gestrande pogingen de wetgeving aangepast aan de veranderde maatschappelijke inzichten .
spectrum_2313_44	svg	xml	Volgens de Wet afbreking zwangerschap mag een abortus alleen worden uitgevoerd ' indien de noodsituatie van een vrouw deze onontkoombaar maakt ' .
spectrum_2313_45	svg	xml	Of dit zo is , beslissen de vrouw ( na een bedenktijd van minimaal 5 dagen ) en de arts elk voor zich .
spectrum_2313_46	svg	xml	In België zijn de wettelijke restricties veel stringenter .
spectrum_2313_47	svg	xml	Het vervolgingsbeleid is echter zodanig dat abortus betrekkelijk regelmatig wordt uitgevoerd .
spectrum_2313_48	svg	xml	Als uiterste termijn voor een zwangerschapsonderbreking wordt veelal gesteld dat het kind nog niet levensvatbaar mag zijn .
spectrum_2313_49	svg	xml	Vaak wordt als grens voor levensvatbaarheid de 28ste zwangerschapsweek genoemd .
spectrum_2313_50	svg	xml	Maar door recente vorderingen bij de verzorging van te vroeg geboren baby's zijn de meeste artsen erg terughoudend om na de twintigste week nog een abortus op te wekken , behalve wanneer de nood van de moeder erg groot is .
spectrum_2313_51	svg	xml	` Redenen voor abortus ' Medische redenen voor een abortus zijn het gevaar dat de vrouw loopt ten gevolge van zwangerschap .
spectrum_2313_52	svg	xml	Tegenwoordig vormt een zwangerschap echter praktisch nooit meer een bedreiging voor het leven van de vrouw .
spectrum_2313_53	svg	xml	Een andere medische reden doet zich voor wanneer bij vruchtwateronderzoek of bij de zogeheten vlokkentest een ernstige aangeboren afwijking is vastgesteld .
spectrum_2313_54	svg	xml	Veel mensen accepteren een abortus in geval van een zwangerschap ten gevolge van een verkrachting of van seksueel misbruik van kinderen .
spectrum_2313_55	svg	xml	Daarnaast kan een te grote emotionele of sociale belasting van de zwangere en haar familie een reden zijn voor een abortus .
spectrum_2313_56	svg	xml	Men weet tegenwoordig dat kinderen zowel lichamelijk als geestelijk nadeel kunnen ondervinden van het feit dat hun komst door de ouders niet was gewenst .
spectrum_2313_57	svg	xml	In zo'n geval kan men van mening zijn dat een abortus de minst slechte van twee kwaden is .
spectrum_2313_58	svg	xml	In sommige gevallen wil de moeder het kind niet hebben , maar is abortus voor haar geen aanvaardbare oplossing .
spectrum_2313_59	svg	xml	In dat geval kan ze de zwangerschap voltooien en het kind aanmelden voor adoptie door anderen .
spectrum_2313_60	svg	xml	Sommige artsen zijn van mening dat het schuld- en spijtgevoel daarover achteraf erger is dan het verwerken van een abortus , maar er zijn vrouwen die deze uitweg toch verkiezen .
spectrum_2315_1	svg	xml	( abortus provocatus , zwangerschapsafbreking ) Volgens art. 296 van het Wetboek van strafrecht is het afbreken van een zwangerschap in principe een strafbaar feit en dus verboden .
spectrum_2315_2	svg	xml	Maar sinds de invoering in 1981 ( na een jarenlange politieke strijd ) van de Wet afbreking zwangerschap ( nader uitgewerkt in het Besluit afbreking zwangerschap van 1984 ) is abortus onder bepaalde voorwaarden toegestaan .
spectrum_2315_3	svg	xml	De voornaamste voorwaarden zijn : de vrucht mag nog niet levensvatbaar zijn ( de grens ligt bij 24-28 weken ) ; een bedenktijd van minimaal 5 dagen tussen het moment dat de vrouw haar wens , dat de zwangerschap wordt beëindigd , kenbaar maakt en de ingreep ; de ingreep mag alleen worden uitgevoerd door een geneeskundige in een ziekenhuis of kliniek die daarvoor een vergunning heeft .
spectrum_2316_1	svg	xml	Pil die een van het hormoon progesteron afgeleide stof ( zgn. anti- progesteron ) in hoge dosering bevat en die het natuurlijke progesteron bij de vrouw kan verdringen .
spectrum_2316_2	svg	xml	Door inname ervan kan tot 6 weken na de bevruchting een abortus worden opgewekt .
spectrum_2316_3	svg	xml	De toepassing is nog experimenteel .
spectrum_2316_4	svg	xml	Hoe de toepassing van de abortuspil zich verhoudt tot de abortuswetgeving , is nog niet vastgesteld .
spectrum_2325_1	svg	xml	( Eng : absence , Frans : petit mal ) Een kort moment ( 5 <196> 30 seconden ) waarin het bewustzijn wegvalt .
spectrum_2325_2	svg	xml	Dit kan gepaard gaan met staren en lichte schokjes in de spieren rond de mond .
spectrum_2325_3	svg	xml	De absentie duurt zo kort dat zij door buitenstaanders vaak niet wordt opgemerkt en kan het gevolg zijn van een zeer lichte epileptische aanval .
spectrum_2325_4	svg	xml	Kenmerkend is de afwezigheid van een herinnering ( amnesie ) aan de periode van absentie .
spectrum_2357_1	svg	xml	Het onvermogen om eenvoudige rekenoperaties te verrichten als gevolg van een hersenbeschadiging .
spectrum_2357_2	svg	xml	De term slaat niet op het niet kunnen rekenen door een gebrek aan scholing .
spectrum_2379_1	svg	xml	Vermogen van het oog om op verschillende afstanden scherp te zien door veranderingen in de kromming van de ooglens .
spectrum_2379_2	svg	xml	Accomodatie komt tot stand door de accommodatiespier ( musculus ciliaris ) , een kringspier rondom de lens .
spectrum_2379_3	svg	xml	Wanneer deze samentrekt , wordt het voorste oppervlak van de lens boller .
spectrum_2379_4	svg	xml	Het accomodatievermogen wordt bij het ouder worden minder ; met name het vermogen om scherp te zien op korte afstand is dan afgenomen .
spectrum_2401_1	svg	xml	Overmatige uitscheiding van aceton in de urine .
spectrum_2401_2	svg	xml	Komt o.a. voor bij ernstige suikerziekte en na langdurig vasten .
spectrum_2401_3	svg	xml	Acetonurie is het gevolg van toegenomen verbranding van vetten in het lichaam ( aceton is een afbraakproduct van de vetverbranding ) ; dit gebeurt wanneer de cellen onvoldoende koolhydraten tot hun beschikking hebben .
spectrum_2404_1	svg	xml	Verbinding die in de meeste hogere dieren voorkomt en die betrokken is bij de overdracht van impulsen van de ene zenuwcel op de andere of van een zenuwcel op een spiercel ( neurotransmitter ) .
spectrum_2404_2	svg	xml	Veroorzaakt de effecten van het parasympathische zenuwstelsel , o.a. verwijding van de bloedvaten , verlaging van de bloeddruk en het hartritme .
spectrum_2405_1	svg	xml	( acetylco-enzym A , ' geactiveerd azijnzuur ' ) Stof die een zeer centrale plaats inneemt in de celademhaling .
spectrum_2405_2	svg	xml	Ontstaat door oxidatieve decarboxylatie van het pyruvaat uit de glycolyse en koppeling aan een co-enzym .
spectrum_2405_3	svg	xml	Deze omzetting is irreversibel .
spectrum_2405_4	svg	xml	Vervolgens wordt de acetylgroep van het acetylco-A in de citroenzuurcyclus volledig afgebroken , waarbij energie vrijkomt en nuttige tussenproducten ontstaan .
spectrum_2407_1	svg	xml	Aandoening van de slokdarm , gekenmerkt door een stoornis in de voortbeweging van het voedsel in de slokdarm , met name in het onderste gedeelte hiervan .
spectrum_2407_2	svg	xml	Deze stoornis wordt veroorzaakt door degeneratie van de parasympathische zenuwvezels in de slokdarm , de zenuwvezels die aanzetten tot activiteit .
spectrum_2407_3	svg	xml	Hierdoor blijft de openingsspier naar de maag toe ' in rust ' , d.w.z. gesloten .
spectrum_2407_4	svg	xml	Het voedsel wordt daardoor tegengehouden , waardoor toenemende verwijding van de slokdarm optreedt ( mega-oesofagus ) .
spectrum_2407_5	svg	xml	Belangrijkste verschijnsel van deze aandoening is het optreden van geleidelijk toenemende slikklachten .
spectrum_2407_6	svg	xml	Vloeibaar zowel als vast voedsel blijft steken ter hoogte van de punt van het borstbeen .
spectrum_2407_7	svg	xml	Er treedt een drukkend gevoel op achter het borstbeen , verergerend bij veel vast voedsel of koude dranken .
spectrum_2407_8	svg	xml	De klachten kunnen jarenlang vrij constant blijven , maar nemen toch meestal geleidelijk toe in ernst .
spectrum_2407_9	svg	xml	Later ontstaan blijvende slikklachten en teruggeven van voedsel na de maaltijd .
spectrum_2407_10	svg	xml	Dit voedsel smaakt niet zuur , omdat het nog niet in de maag is geweest .
spectrum_2407_11	svg	xml	Achalasie kan soms worden gecompliceerd door een slokdarmontsteking ( oesofagitis ) en eventueel kan dit zelfs leiden tot een slokdarmgezwel .
spectrum_2407_12	svg	xml	De diagnose kan worden gesteld door een röntgenfoto van de slokdarm gevuld met röntgencontraststof .
spectrum_2407_13	svg	xml	Hierbij ziet men een sterk verwijde en geslingerde slokdarm met een sterk vernauwd uiteinde ( zgn. muizenstaart ) .
spectrum_2407_14	svg	xml	Achalasie kan meestal niet worden genezen met behulp van geneesmiddelen .
spectrum_2407_15	svg	xml	De enige behandelingsmogelijkheid is het oprekken van de slokdarm d.m.v. een ballon of sonde ( bougisseren ) .
spectrum_2407_16	svg	xml	Als dit na enige malen geen resultaat heeft , is een operatie het enige alternatief .
spectrum_2410_1	svg	xml	Pees waarmee de spieren van de kuit aan het hielbeen bevestigd zijn .
spectrum_2410_2	svg	xml	Een tik op de pees veroorzaakt strekking van de voet ( achillespeesreflex ) .
spectrum_2410_3	svg	xml	Soms kan deze reflex ontbreken , o.a. bij een hernia nuclei pulposi .
spectrum_2411_1	svg	xml	Elke vorm van beschadiging van de achillespees .
spectrum_2411_2	svg	xml	Bij voetballers komt door een trap op de hiel nogal eens een achillespeesscheur voor , waardoor de hak niet omhoog kan worden getrokken , zodat normaal lopen onmogelijk wordt .
spectrum_2411_3	svg	xml	Dit kan operatief verholpen worden .
spectrum_2411_4	svg	xml	Plaatselijke pijn in de achillespees kan veroorzaakt worden door een slijmbeursontsteking rond de aanhechtingsplaats van de pees of door een standsafwijking van de voet .
spectrum_2411_5	svg	xml	Een andere oorzaak is in veel gevallen het ( hard)lopen op verkeerd schoeisel .
spectrum_2411_6	svg	xml	Rust is in dergelijke gevallen de beste remedie ( eventueel gecombineerd met een correctie van de afwijkingen ) .
spectrum_2412_1	svg	xml	Toestand waarbij in de maag geen zoutzuur wordt gevormd .
spectrum_2412_2	svg	xml	Men spreekt van achloorhydrie als bij maagsaponderzoek na stimulering ( met histamine of gastrine ) het zuurgehalte nauwelijks stijgt .
spectrum_2412_3	svg	xml	Zoutzuur is van belang omdat het bacteriën in het voedsel doodt , een rol speelt bij de vertering van eiwitten en omdat het de opname van o.a. ijzer en vitamine B12 beïnvloedt .
spectrum_2412_4	svg	xml	Ondanks deze taken heeft een tekort meestal geen ernstige gevolgen .
spectrum_2412_5	svg	xml	Alleen als de maagwand ook geen enzymen voor de spijsvertering produceert ( achylia gastrica ) , kunnen spijsverteringsstoornissen optreden .
spectrum_2412_6	svg	xml	In dat geval moeten de ontbrekende enzymen door middel van tabletten worden aangevuld .
spectrum_2412_7	svg	xml	Achloorhydrie kan soms op oudere leeftijd als een op zichzelf staande aandoening voorkomen en is een kenmerkend verschijnsel bij een bepaalde vorm van bloedarmoede ( pernicieuze bloedarmoede ) .
spectrum_2412_8	svg	xml	Deze combinatie van aandoeningen ontstaat , doordat met het maagzuur een stof door de maag wordt geproduceerd , de zgn. intrinsic factor , die door koppeling aan vitamine B12 ervoor zorgt , dat dit vitamine in de dunne darm wordt opgenomen .
spectrum_2412_9	svg	xml	Bij achloorhydrie wordt deze factor niet aangemaakt en wordt geen vitamine B12 opgenomen , met bloedarmoede als gevolg .
spectrum_2412_10	svg	xml	Vaker dan een totaal ontbrekende maagzuurvorming , ziet men hypochloorhydrie , verminderde maagzuurafscheiding .
spectrum_2412_11	svg	xml	Dit kan het gevolg zijn van een chronische ontsteking van het maagslijmvlies - bijvoorbeeld ten gevolge van overmatig alcoholgebruik - van maagkanker en van het weghalen van een deel van de maag .
spectrum_2414_1	svg	xml	Een weinig voorkomende aangeboren misvorming van het skelet die berust op een kraakbeenstoornis .
spectrum_2414_2	svg	xml	Reeds voor de geboorte is de omzetting van kraakbeen in bot verstoord .
spectrum_2414_3	svg	xml	Vooral de groei van de lange pijpbeenderen van armen en benen blijft achter , waardoor dwerggroei optreedt .
spectrum_2414_4	svg	xml	De pijpbeenderen zijn kort en dik .
spectrum_2414_5	svg	xml	Ook de hersenbasis blijft klein , zodat de hersenpan vaak groter is om de hersenen te kunnen bevatten .
spectrum_2414_6	svg	xml	De kenmerken van de achondroplastische dwerg zijn derhalve een abnormaal klein postuur en een groot hoofd met een verzonken neuswortel .
spectrum_2414_7	svg	xml	Zijn geestelijke vermogens zijn doorgaans normaal .
spectrum_2414_8	svg	xml	Wel kan als complicatie een waterhoofd optreden .
spectrum_2414_9	svg	xml	De oorzaak van achondroplasie is niet bekend , maar waarschijnlijk speelt een hoge leeftijd van de vader een rol .
spectrum_2414_10	svg	xml	De aandoening is erfelijk .
spectrum_2417_1	svg	xml	Een totale kleurenblindheid , waarbij alleen nog maar licht en donker waargenomen kan worden .
spectrum_2417_2	svg	xml	De wereld ziet er dan zwart-wit uit .
spectrum_2422_1	svg	xml	Het achterste gedeelte van de cerebrale hemisfeer .
spectrum_2423_1	svg	xml	( os occipitale ) Plat bot dat de achter-onderkant van de schedel vormt .
spectrum_2423_2	svg	xml	Heeft een grote opening ( achterhoofdsgat of foramen magnum ) , via welke de hersenen in verbinding staan met het ruggenmerg .
spectrum_2423_3	svg	xml	Aan de buitenkant bevindt zich aan weerskanten van het achterhoofdsgat een knobbel , die een gewricht vormt met de atlas .
spectrum_2424_1	svg	xml	Ligging van het kind in de baarmoeder , waarbij het achterhoofd het diepst in het baringskanaal ligt .
spectrum_2424_2	svg	xml	Het is de meest voorkomende en voor de geboorte de meest ideale ligging .
spectrum_2424_3	svg	xml	Meestal is het achterhoofd naar de voorkant van de moeder gekeerd .
spectrum_2431_1	svg	xml	( paranoia ) De overtuiging dat één of meer personen er op uit zijn de betrokkene te benadelen , te vermoorden of op andere wijze schade te berokkenen .
spectrum_2431_2	svg	xml	Iedereen interpreteert de handelingen van andere mensen wel eens verkeerd en voelt zich ten onrechte bedreigd of tekort gedaan .
spectrum_2431_3	svg	xml	Zo'n idee kan het karakter van een waan aannemen bij bepaalde geestesziekten , zoals schizofrenie , psychose en dementie .
spectrum_2431_4	svg	xml	De achtervolgingswaan treedt vooral op als het realiteitsgevoel verminderd of verloren is .
spectrum_2431_5	svg	xml	Deze waan heeft dan voor de patiënt vaak de functie om angsten , ideeën of gebeurtenissen die hij niet begrijpt , te ' verklaren ' .
spectrum_2431_6	svg	xml	Iemand die zelf niet vindt dat hij krankzinnig is , zal een psychiatrische opname kunnen zien als een bewijs dat men hem gevangen wil houden .
spectrum_2431_7	svg	xml	Iemand die niet kan of wil inzien dat hij dement wordt , zal het feit dat hij steeds dingen kwijt is niet toeschrijven aan zijn vergeetachtigheid , maar denken dat men hem besteelt .
spectrum_2431_8	svg	xml	Elke waan is een symptoom van een meer algemeen ziektebeeld , dus de behandeling hangt af van de ziekte .
spectrum_2431_9	svg	xml	In het algemeen is inroepen van medische hulp altijd nodig .
spectrum_2431_10	svg	xml	Een probleem van de achtervolgingswaan is , dat de patiënt de medicijnen vaak ziet als een poging hem te vergiftigen .
spectrum_2431_11	svg	xml	Hij zal zich dus tegen behandeling verzetten .
spectrum_2431_12	svg	xml	Soms kan gedwongen opname nodig zijn als een patiënt door de waan meent dat hij iemand uit zelfverdediging moet vermoorden , voordat hij zelf vermoord wordt .
spectrum_2432_1	svg	xml	( dorsale wortel ) Bundel zenuwvezels die samen met een voorwortel een ruggenmergszenuw vormt .
spectrum_2432_2	svg	xml	De achterwortel bevat vezels die prikkels geleiden vanuit het lichaam naar het ruggenmerg ( sensibele zenuwvezels ) .
spectrum_2439_1	svg	xml	Toestand waarbij het bloed te zuur is en dus de pH te laag ( lager dan 7,36 ) .
spectrum_2439_2	svg	xml	Normaal schommelt de pH tussen 7,36 en 7,43 .
spectrum_2439_3	svg	xml	Een pH beneden 7,0 is dodelijk .
spectrum_2439_4	svg	xml	Acidose kan ontstaan door ophoping van zuren ( bijv. bij suikerziekte ) of door verlies van basische stoffen ( bijv. bij ernstige diarree ) .
spectrum_2439_5	svg	xml	Het lichaam is tot op zekere hoogte in staat deze toestand te compenseren door het uitscheiden van zure urine en door een versterkte ademhaling , waarbij meer van het zure kooldioxide wordt uitgeademd .
spectrum_2440_1	svg	xml	( jeugdpuistjes ) Zeer veel voorkomende huidaandoening .
spectrum_2440_2	svg	xml	De meeste mensen krijgen acne vulgaris tijdens de puberteit .
spectrum_2440_3	svg	xml	Meestal verdwijnen de puistjes weer tussen het twintigste en vijfentwintigste jaar .
spectrum_2440_4	svg	xml	Bij sommigen echter blijft de acne bestaan tot na het dertigste jaar .
spectrum_2440_5	svg	xml	De oorzaak van acne is , dat de talgklieren onder invloed van de geslachtshormonen meer talg gaan produceren .
spectrum_2440_6	svg	xml	Wanneer de afvoergang van zo'n talgkliertje verstopt raakt , hoopt de talg zich op in het kliertje zelf .
spectrum_2440_7	svg	xml	Dit zwelt hierdoor op tot vele malen zijn normale grootte .
spectrum_2440_8	svg	xml	De verstopping van de uitvoergang is op de huid te zien als een zwart puntje en dit noemt men een mee-eter ( comedo ) .
spectrum_2440_9	svg	xml	In de opgehoopte talg bevinden zich diverse soorten bacteriën , die de talg omzetten in vetzuren .
spectrum_2440_10	svg	xml	Wanneer er kleine scheurtjes ontstaan in de wand van het talgkliertje , kunnen deze in de diepe lagen van de huid lekken en ontstaat er een ontsteking .
spectrum_2440_11	svg	xml	De mee-eter wordt rood , en er kan zelfs een klein abcesje ontstaan .
spectrum_2440_12	svg	xml	Dit geneest met littekenvorming .
spectrum_2440_13	svg	xml	Velen proberen acne te bestrijden door het uitknijpen van de mee-eters .
spectrum_2440_14	svg	xml	Hierbij dient men wel voorzichtig te werk te gaan .
spectrum_2440_15	svg	xml	Een mee-eter met een zwart puntje kan met schone vingers worden leeggedrukt .
spectrum_2440_16	svg	xml	Een mee-eter met een wit puntje is echter zo stevig afgesloten , dat er een groot risico bestaat op het ontstaan van scheurtjes , lekkage en ontstekingen .
spectrum_2440_17	svg	xml	Het advies is dan ook van de witte mee-eters af te blijven .
spectrum_2440_18	svg	xml	Er zijn veel middelen in de handel waarvan de fabrikant beweert dat ze tegen acne helpen .
spectrum_2440_19	svg	xml	Reinigende lotions tegen een vette huid hebben weinig of geen effect .
spectrum_2440_20	svg	xml	De middelen die wel helpen veroorzaken een oplossen van hoorn , waardoor het verstoppen van de talgkliertjes wordt voorkomen .
spectrum_2440_21	svg	xml	Wanneer deze middelen onvoldoende resultaat opleveren kan de arts nog andere middelen voorschrijven .
spectrum_2440_22	svg	xml	Wanneer bij vrouwen tevens anticonceptie gewenst is , wordt vaak gekozen voor de diane-pil , waarin bepaalde hormonen zitten die het effect van de mannelijke geslachtshormonen teniet doen .
spectrum_2440_23	svg	xml	Ook is het mogelijk door antibiotica de bacteriën in de talg te doden .
spectrum_2440_24	svg	xml	Deze middelen moeten in het algemeen zeer langdurig worden gebruikt .
spectrum_2441_1	svg	xml	Uitgebreide vorm van acne met ernstige ontstekingen ; komt vooral voor bij mannen tussen dertig en veertig jaar .
spectrum_2447_1	svg	xml	Groeistoornis bij volwassenen , waarbij door een te hoge productie van het groeihormoon bepaalde delen van het lichaam te sterk uitgroeien .
spectrum_2447_2	svg	xml	De overmatige vorming van het groeihormoon is een gevolg van een gezwel van het hersenaanhangsel ( hypofysegezwel ) .
spectrum_2447_3	svg	xml	Bij kinderen is het groeihormoon o.a. verantwoordelijk voor de lengtegroei van de botten ; bij volwassenen kunnen de botten echter niet meer langer worden , omdat de zogeheten groeischijven zijn gesloten .
spectrum_2447_4	svg	xml	Daarom heeft een overmaat aan groeihormoon bij volwassenen dan ook niet tot gevolg dat er reuzengroei optreedt ; alleen weefsels die nog gevoelig zijn voor het groeihormoon - o.a. kraakbeen - nemen in omvang toe .
spectrum_2447_5	svg	xml	De gevolgen zijn met name zichtbaar in het gezicht , aan de handen en aan de voeten ( de acra = de uiteinden van het lichaam ) .
spectrum_2447_6	svg	xml	De neus , lippen en de oren worden groter waardoor het gelaat grove trekken krijgt en de handen en voeten nemen in de breedte toe .
spectrum_2447_7	svg	xml	Ook inwendige organen zoals de lever of het hart kunnen een meer dan normale omvang krijgen .
spectrum_2447_8	svg	xml	Andere verschijnselen van acromegalie zijn overmatig transpireren , een verlaging van de stem ( door groei van het strottenhoofd ) en hoofdpijn .
spectrum_2447_9	svg	xml	In een laat stadium kan spierzwakte , verlaging van de bloeddruk of libidoverlies een gevolg zijn .
spectrum_2447_11	svg	xml	Voor de behandeling is het nodig het gezwel te verwijderen of te bestralen .
spectrum_2447_12	svg	xml	Ook kan worden geprobeerd de overmatige vorming van groeihormonen tegen te gaan met medicijnen .
spectrum_2447_13	svg	xml	De eenmaal opgetreden veranderingen in het uiterlijk verminderen hierdoor echter nauwelijks meer .
spectrum_2450_1	svg	xml	Kapje aan de voorkant van mannelijke geslachtscellen ( spermacellen ) van mens en dier , waarmee de wand van eicellen kan worden doorboord voor de bevruchting .
spectrum_2456_1	svg	xml	Het gedeelte van een enzym waaraan het substraat zich kan hechten , doorgaans een klein gedeelte van het enzymmolecule dat de geëigende structuur bezit om het substraatmolecule aan zich te binden .
spectrum_2462_1	svg	xml	Het energievergende transport van moleculen of ionen door de celmembraan tegen de concentratiegradiënt in .
spectrum_2463_1	svg	xml	Toestand van de zenuwvezel tijdens het passeren van een impuls .
spectrum_2463_2	svg	xml	Daarna is gedurende korte tijd , de herstelfase , geen prikkelgeleiding mogelijk .
spectrum_2469_1	svg	xml	Potentiaalverschil tussen het deel van de membraan van een zenuwcel in rust en in geprikkelde toestand .
spectrum_2469_2	svg	xml	Het ontstaan van een actiepotentiaal gebeurt volgens de alles-of-niets-wet , d.w.z. dat de reactie pas na overschrijding van een bepaalde drempelwaarde optreedt en dan altijd de maximale sterkte vertoont , onafhankelijk van de sterkte van de prikkel .
spectrum_2469_3	svg	xml	De verdere voortgeleiding in het zenuwstelsel gebeurt volgens hetzelfde principe : alleen de informatie dat er een prikkel is wordt doorgegeven , niet de sterkte ervan .
spectrum_2484_1	svg	xml	Infectieziekte veroorzaakt door schimmels van het geslacht straalschimmel ( Actinomyces ) .
spectrum_2484_2	svg	xml	Geeft aanleiding tot zwelling , ontsteking en blauwrode huidverkleuring , m.n. in het gebied van hoofd en hals .
spectrum_2484_3	svg	xml	Minder vaak komen ontstekingen voor in longen en darmen .
spectrum_2484_4	svg	xml	De schimmel komt bij vele mensen in de mond voor en verder bij vee .
spectrum_2484_5	svg	xml	Behandeling : speciale schimmeldodende middelen .
spectrum_2500_1	svg	xml	( Duits : Aktualneurose ) Een neurose die Freud op grond van de wijze waarop zij ontstaat , onderscheidde van de psychoneurose .
spectrum_2500_2	svg	xml	De oorzaak van de klachten ligt niet in onverwerkte jeugdproblemen , maar zij komen rechtstreeks voort uit een onbevredigend seksleven .
spectrum_2500_3	svg	xml	De klachten ( zoals hoofdpijn en hypochondrie ) hebben dan ook geen diepere , symbolische betekenis .
spectrum_2501_1	svg	xml	Oude , van oorsprong Chinese geneesmethode , waarbij naalden op bepaalde plaatsen ( acupunctuurpunten ) in de huid worden gestoken .
spectrum_2501_2	svg	xml	De tijd die een naald in de huid blijft , varieert van seconden tot enkele uren .
spectrum_2501_3	svg	xml	Acupunctuur wordt gebruikt bij allerlei ziekten èn als narcosemiddel .
spectrum_2501_4	svg	xml	Tot nu toe is men er niet in geslaagd de acupunctuur met westerse begrippen te verklaren .
spectrum_2501_5	svg	xml	Wel is min of meer betrouwbaar vastgesteld dat acupunctuur bij pijnklachten goede resultaten kan geven .
spectrum_2502_1	svg	xml	Evenwichtszintuig en zijlijnzintuig samen .
spectrum_2502_2	svg	xml	Men neemt aan dat het evenwichtszintuig van de gewervelde dieren zich heeft ontwikkeld uit het zijlijnzintuig van vissen en amfibieën , dat reageert op veranderingen in waterdruk .
spectrum_2503_1	svg	xml	Medische term voor een plotseling optredende , hevige buikpijn , ten gevolge van een infectie , een afsluiting van de darm , een steen in de galwegen of in de urineleider of ten gevolge van een doorbloedingsstoornis van de ingewanden .
spectrum_2503_2	svg	xml	Een acute buik kan levensbedreigende vormen aannemen , wanneer er ten gevolge van de aandoening bijvoorbeeld gedeelten van de darmwand openspringen , waardoor darminhoud in de buikholte terechtkomt en een buikvliesontsteking veroorzaakt .
spectrum_2503_3	svg	xml	Bekende voorbeelden van een acute buik zijn acute blindedarmontsteking , een ontstoken galblaas , een maagperforatie als gevolg van een maagzweer of een belemmerde passage van darminhoud ten gevolge van een gezwel .
spectrum_2503_4	svg	xml	In veel gevallen is een spoedoperatie noodzakelijk , ten dele om de oorzaak te onderzoeken , ten dele om aangetaste gedeelten van de ingewanden te verwijderen ( bijvoorbeeld het verwijderen van de ontstoken blinde darm ) .
spectrum_2504_1	svg	xml	Een angststoornis die is ontstaan na een zeer ingrijpende gebeurtenis als een oorlog of een natuurramp .
spectrum_2504_2	svg	xml	Het trauma wordt steeds opnieuw beleefd en de persoon is gespannen en onrustig .
spectrum_2504_3	svg	xml	Als de symptomen langer dan één maand aanhouden wordt gesproken van een posttraumatische stress-stoornis .
spectrum_2514_1	svg	xml	Het voelbare , naar voren gerichte deel van het schildkraakbeen ( het grootste kraakbeenstuk van het strottenhoofd ) .
spectrum_2514_2	svg	xml	Bij de man sterker ontwikkeld dan bij de vrouw .
spectrum_2514_3	svg	xml	De term herinnert aan de verboden vrucht die Adam in het paradijs at en die hem in de keel zou zijn blijven steken .
spectrum_2517_1	svg	xml	Natuurlijke aanpassingsreactie van een organisme op belastende invloeden zoals infectie , beschadigingen en spanningen .
spectrum_2517_2	svg	xml	De Canadese arts H. Selye onderscheidde drie stadia : het kortdurende alarmstadium ; het stadium van weerstand en tenslotte na te lange belasting uitputting , die kan leiden tot de dood .
spectrum_2517_3	svg	xml	Komt deels tot stand onder invloed van het zenuwstelsel , door hormonen uit het bijniermerg .
spectrum_2537_1	svg	xml	Groepje in het verlengde merg gelegen zenuwcellen die frequentie en diepte van de ademhaling regelen .
spectrum_2537_2	svg	xml	Het ademcentrum reageert vooral op een verhoging van het koolzuurgehalte in het bloed ; er worden dan zenuwimpulsen gezonden naar de spieren van ribben en middenrif , zodat er sneller en dieper ademgehaald gaat worden .
spectrum_2537_3	svg	xml	Het ademcentrum wordt geremd wanneer het zuurstofgehalte daalt .
spectrum_2538_1	svg	xml	( ademhalingsfrequentie ) Aantal ademhalingen per minuut , bij volwassenen in rust tussen 12 en 20 , bij kinderen ongeveer 25 .
spectrum_2538_2	svg	xml	Normaal is 1 ademhaling op 4 polsslagen .
spectrum_2538_3	svg	xml	Verhoging treedt op bij inspanning , infectieziekten , koorts , stoornissen in de bloedsomloop of ademhaling en onder invloed van psychische factoren .
spectrum_2540_1	svg	xml	Term die een aantal begrippen omvat , waaronder ook het gewone in- en uitademen : de lucht wordt de longen ingezogen ( inademing ) en gebruikte lucht wordt uitgeblazen ( uitademing ) .
spectrum_2540_2	svg	xml	Met betrekking tot het lichaam als geheel , heeft ' ademhaling ' een veel scherper omlijnde betekenis : de gaswisseling tussen het lichaam en zijn omgeving .
spectrum_2540_3	svg	xml	De in de atmosfeer aanwezige zuurstof wordt ingeademd ; aangekomen in de longen wordt ze gebonden aan hemoglobine in de rode bloedcellen en naar de weefsels vervoerd .
spectrum_2540_4	svg	xml	Daar wordt voedsel - grotendeels in de vorm van glucose - met behulp van zuurstof verbrand , waardoor energie vrijkomt en water en koolzuurgas overblijft .
spectrum_2540_5	svg	xml	Het koolzuurgas wordt teruggevoerd naar de longen en uitgeademd , terwijl het water wordt gebruikt voor andere stofwisselingsprocessen in het lichaam of wordt uitgescheiden via de nieren .
spectrum_2540_7	svg	xml	In rust is er gemiddeld 250 ml zuurstof per minuut nodig om aan de energiebehoefte van het lichaam te voldoen .
spectrum_2540_8	svg	xml	` Ademhalingsbewegingen ' De longen liggen in de borstholte en de in- en uitademing wordt teweeggebracht door bewegingen van de borstkas , waarbij de longen passief volgen .
spectrum_2540_9	svg	xml	De borstholte is aan weerskanten omgeven door twaalf paar ribben , die met elkaar zijn verbonden door de tussenribspieren .
spectrum_2540_10	svg	xml	Wanneer deze spieren zich samentrekken , worden de ribben aan de achterkant opwaarts en aan de voorkant buitenwaarts , opgeheven .
spectrum_2540_11	svg	xml	De ribben komen daardoor recht naar voren te staan , zodat de inhoud van de borstkas toeneemt .
spectrum_2540_12	svg	xml	De longen liggen in nauw contact met de binnenwand van de borstkas en zetten mee uit , waardoor lucht de longen wordt ingezogen .
spectrum_2540_13	svg	xml	Aan de onderkant van de borstholte ligt een grote bindweefselplaat , omgeven door spieren , het middenrif ( diafragma ) , dat de borstholte van de buikholte scheidt .
spectrum_2540_14	svg	xml	Wanneer het middenrif zich ontspant , reikt het koepelvormig tot in de borstholte .
spectrum_2540_15	svg	xml	Wanneer het zich samentrekt , wordt de koepel vlakker en trekt de onderkant van de longen mee omlaag , waardoor het volume van de longen nog groter wordt .
spectrum_2540_16	svg	xml	Behalve de tussenribspieren en het middenrif kunnen in geval van nood nog andere spieren , de hulpademhalingsspieren , bij de ademhaling helpen .
spectrum_2540_17	svg	xml	Inademen is een actief , door spieren beheerst proces .
spectrum_2540_18	svg	xml	De uitademing is daarentegen een passief proces , dat plaatsvindt doordat de borstkas en de longen elastisch terugveren tot hun ruststand .
spectrum_2540_19	svg	xml	Dit kan worden versneld door de buikspieren aan te spannen , zodat het middenrif omhoog wordt geduwd .
spectrum_2540_20	svg	xml	Bij rustig ademen met een gemiddelde van 12-16 ademhalingen per minuut wordt bij mannen voornamelijk het middenrif gebruikt ( buikademhaling ) .
spectrum_2540_21	svg	xml	Bij een grotere behoefte aan lucht gaan de tussenribspieren meewerken ( borstademhaling ) .
spectrum_2540_22	svg	xml	Vrouwen hebben eerder de neiging de tussenribspieren te gebruiken dan mannen .
spectrum_2540_23	svg	xml	Wanneer de behoefte aan lucht zeer groot is , worden ook de hulpademhalingsspieren , zoals de borstspieren , gebruikt .
spectrum_2540_24	svg	xml	` Ademhalingscentrum ' Het is belangrijk dat de concentraties van de verschillende gassen die in het bloed zijn opgelost , constant worden gehouden .
spectrum_2540_25	svg	xml	Het zuurstofgehalte in het bloed verandert nauwelijks bij kleine variaties in de ademhaling of in het zuurstofgehalte van de omringende lucht .
spectrum_2540_26	svg	xml	Het is dan ook voornamelijk de koolzuurconcentratie in het bloed die zorg draagt voor de regeling van de ademhaling .
spectrum_2540_27	svg	xml	In de hersenen bevindt zich het ademhalingscentrum , dat zeer gevoelig is voor schommelingen in het koolzuurgasgehalte van het bloed .
spectrum_2540_28	svg	xml	Tijdens inspanning neemt het koolzuurgasgehalte ( kooldioxide ) in het bloed toe , waardoor het ademhalingscentrum wordt geprikkeld .
spectrum_2540_29	svg	xml	Het centrum zorgt er vervolgens voor dat de ademhaling sneller en dieper wordt .
spectrum_2540_30	svg	xml	Als gevolg hiervan wordt het teveel aan koolzuurgas uitgeademd , waardoor het gehalte weer op zijn normale niveau wordt gebracht .
spectrum_2540_31	svg	xml	Wordt het koolzuurgasgehalte lager dan normaal , dan zorgt het ademhalingscentrum weer voor een langzamer en oppervlakkiger ademhaling .
spectrum_2540_32	svg	xml	` Longcapaciteit ' Volledig volgezogen kunnen de longen 5,5 liter lucht bevatten .
spectrum_2540_33	svg	xml	Dit betekent echter niet dat we met iedere ademhaling 5,5 liter inademen en deze ook weer volledig uitademen .
spectrum_2540_34	svg	xml	Ook na een maximale uitademing blijft er altijd ca. 1 l lucht in de longen achter ( residu ) .
spectrum_2540_35	svg	xml	De maximale hoeveelheid lucht die wij in één keer kunnen uitademen , wordt de vitale capaciteit genoemd .
spectrum_2540_36	svg	xml	Deze bedraagt bij de meeste mensen ongeveer 4,5 l. In rust heeft het lichaam slechts een klein gedeelte van deze vitale capaciteit nodig : een normale ademhaling ( het ademvolume ) is ongeveer een halve liter .
spectrum_2540_37	svg	xml	Dit betekent dat er zowel voor in- als voor uitademing een reservecapaciteit is , en wel ca. 2 l voor de inademing ( inspiratoir reservevolume ) en ca. 2 l voor de uitademing ( expiratoir reservevolume ) .
spectrum_2540_38	svg	xml	De gaswisseling vindt in de longblaasjes ( de alveolen ) plaats .
spectrum_2540_39	svg	xml	In de grotere luchtwegen , de luchtpijp en zijn vertakkingen , is geen gaswisseling ; dit gebied wordt daarom ' dode ruimte ' genoemd en heeft een volume van ongeveer 150 ml. Bij rustige ademhaling stroomt er per minuut 8 l lucht de longen in en uit .
spectrum_2540_40	svg	xml	Bij zware inspanning kan deze hoeveelheid voor kortere tijd toenemen tot bijna 100 l per minuut .
spectrum_2540_41	svg	xml	De maximale inspanning die het lichaam kan leveren , wordt beperkt door de ademhaling .
spectrum_2540_42	svg	xml	Wanneer de ademhaling sneller en dieper wordt , is er meer energie nodig voor de ademhalingsspieren zelf .
spectrum_2540_43	svg	xml	Op een gegeven moment is de hoeveelheid zuurstof die nodig is voor een extra inspanning van de ademhalingsspieren groter dan de extra hoeveelheid zuurstof die daarmee wordt ingeademd , zodat de limiet is bereikt .
spectrum_2540_44	svg	xml	` Gaswisseling in de longen ' De ingeademde lucht komt in de longblaasjes - de alveolen - in nauw contact met het bloed .
spectrum_2540_45	svg	xml	De lucht is er slechts door een laagje van 1-2 cellen dikte van het bloed gescheiden .
spectrum_2540_46	svg	xml	De ingeademde lucht bevat ca. 79% stikstof , 20% zuurstof , 0,04% koolzuurgas en een geringe hoeveelheid waterdamp ( afhankelijk van de weersomstandigheden ) .
spectrum_2540_47	svg	xml	In het bloed dat de longen bereikt , is ook zuurstof en koolzuurgas opgelost , maar in een geheel andere verhouding : de zuurstofspanning is lager en die van koolzuurgas is hoger .
spectrum_2540_48	svg	xml	Door dit concentratieverschil wordt er tijdens de passage door de longen koolzuurgas vanuit het bloed naar de longblaasjes afgegeven en zuurstof uit de lucht in het bloed opgenomen ( dit proces noemt men diffusie ) .
spectrum_2540_49	svg	xml	Op die manier komen de bloedgassen geleidelijk in evenwicht met die van de lucht in de luchtblaasjes , waardoor het bloed dat de longen verlaat , dezelfde gasspanningen heeft als de lucht in de longblaasjes .
spectrum_2540_50	svg	xml	De uitgeademde lucht bevat ongeveer 16% zuurstof , 4% koolzuurgas en 6% water .
spectrum_2540_51	svg	xml	` Diffusie ' Van iedere liter ingeademde lucht wordt ongeveer 40 ml door diffusie in het bloed opgenomen .
spectrum_2540_52	svg	xml	Hoe snel de zuurstof en het koolzuurgas de tweecellige scheidingswand passeren , hangt onder andere af van de dikte van die wand .
spectrum_2540_53	svg	xml	Onder normale omstandigheden is dit alles niet zo belangrijk , maar sommige longaandoeningen veroorzaken littekens , waardoor de wandjes van de longblaasjes dikker worden .
spectrum_2540_54	svg	xml	De opname van zuurstof wordt daardoor veel meer bemoeilijkt dan de afgifte van koolzuurgas .
spectrum_2540_55	svg	xml	Het gevolg is dan ook dat het zuurstofgehalte in het bloed te laag dreigt te worden .
spectrum_2540_56	svg	xml	Het bepalen van de bloedgaswaarde is daarom een waardevolle manier om de ernst van een longaandoening vast te stellen .
spectrum_2540_57	svg	xml	` Zuurstoftransport in het bloed ' Zuurstof is slecht oplosbaar in bloed .
spectrum_2540_58	svg	xml	Daarom gebruikt het lichaam een andere wijze van transport .
spectrum_2540_59	svg	xml	De rode bloedcellen danken hun kleur aan een rode stof , hemoglobine genaamd , die een scheikundige binding kan aangaan met zuurstof .
spectrum_2540_60	svg	xml	Gebonden aan hemoglobine kan zuurstof gemakkelijk door het bloed worden vervoerd .
spectrum_2540_61	svg	xml	` Koolzuurtransport via het bloed ' In tegenstelling tot zuurstof is koolzuurgas vrij gemakkelijk oplosbaar in bloed .
spectrum_2540_62	svg	xml	Ongeveer 10% van het koolzuurgas ( kooldioxide of CO2 ' ) wordt in opgeloste vorm getransporteerd .
spectrum_2540_63	svg	xml	De overige 90% circuleert in de vorm van koolzuur ( H2 ' CO3 ' ) gekoppeld aan hemoglobine .
spectrum_2540_64	svg	xml	` Gaswisseling tussen bloed en cellen ' Het uiteindelijke doel van de ademhaling is zuurstof tot in de weefselcellen te brengen , waar het kan worden gebruikt om energie uit voedingsstoffen vrij te maken .
spectrum_2540_65	svg	xml	Tijdens de stofwisselingsprocessen binnen de cellen wordt zuurstof verbruikt en komt koolzuurgas vrij .
spectrum_2540_66	svg	xml	Daardoor daalt de zuurstofspanning en stijgt die van het koolzuurgas .
spectrum_2540_67	svg	xml	De toename van de spanning van koolzuurgas veroorzaakt de diffusie van het gas door de celwand heen naar het bloed tot in de rode bloedcellen .
spectrum_2540_68	svg	xml	Dit heeft tot gevolg dat de inhoud van de rode bloedcellen zuurder wordt .
spectrum_2540_69	svg	xml	De hogere zuurgraad , te zamen met de verminderde zuurstofspanning in de weefselcellen , dwingt het hemoglobine een molecule zuurstof af te staan , die dan door diffusie in een weefselcel wordt opgenomen .
spectrum_2540_70	svg	xml	Wanneer de activiteit van de cellen toeneemt , zoals in de spiercellen tijdens lichamelijke inspanning , daalt de zuurstofspanning nog meer en wordt de koolzuurafgifte evenredig groter .
spectrum_2540_71	svg	xml	Daardoor neemt de zuurgraad van het bloed toe en daar de zuurstofspanning nog lager is geworden , wordt het hemoglobine nu gedwongen meer zuurstofmoleculen los te laten .
spectrum_2540_72	svg	xml	De grotere hoeveelheid koolzuurgas die vrijkomt uit de spiercellen , wordt teruggevoerd naar de longen om daar te worden uitgeademd .
spectrum_2540_73	svg	xml	De ademfrequentie neemt toe om het mogelijk te maken extra zuurstof in te ademen en het overschot aan koolzuurgas uit te ademen .
spectrum_2540_74	svg	xml	` Zuurgraadregeling van het bloed ' De zuurgraad van het bloed moet binnen zeer nauw bepaalde grenzen blijven , omdat anders de stofwisselingsprocessen in het lichaam ontwricht raken .
spectrum_2540_75	svg	xml	De ademhaling is één van de mechanismen die de hoeveelheid zure stoffen ( de zuurgraad ) regelen .
spectrum_2540_76	svg	xml	Door de ademhalingsfrequentie te verhogen wordt meer koolzuurgas uitgeademd , wat tot gevolg heeft dat de totale hoeveelheid koolzuur in het bloed afneemt en dus ook de zuurgraad van het bloed .
spectrum_2540_77	svg	xml	Hyperventilatie als gevolg van angst kan dit regelmechanisme in de war sturen , doordat de zuurgraad van het bloed er te laag door wordt .
spectrum_2540_78	svg	xml	Daardoor ontstaan klachten als tintelingen in de vingers , duizeligheid of hartkloppingen .
spectrum_2540_79	svg	xml	Omdat deze verschijnselen de angst doen toenemen , kan er een vicieuze cirkel ontstaan , die soms moeilijk is te doorbreken .
spectrum_2541_1	svg	xml	Ademhaling waarbij als ademhalingsspieren vooral de tussenribspieren worden gebruikt .
spectrum_2541_2	svg	xml	Te zien aan het op en neer gaan van de borstkas .
spectrum_2541_3	svg	xml	Komt vooral voor bij jongere mensen en vrouwen en bijv. bij buikpijn .
spectrum_2542_1	svg	xml	Ademhaling waarbij als ademhalingsspier vooral het middenrif wordt gebruikt .
spectrum_2542_2	svg	xml	Als het middenrif samentrekt , wordt het platter en komen de buikingewanden meer naar voren , zodat de buik boller wordt .
spectrum_2542_3	svg	xml	Komt vooral voor bij ouderen en mannen en bijv. bij ribkwetsuren .
spectrum_2545_1	svg	xml	Organen waarin bij dieren en de mens de gaswisseling plaatsvindt .
spectrum_2545_2	svg	xml	Eenvoudige dieren , die leven in water of een vochtige omgeving , gebruiken hiervoor het hele lichaamsoppervlak : de huid .
spectrum_2545_3	svg	xml	Grotere waterdieren hebben kieuwen en landdieren longen .
spectrum_2545_4	svg	xml	Insekten bezitten tracheeën .
spectrum_2546_1	svg	xml	Spieren die bij de inademing samentrekken en zo de borstkas ruimer maken .
spectrum_2546_2	svg	xml	De normale ademhalingsspieren .
spectrum_2546_3	svg	xml	zijn het middenrif en de tussenribspieren .
spectrum_2546_4	svg	xml	Daarnaast kunnen bij ademnood de halsspieren worden gebruikt als hulpademhalingsspieren .
spectrum_2547_1	svg	xml	( tractus respiratorius ) Geheel der organen die betrokken zijn bij de ademhaling .
spectrum_2547_2	svg	xml	Omvat bij de mens en de meeste op land levende dieren neus , keel , strottenhoofd , luchtpijp , luchtpijptakken en longen , waar de eigenlijke gaswisseling plaatsheeft .
spectrum_2549_1	svg	xml	( apneu ) Het uitblijven van de normale ademhalingsbewegingen .
spectrum_2549_2	svg	xml	Bij een nog ongeboren kind is dit normaal ; ook tijdens een narcose blijft spontane ademhaling vaak uit , zodat kunstmatig moet worden beademd .
spectrum_2549_3	svg	xml	Ziekten waarbij apneu kan optreden , zijn o.a. een verlamming van de ademhalingsspieren ( door bijvoorbeeld een beschadiging van de nekwervel ) of een uitval van het ademhalingscentrum ( door een hersenbloeding of door een vergiftiging ) .
spectrum_2549_4	svg	xml	Kortdurende perioden van ademstilstand komen voor na langdurig diep ademhalen ( hyperventilatie ) , tijdens diepe slaap en bij pasgeborenen ( vanwege een nog onrijp ademhalingscentrum ) .
spectrum_2549_5	svg	xml	Bij hartzwakte en bij een slechte doorbloeding van de hersenen komt soms een speciaal ademtype voor : de Cheyne-Stokes-ademhaling .
spectrum_2549_6	svg	xml	Hierbij worden perioden van ademstilstand ( ca. 20-30 seconden ) gevolgd door perioden waarin de ademhaling eerst oppervlakkig , vervolgens steeds dieper en daarna weer oppervlakkig wordt .
spectrum_2553_1	svg	xml	Operatieve verwijdering van de neusamandel , toegepast wanneer deze vergroot en/of ontstoken is .
spectrum_2553_2	svg	xml	Kan gebeuren onder een ' roesje ' of onder algehele narcose .
spectrum_2553_3	svg	xml	Meestal in combinatie met het knippen van de keelamandelen .
spectrum_2553_4	svg	xml	Wordt uitgevoerd door keel- , neus- en oorarts .
spectrum_2554_1	svg	xml	Prikkel van dusdanige aard en sterkte dat een zintuigcel of zenuwvezel een reactie vertoont ( fysiologisch adequate prikkel ) .
spectrum_2554_2	svg	xml	Als de prikkelsterkte voldoende is om via het centrale zenuwstelsel een reactie teweeg te brengen in de effectoren spreekt men van een biologisch adequate prikkel .
spectrum_2555_1	svg	xml	Bloedvat dat bloed naar het hart toevoert .
spectrum_2555_2	svg	xml	Grotere aders in de onderste helft van het lichaam zijn voorzien van kleppen die ervoor zorgen dat het bloed niet terugstroomt .
spectrum_2555_3	svg	xml	Het aderstelsel dient om het zuurstofarme bloed te verzamelen en naar het hart terug te laten stromen .
spectrum_2555_4	svg	xml	De aderen zijn groter in getal en omvang dan de slagaderen , zodat de druk in het aderstelsel minder dan een tiende van de druk in de slagaderen bedraagt .
spectrum_2555_5	svg	xml	De wand van een ader is dan ook veel dunner en slapper .
spectrum_2555_6	svg	xml	Het bloed in het aderstelsel wordt niet voortgestuwd door de pompwerking van het hart .
spectrum_2555_7	svg	xml	Men kan dus ook geen polsslag aan de aderen voelen .
spectrum_2555_8	svg	xml	De aanwezigheid van aderkleppen is van zeer groot belang voor een normale bloedstroom .
spectrum_2555_9	svg	xml	Deze kleppen bevinden zich paarsgewijs , als twee tegenover elkaar liggende zakjes in de aderen , waarbij de holle kant van het zakje in de richting van de bloedstroom wijst .
spectrum_2555_10	svg	xml	Als spieren rondom de aderen samentrekken , heeft dit het effect dat de aderen worden leeggedrukt .
spectrum_2555_11	svg	xml	De kleppen voorkomen dan dat de ader weer volloopt met terugstromend bloed .
spectrum_2555_12	svg	xml	Dit mechanisme wordt spierpomp genoemd .
spectrum_2555_13	svg	xml	Deze werking is met name van belang in de onderste ledematen ( bijvoorbeeld door de kuitspieren ) omdat het bloed hier tegen de zwaartekracht moet optornen .
spectrum_2555_14	svg	xml	Een ader ligt in het algemeen vlak naast een slagader .
spectrum_2555_15	svg	xml	Omdat een slagader bij elke hartslag even iets uitzet , heeft dit ook tot gevolg dat de ader wordt ' leeggestreken ' en dat het bloed van klep tot klep wordt geperst .
spectrum_2555_16	svg	xml	Al deze mechanismen samen zorgen voor een betrekkelijk snelle afvoer van bloed uit de onderste helft van het lichaam .
spectrum_2555_17	svg	xml	Bij beschadigingen van de kleppen stroomt het bloed veel langzamer , waardoor het op sommige plaatsen soms spontaan kan gaan stollen ( trombose ) .
spectrum_2555_18	svg	xml	Ook spataderen kunnen het gevolg zijn van beschadigde aderkleppen .
spectrum_2555_19	svg	xml	Met name bij mensen die veel staan , zoals huisvrouwen , winkelpersoneel en chirurgen , worden de kleppen zwaar belast .
spectrum_2555_20	svg	xml	Om deze belasting tegen te gaan is het dan ook van belang dat bij langdurig staan regelmatig de kuitspieren worden aangespannen .
spectrum_2556_1	svg	xml	Kleppen die zich om de ca. 10 cm aan de binnenkant van de aders in armen en benen bevinden .
spectrum_2556_2	svg	xml	Laten het bloed alleen door in de richting van het hart en voorkomen zo dat bloed zich in het onderlichaam ophoopt .
spectrum_2557_1	svg	xml	( venasectie ) Het opensnijden van een ader voor het afnemen van een grote hoeveelheid bloed .
spectrum_2557_2	svg	xml	Wordt soms gedaan wanneer het bloed te veel bloedlichaampjes bevat ( polycythaemia ) of bij hartzwakte .
spectrum_2557_3	svg	xml	In vroeger tijden gebruikte men bloedzuigers om bloed af te tappen en werd aderlating beschouwd als een probaat middel ter behandeling van een veel uitgebreidere reeks van aandoeningen .
spectrum_2558_1	svg	xml	( thrombophlebitis ) Ontsteking van de wand van een ader , meestal in een van de beenaderen .
spectrum_2558_2	svg	xml	Bijna altijd gaat een aderontsteking samen met de vorming van een bloedstolsel op de plaats van de ontsteking .
spectrum_2558_3	svg	xml	Er moet onderscheid worden gemaakt tussen een ontsteking van de oppervlakkige en van de diepe beenaderen .
spectrum_2558_4	svg	xml	Bij een diepe beenaderontsteking zijn er vooral verschijnselen van de stolselvorming ( trombose ) .
spectrum_2558_5	svg	xml	Met de term ' aderontsteking ' wordt dan ook in de regel een ontsteking van de oppervlakkige aderen bedoeld .
spectrum_2558_6	svg	xml	De belangrijkste oorzaken zijn een beschadiging van de aderwand ( door injecties of een infuus ) en een verlangzaming van de bloedstroom ( bij bedlegerige patiënten ) .
spectrum_2558_7	svg	xml	Vooral in spataderen kan gemakkelijk een aderontsteking ontstaan .
spectrum_2558_8	svg	xml	Bij een aderontsteking spelen bacteriën overigens geen rol ; het ontstekingsproces is een reactie op irritatie en beschadiging .
spectrum_2558_9	svg	xml	Een ontstoken ader is rood , gezwollen en pijnlijk .
spectrum_2558_10	svg	xml	Meestal is slechts een kort stukje van de ader ontstoken , maar in ernstige gevallen kan een beenader over zijn hele lengte , van voet tot lies , ontstoken raken .
spectrum_2558_11	svg	xml	De behandeling bestaat uit rust voor het been en een nat verband op de ontstoken ader .
spectrum_2558_12	svg	xml	Soms wordt ook ontstekingsremmende zalf gebruikt , maar het nuttig effect hiervan is twijfelachtig .
spectrum_2558_13	svg	xml	Een aderontsteking geneest in het algemeen volledig , maar soms raken één of meer kleppen in de ader door het ontstekingsproces blijvend beschadigd .
spectrum_2558_14	svg	xml	Hierdoor kunnen op den duur spataderen ontstaan of verergeren .
spectrum_2559_1	svg	xml	Het kloppen van de aders in de hals .
spectrum_2559_2	svg	xml	In halfrechtop liggende stand in de kom boven het borstbeen zichtbaar .
spectrum_2559_3	svg	xml	Doordat deze aders in directe verbinding staan met de rechterboezem van het hart , weerspiegelt de aderpols het drukverloop aldaar .
spectrum_2559_4	svg	xml	Veranderingen in de aderpols kunnen door een ervaren geneeskundige worden gebruikt voor het vaststellen van hartafwijkingen .
spectrum_2560_1	svg	xml	Onjuiste term voor dementie en atherosclerose .
spectrum_2560_2	svg	xml	Atherosclerose is een bloedvataandoening waarbij er in de slagaders ( en dus niet in de aders ) vetophopingen ontstaan .
spectrum_2560_3	svg	xml	Als er al verkalking optreedt , is dit in een veel later stadium .
spectrum_2560_4	svg	xml	Ook bij dementie wekt de term aderverkalking de onjuiste suggestie dat een aandoening van de áders hiervoor de oorzaak is .
spectrum_2560_5	svg	xml	Er zijn vele oorzaken voor dementie , maar als een gestoorde doorbloeding van de hersenen de oorzaak is , gaat het altijd om aandoeningen van slagaders .
spectrum_2573_1	svg	xml	Organen die verbonden zijn aan een ander orgaan .
spectrum_2573_2	svg	xml	Wordt meestal gebruikt voor de organen ( eileider en eierstok ) die in verbinding staan met de baarmoeder .
spectrum_2574_1	svg	xml	Ontsteking van de eileider(s ) en eierstok(ken ) .
spectrum_2574_2	svg	xml	Verschijnselen : koorts , buikpijn en uiteindelijk vaak een verminderde vruchtbaarheid .
spectrum_2574_3	svg	xml	Oorzaak : bacteriële infectie zoals gonorroe en na bijv. abortus provocatus of bevalling .
spectrum_2574_4	svg	xml	Behandeling : antibiotica .
spectrum_2581_1	svg	xml	( epinefrine ) Een stof die in het lichaam als hormoon en als neurotransmitter fungeert .
spectrum_2581_2	svg	xml	Als hormoon is deze stof afkomstig uit het bijniermerg en komt vrij bij sterke emoties als kwaadheid , angst en plotselinge schrik .
spectrum_2581_3	svg	xml	Het zorgt ervoor dat het lichaam in staat van paraatheid wordt gebracht .
spectrum_2581_4	svg	xml	Er komt extra glucose ( brandstof ) vrij in het bloed , de hartslag versnelt , de darmfunctie wordt verlaagd en de spanning in de skeletspieren wordt verhoogd .
spectrum_2581_5	svg	xml	Tevens vindt een verwijding van de pupillen plaats , waardoor een betere waarneming mogelijk is .
spectrum_2581_6	svg	xml	Als neurotransmitter komt deze stof vrij aan de uiteinden van sympathische zenuwvezels in het perifeer zenuwstelsel en bij verschillende typen zenuwcellen in het centraal zenuwstelsel .
spectrum_2581_7	svg	xml	Ook als neurotransmitter heeft deze stof een stimulerende werking .
spectrum_2582_1	svg	xml	Een sympathische zenuwcel die aan het uiteinde noradrenaline afscheidt , een neurotransmitter met prikkelende werking .
spectrum_2582_2	svg	xml	In het andere deel van het vegetatieve zenuwstelsel , het parasympathische systeem , treft men cholinerge neuronen aan , die hun prikkelende werking bereiken door de neurotransmitter acetylcholine af te scheiden .
spectrum_2583_1	svg	xml	( ACTH , adrenocorticotrofine ) Hormoon dat wordt afgescheiden door de voorkwab van de hypofyse ; stimuleert productie en afscheiding van hormonen in de bijnierschors .
spectrum_2583_2	svg	xml	Vooral bij stress-toestanden produceert de hypofyse grote hoeveelheden ACTH De afgifte van ACTH wordt geremd door hoge concentraties bijnierschorshormonen in het bloed .
spectrum_2584_1	svg	xml	( AGS ) Combinatie van verschijnselen als gevolg van een enzymstoornis in de schors van de bijnieren ( adrenes ) .
spectrum_2584_2	svg	xml	Een aangeboren tekort van één van deze enzymen houdt in dat er te weinig cortisol wordt aangemaakt ; als gevolg hiervan hopen zich voorstadia van het cortisol op : o.a. mannelijke geslachtshormonen .
spectrum_2584_3	svg	xml	Deze hormonen veroorzaken afwijkingen aan de geslachtsorganen ( genitaliën ) .
spectrum_2584_4	svg	xml	Bij pasgeboren meisjes zien de uitwendige geslachtsorganen er mannelijk uit : de kittelaar ( clitoris ) is vergroot en de schaamlippen zijn met elkaar vergroeid ( lijkend op een balzak ofwel scrotum ) .
spectrum_2584_5	svg	xml	Deze misvorming kan er soms toe leiden dat er een verkeerd geslacht wordt opgegeven bij de geboorteaangifte .
spectrum_2584_6	svg	xml	Na de geboorte ontstaat een overmatige beharing ( hirsutisme ) en is de groei sterker dan normaal .
spectrum_2584_7	svg	xml	Als er geen behandeling plaatsvindt , houdt de groei echter ook eerder op , zodat de uiteindelijke volwassen lengte veel minder is dan gemiddeld .
spectrum_2584_8	svg	xml	Borstgroei en menstruaties treden echter niet op .
spectrum_2584_9	svg	xml	Bij pasgeboren jongens zijn er nog geen verschijnselen .
spectrum_2584_10	svg	xml	Na de geboorte blijkt echter dat de penis veel sneller groeit dan normaal .
spectrum_2584_11	svg	xml	Ook andere verschijnselen van een te vroeg optredende puberteit , zoals een groeispurt , lage stem en acne , doen zich voor .
spectrum_2584_12	svg	xml	De ontwikkeling van de teelballen blijft echter achter en zaadlozingen treden niet op .
spectrum_2584_13	svg	xml	Naast de effecten van de mannelijke hormonen , zijn er ook verschijnselen ten gevolge van een te geringe vorming van bijnierschorshormonen ( ziekte van Addison ) .
spectrum_2584_14	svg	xml	De behandeling van het AGS bestaat uit het toedienen van kunstmatige bijnierschorshormonen , waardoor de vorming van mannelijke geslachtshormonen afneemt .
spectrum_2584_15	svg	xml	Door zo'n behandeling kan de lichamelijke en seksuele ontwikkeling van een kind verder normaal verlopen .
spectrum_2613_1	svg	xml	Het - meestal onbewust - inslikken van grote hoeveelheden lucht .
spectrum_2613_2	svg	xml	Veroorzaakt oprispingen , opgeblazen gevoel in de buik en het laten van winden ; soms pijn in de hartstreek door het uitzetten van de maag .
spectrum_2613_3	svg	xml	Normaal bij zuigelingen door slecht aanleggen van de borst of meezuigen van lucht door de speen .
spectrum_2613_4	svg	xml	Aërofagie kan worden aangeleerd voor slokdarmspraak ( zinvol voor patiënten bij wie het strottenhoofd operatief is verwijderd ) .
spectrum_2622_1	svg	xml	Weigering om te eten ( en in extreme gevallen om te drinken ) veroorzaakt door een beschadiging van de hypothalamus .
spectrum_2622_2	svg	xml	De weigering van voedsel heeft dus in tegenstelling tot bij anorexia nervosa geen psychische oorzaak , maar een organische .
spectrum_2623_1	svg	xml	Een taalstoornis die veroorzaakt wordt door beschadiging van bepaalde hersendelen .
spectrum_2623_2	svg	xml	Er zijn vele soorten afasie .
spectrum_2623_3	svg	xml	De meest bekende zijn : 1 .
spectrum_2623_4	svg	xml	Broca's afasie ( expressieve afasie ) : beschadiging van een gebied in de linker hersenhelft ( gebied van Broca ) , dicht bij de motorische cortex .
spectrum_2623_5	svg	xml	Van hieruit worden de spraakbewegingen van tong , kaak , lippen , e.d. gecoördineerd .
spectrum_2623_6	svg	xml	De beschadiging leidt vooral tot een gebrekkige taalproductie en gebrekkig schrijven .
spectrum_2623_7	svg	xml	Mensen met deze afasie kunnen geen grammaticale verbanden uitdrukken en gebruiken geen functiewoorden ( bijvoorbeeld bijvoeglijke naamwoorden en lidwoorden ) .
spectrum_2623_8	svg	xml	Zij spreken in telegramstijl , maar kunnen taaluitingen wel goed begrijpen .
spectrum_2623_9	svg	xml	2 .
spectrum_2623_10	svg	xml	Motorische afasie : een iets breder begrip dan Broca's afasie .
spectrum_2623_11	svg	xml	De hersenbeschadiging kan zowel in het gebied van Broca als in de motorische cortex zijn gelegen .
spectrum_2623_12	svg	xml	In beide gevallen is een gebrekkige spraakfunctie , gecombineerd met een intact taalbegrip , het gevolg .
spectrum_2623_13	svg	xml	3 .
spectrum_2623_14	svg	xml	Wernicke's afasie ( receptieve of sensorische afasie ) : beschadiging van een gebied in de linker hersenhelft ( gebied van Wernicke ) , dicht bij het gebied waar de prikkels vanuit de oren binnenkomen op de cortex .
spectrum_2623_15	svg	xml	De beschadiging leidt vooral tot een gebrekkig begrip van taal .
spectrum_2623_16	svg	xml	Mensen met deze afasie spreken vloeiend , maar de gevormde zinnen hebben hun betekenis verloren .
spectrum_2623_17	svg	xml	4 .
spectrum_2623_18	svg	xml	Conductie-afasie : beschadiging van de zenuwcellen die de gebieden van Broca en Wernicke met elkaar verbinden .
spectrum_2623_19	svg	xml	Mensen met deze afasie kunnen taal produceren en begrijpen , maar kunnen niet herhalen wat zij kort tevoren hebben gehoord .
spectrum_2623_20	svg	xml	5 .
spectrum_2623_21	svg	xml	Auditieve afasie : een hersenbeschadiging in de hersenbalk of in de zenuwen die prikkels uit de oren verder verwerken .
spectrum_2623_22	svg	xml	Hierdoor is taalbegrip via het gehoor onmogelijk , terwijl van doofheid geen spake is .
spectrum_2623_23	svg	xml	Gelezen teksten kunnen wel begrepen worden .
spectrum_2623_24	svg	xml	6 .
spectrum_2623_25	svg	xml	Alexie of visuele afasie : beschadiging van de verbinding tussen het gebied van de cortex dat prikkels van de ogen verwerkt en de taalgebieden .
spectrum_2623_26	svg	xml	Hierdoor kan geschreven tekst niet worden herkend .
spectrum_2623_27	svg	xml	Gesproken tekst kan wel worden begrepen .
spectrum_2623_28	svg	xml	7 .
spectrum_2623_29	svg	xml	Agrafie : schade aan een uitstulping in de linker hersenhelft veroorzaakt onvermogen tot schrijven .
spectrum_2624_1	svg	xml	Afasie waarbij het vormen van woorden in de hersenen gestoord is .
spectrum_2624_2	svg	xml	De patiënt weet wel wat hij wil zeggen , maar hij spreekt slechts sterk vertekende woorden of onsamenhangende lettergrepen .
spectrum_2624_3	svg	xml	Oorzaak is een beschadiging van het spraakcentrum van Broca .
spectrum_2625_1	svg	xml	Afasie waarbij het begrijpen van de taal verloren is gegaan .
spectrum_2625_2	svg	xml	Het is alsof men tegen de patiënt spreekt in een voor hem volkomen vreemde taal .
spectrum_2625_3	svg	xml	De patiënt begrijpt ook zijn eigen gesproken taal niet en kan deze niet controleren .
spectrum_2625_4	svg	xml	Daarom is ook zijn spraak niet normaal .
spectrum_2625_5	svg	xml	Oorzaak is een beschadiging van het spraakcentrum van Wernicke .
spectrum_2626_1	svg	xml	Een test waarmee vastgesteld kan worden of iemand aan afasie lijdt .
spectrum_2626_2	svg	xml	Veel gebruikte tests zijn de Tokentest en de SAN-test .
spectrum_2626_3	svg	xml	Bij de Tokentest moeten patiënten opdrachten uitvoeren met schijfjes die verschillen in kleur , vorm en grootte .
spectrum_2626_4	svg	xml	Een opgave kan bijvoorbeeld zijn : wijs het witte vierkantje aan .
spectrum_2626_5	svg	xml	De SAN-test ( Stichting Afasie Nederland ) bestaat uit opdrachten zoals het benoemen van voorwerpen en nagaan of woordparen hetzelfde zijn dan wel verschillen ( bijvoorbeeld ' vaar-waar ' of ' teer-teer ' ) .
spectrum_2626_6	svg	xml	De spraak van de patiënt wordt opgenomen en achteraf geanalyseerd .
spectrum_2630_1	svg	xml	( metaboliet ) Stof die ontstaat bij een natuurlijk afbraakproces , waarbij gecompliceerde stoffen omgezet worden in eenvoudige .
spectrum_2630_2	svg	xml	Belangrijke afbraakproducten van voedsel zijn kooldioxide , water , ureum en ammoniak .
spectrum_2630_3	svg	xml	Bij natuurlijke afbraak ontstaan vaak tientallen tussenproducten die ook afbraakproducten genoemd worden .
spectrum_2630_4	svg	xml	Meestal zijn afbraakproducten minder schadelijk dan de beginstoffen , soms echter niet ( bijv. aceetaldehyde , een giftig afbraakproduct van ethanol ) .
spectrum_2630_5	svg	xml	Als een stof ook op den duur niet tot onschadelijk afbraakproduct afgebroken kan worden , noemt men deze niet-afbreekbaar of persistent en kan een gevaarlijke ophoping in het milieu ontstaan .
spectrum_2644_1	svg	xml	Een vorm van kindermishandeling , gekenmerkt door een ernstig en chronisch tekort aan ouderlijke liefde ( binnen het gezin of door bijv. een opvoeding in kindertehuizen ) .
spectrum_2644_2	svg	xml	Affectieve verwaarlozing heeft desastreuze gevolgen voor de emotionele en sociale ontwikkeling van het kind .
spectrum_2644_3	svg	xml	Het kan op latere leeftijd leiden tot stoornissen in de gewetensvorming en tot het onvermogen stabiele liefdesrelaties aan te gaan .
spectrum_2646_1	svg	xml	Het onvermogen om de emoties en de uitingen daarvan in bedwang te houden , zodat deze enorme schommelingen doormaken .
spectrum_2646_2	svg	xml	Het is niet goed alle emotionele uitingen voortdurend te beheersen , maar in het normale verkeer tussen mensen is enige vorm van beheersing wel nodig .
spectrum_2646_3	svg	xml	Bij erge vermoeidheid , weerstandsverzwakking door virusziekten zoals de ziekte van Pfeiffer , overspannenheid en dementie kan de betrokkene om kleinigheden in tranen uitbarsten of erg boos worden , om korte tijd later weer mee te lachen met andere mensen .
spectrum_2646_4	svg	xml	Naast affectlabiliteit zijn er meestal ook andere klachten als blozen , duizeligheid , misselijkheid en transpiratie-aanvallen .
spectrum_2646_5	svg	xml	De behandeling hangt af van de eigenlijke oorzaak .
spectrum_2647_1	svg	xml	Ook aanvoerend .
spectrum_2647_2	svg	xml	Richtingaanduiding in het zenuwstelsel : van perifeer ( het lichaam ) naar centraal ( de hersenen ) .
spectrum_2647_3	svg	xml	Afferente zenuwbanen vervoeren prikkels vanuit de zintuigen naar de hersenen .
spectrum_2647_4	svg	xml	Ze worden ook wel sensibele zenuwbanen genoemd .
spectrum_2647_5	svg	xml	Tegenover afferent staat efferent , ofwel afvoerend .
spectrum_2659_1	svg	xml	Een in de DSM-IV-classificatie opgenomen persoonlijkheidsstoornis , waarbij er sprake is van een buitensporige behoefte om door anderen verzorgd te worden .
spectrum_2659_2	svg	xml	De persoon is voortdurend erg bang om in de steek gelaten te worden en wentelt de verantwoordelijkheid voor het nemen van beslissingen over het eigen leven op anderen af .
spectrum_2660_1	svg	xml	1 .
spectrum_2660_2	svg	xml	In de statistiek : de samenhang tussen variabelen .
spectrum_2660_3	svg	xml	De verandering in de ene variabele gaat gepaard met veranderingen in de andere .
spectrum_2660_4	svg	xml	Statistische afhankelijkheid impliceert geen oorzaak-gevolgrelatie .
spectrum_2660_5	svg	xml	2 .
spectrum_2660_7	svg	xml	3 .
spectrum_2660_8	svg	xml	In de psychopathologie : een persoonlijkheidsstoornis .
spectrum_2660_9	svg	xml	Mensen met deze stoornis weigeren verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen leven en laten alles bepalen door anderen ( afhankelijke of asthene persoonlijkheid ) .
spectrum_2660_10	svg	xml	4 .
spectrum_2660_11	svg	xml	In de sociale psychologie : het sterk aangewezen zijn op anderen voor steun , voor het vormen van een mening , e.d. 5 .
spectrum_2660_12	svg	xml	In de psychofarmacologie : afhankelijkheid van psychoactieve middelen ( verslaving of addictie ) .
spectrum_2660_13	svg	xml	De gebruiker heeft een sterke neiging het middel te blijven gebruiken .
spectrum_2660_14	svg	xml	Het gebruik wordt een doel op zich .
spectrum_2660_15	svg	xml	Dit kan worden veroorzaakt doordat het middel een prettig gevoel geeft , of doordat de gebruiker het slechte gevoel dat ontstaat door het niet meer innemen van het middel , wil voorkomen .
spectrum_2660_16	svg	xml	In het laatste geval wordt gesproken van ontwenningsverschijnselen .
spectrum_2660_17	svg	xml	De afhankelijkheid kan fysiologisch of psychologisch van aard zijn .
spectrum_2660_18	svg	xml	Psychologische afhankelijkheid karakteriseert zich door een volhardende motivatie het psychoactieve middel in te nemen , terwijl er geen fundamentele lichamelijke reacties optreden die voor de motivatie verantwoordelijk zijn .
spectrum_2660_19	svg	xml	Dit is bijvoorbeeld het geval bij cannabis .
spectrum_2660_20	svg	xml	Fysiologische afhankelijkheid karakteriseert zich door veranderingen in de fysiologische toestand van het lichaam als gevolg van herhaalde inname van het psychoactieve middel .
spectrum_2660_21	svg	xml	Een droogstaande alcoholverslaafde krijgt bijvoorbeeld sterk trillende vingers en voelt zich een wrak .
spectrum_2660_22	svg	xml	Ook de opiaten en barbituraten staan erom bekend dat ontwenningsverschijnselen optreden wanneer wordt gestopt met het gebruik .
spectrum_2661_1	svg	xml	Belangrijk verschijnsel bij een verslaving , veroorzaakt doordat de betreffende drug bij de persoon positieve gevoelens bevordert of opwekt en gevoelens van spanning en onlust vermindert of wegneemt .
spectrum_2661_2	svg	xml	De betrokkene heeft het gevoel zonder het middel als mens niet meer goed te functioneren .
spectrum_2662_1	svg	xml	Verschijnsel bij verslaving aan o.a. alcohol en morfine , veroorzaakt doordat het lichaam gewend is geraakt aan deze middelen en de stofwisseling zich erop ingesteld heeft .
spectrum_2662_2	svg	xml	Het gebruik van genoemde stoffen is een biologische noodzaak geworden .
spectrum_2662_3	svg	xml	Als de middelen niet meer worden gebruikt , treden er ernstige onthoudingsverschijnselen op .
spectrum_2677_1	svg	xml	Doorknippen van de navelstreng na de geboorte .
spectrum_2677_2	svg	xml	De navelstreng wordt op twee plaatsen , op ongeveer 5 cm afstand van de navel van het kind , afgeklemd en daartussen doorgeknipt .
spectrum_2677_3	svg	xml	Het overblijvende stukje navelstreng aan de kant van het kind wordt met een navelbandje vastgezet .
spectrum_2677_4	svg	xml	Dit stukje droogt in en valt na ongeveer een week vanzelf af .
spectrum_2677_5	svg	xml	Wat betreft het optimale tijdstip van afnavelen - zo snel mogelijk na de geboorte dan wel pas op het moment dat de baby al een poos op de buik van de moeder gelegen heeft - zijn de meningen verdeeld .
spectrum_2677_6	svg	xml	Sommigen menen dat de baby voordeel heeft bij laat afnavelen , omdat hierdoor extra bloed in de bloedsomloop van de baby zou terechtkomen .
spectrum_2677_7	svg	xml	Anderen wijzen erop dat hierdoor de kans op een ernstiger vorm van geelzucht bij de pasgeborenen ook zal toenemen .
spectrum_2687_1	svg	xml	Middel om de seksuele verlangens en potentie te versterken .
spectrum_2687_2	svg	xml	Meestal alleen een suggestief effect .
spectrum_2687_3	svg	xml	( biol. ) Seksferomoon ( signaalstof ) , vooral bekend van insecten .
spectrum_2687_4	svg	xml	De mannetjes scheiden een stof af die de wijfjes seksueel prikkelt .
spectrum_2687_5	svg	xml	De meeste soorten hebben een eigen a. Wanneer twee soorten een zelfde feromoon gebruiken , wordt vermenging van de soorten voorkomen , doordat de paringsperiodes niet samenvallen .
spectrum_2691_1	svg	xml	( secretie ) Het vrijkomen van door kliercellen gemaakte stoffen in buizen of lichaamsholten .
spectrum_2691_2	svg	xml	De term wordt ook gebruikt voor het vocht dat bij een volwassen vrouw de vagina vochtig houdt ( vaginale afscheiding ) of wanneer de aard van dit vocht veranderd is , zoals bij witte vloed .
spectrum_2691_3	svg	xml	Ook in geval van een geslachtsziekte kan uit de vagina of penis een etterige afscheiding optreden .
spectrum_2691_4	svg	xml	Nader onderzoek is dan gewenst .
spectrum_2693_1	svg	xml	( desquamatie , huidschilfering ) Loslaten van de oppervlakkige laag van de opperhuid .
spectrum_2693_2	svg	xml	Normaal wordt de opperhuid in 4 weken door afsterving en groei van nieuwe cellen geleidelijk vervangen .
spectrum_2693_3	svg	xml	De afschilfering is dan onzichtbaar .
spectrum_2693_4	svg	xml	Bij versterkte afschilfering ( bijv. na zonnebrand , roodvonk , bij pasgeborenen en allerlei huidziekten ) komen grotere hoeveelheden zichtbare schilfers voor .
spectrum_2719_1	svg	xml	Reactie na transplantie van lichaamsvreemd weefsel of orgaan , waardoor dit onwerkzaam wordt .
spectrum_2719_2	svg	xml	De afstotingsreactie wordt veroorzaakt door antistoffen in het bloed van de ontvanger , gericht tegen stoffen ( antigenen ) in het transplantaat .
spectrum_2719_3	svg	xml	De afstotingsreactie kan worden onderdrukt met bepaalde geneesmiddelen ( bijnierschorshormonen en cytostatica ) .
spectrum_2719_4	svg	xml	De kans op een afstotingsreactie is des te kleiner naarmate de antigenen van de donor meer overeenkomen met die van de ontvanger ( volledige overeenstemming is alleen mogelijk bij eeneiige tweelingen ) .
spectrum_2723_1	svg	xml	Klein , ondiep zweertje aan het mondslijmvlies .
spectrum_2723_2	svg	xml	Aften komen vooral voor aan de binnenkant van de lippen en aan de tong .
spectrum_2723_3	svg	xml	Ze zijn geelwit en omgeven door een rode , ontstoken rand .
spectrum_2723_4	svg	xml	Het eten is vaak moeilijk , doordat de aften veel pijn kunnen doen .
spectrum_2723_5	svg	xml	Aften genezen na enige tijd spontaan , maar keren helaas ook weer vaak terug .
spectrum_2723_6	svg	xml	De oorzaak is nog niet opgehelderd en er is ook nog geen afdoende behandeling van aften bekend .
spectrum_2723_7	svg	xml	De enige mogelijkheid is pijnbestrijding .
spectrum_2723_8	svg	xml	Een veel op aften lijkend beeld is dat van de stomatitis herpetica .
spectrum_2723_9	svg	xml	Deze aandoening komt vooral voor bij kinderen , die voor het eerst in aanraking komen met het herpes simplex-virus .
spectrum_2723_10	svg	xml	Behalve de bekende koortsblaasjes op de lippen ontwikkelen zich bij stomatitis herpetica zweertjes in de mond .
spectrum_2723_11	svg	xml	Deze zweertjes zijn minder uitgesproken dan aften , maar over de hele mond verspreid .
spectrum_2723_12	svg	xml	Bij deze aandoening treedt vaak koorts op en ondanks dat de oorzaak bekend is , is er nog geen afdoende behandeling .
spectrum_2723_13	svg	xml	Wanneer het virus terugkomt , ontstaan alleen koortsblaasjes en geen zweertjes meer .
spectrum_2745_1	svg	xml	( motorische of efferente zenuw ) Zenuw die impulsen van het centrale zenuwstelsel naar het perifere zenuwstelsel voert .
spectrum_2747_1	svg	xml	Manier om onbewuste verlangens en impulsen die ' niet kunnen ' om te zetten in een gevoel dat voor het bewuste wel aanvaardbaar is .
spectrum_2747_2	svg	xml	Het proces is onbewust .
spectrum_2747_3	svg	xml	Iedereen bedient zich voortdurend van afweermechanismen , want er leeft veel diep binnen ons , dat moeilijk te accepteren is voor het beeld dat we van onszelf hebben .
spectrum_2747_4	svg	xml	Het is een normaal verschijnsel omdat het contact met onze medemensen moeilijk of onmogelijk zou worden als wij aan al onze impulsen gehoor gaven .
spectrum_2747_5	svg	xml	Het gebruik van afweermechanismen wordt problematisch , als iemand steeds op dezelfde manier reageert , ook wanneer een andere reactie in de gegeven situatie beter zou zijn .
spectrum_2747_6	svg	xml	Ook als iemand nooit spontaan kan reageren , of gevoelens onbewust houdt die men zich maar beter bewust kan zijn , wordt het gebruik van afweerreacties neurotisch .
spectrum_2747_7	svg	xml	Er zijn een aantal afweermechanismen .
spectrum_2747_8	svg	xml	Verdringing is het weghouden van een ontoelaatbaar gevoel uit het bewustzijn .
spectrum_2747_9	svg	xml	Een voorbeeld hiervan is : een afspraak vergeten waaraan men zich eigenlijk liever onttrekken wil .
spectrum_2747_10	svg	xml	Verdringing van het gevoel is hieraan verwant .
spectrum_2747_11	svg	xml	Dit treedt op wanneer iemand zich niet realiseert dat hij eigenlijk erg boos op iemand is , terwijl iedereen kan zien dat hij dat wel is .
spectrum_2747_12	svg	xml	Overdekking door het tegendeel betekent de ene soort gevoelens onbewust houden door de andere soort juist erg te overdrijven .
spectrum_2747_13	svg	xml	De negatieve , onaanvaardbare gevoelens krijgen dan geen kans om de kop op te steken .
spectrum_2747_14	svg	xml	Voorbeelden hiervan zijn : ' ik ben helemaal niet verliefd op hem !
spectrum_2747_15	svg	xml	Ik haat hem juist ! '
spectrum_2747_16	svg	xml	of de overbezorgde moeder die haar negatieve gevoelens voor haar kind zo onbewust houdt .
spectrum_2747_17	svg	xml	Loochenen of ongedaan maken treedt op wanneer de werkelijkheid te groot is om door te dringen .
spectrum_2747_18	svg	xml	Het zijn manieren om zichzelf te beschermen .
spectrum_2747_19	svg	xml	Een voorbeeld van loochenen is het gedrag van iemand die kanker heeft en spoedig zal overlijden , terwijl hij zegt dat hij alleen een griepje heeft .
spectrum_2747_20	svg	xml	Bij ongedaan maken ' koopt ' men schuldgevoel af , door iets te doen dat op rituele wijze een foute handeling moet compenseren .
spectrum_2747_21	svg	xml	Bij projectie schrijft men eigen ongewenste impulsen toe aan anderen . '
spectrum_2747_22	svg	xml	Zoals de waard is , vertrouwt hij zijn gasten . '
spectrum_2747_23	svg	xml	Bij de achtervolgingswaan speelt dit mechanisme vaak een rol : men kan eigen agressieve impulsen niet accepteren en gaat denken dat het juist anderen zijn , die agressief zijn .
spectrum_2747_24	svg	xml	Regressie is het terugvallen op een gedragspatroon dat eigenlijk hoort bij een veel jongere levensfase .
spectrum_2747_25	svg	xml	Dit ziet men vaak bij mensen die zich in een ziekenhuis ergeren aan kinderachtige regels .
spectrum_2747_26	svg	xml	Liever dan de voortdurende ergernis geven zij zich over aan de hulpeloosheid en laten er zich in weg zakken als een ziek kind .
spectrum_2747_27	svg	xml	Een van de kenmerken van de neurose is dat men onnodig vaak gebruik maakt van afweermechanismen .
spectrum_2747_28	svg	xml	Dit komt doordat er in het onbewuste te veel hevige , onacceptabele gevoelens zijn die extreme angst oproepen .
spectrum_2747_29	svg	xml	De behandeling bestaat uit psychotherapie .
spectrum_2747_30	svg	xml	De betrokkene kan worden geholpen het onbewust gehouden materiaal naar boven te laten komen , en te leren er op een adequate manier mee om te gaan .
spectrum_2748_1	svg	xml	Reactie waarmee een organisme zich verweert tegen binnengedrongen ziekteverwekkers en soortvreemde eiwitten .
spectrum_2748_2	svg	xml	Een vorm van afweer is fagocytose : het inkapselen en uitschakelen van bacteriën en virussen door leukocyten in het bloed of door macrofagen in het reticulo-endotheliale systeem .
spectrum_2748_3	svg	xml	Een andere vorm van afweer is de aanmaak van antilichamen : specifieke eiwitten die giftige stoffen onschadelijk kunnen maken .
spectrum_2750_1	svg	xml	Ontbreken van een goede afweer tegen ziektekiemen door een falen van het afweersysteem ( immuunsysteem ) .
spectrum_2750_2	svg	xml	Zowel een te sterke reactie ( overgevoeligheid of allergie ) als een te zwakke reactie ( gebrekkige afweer of immuundeficiëntie ) kan ernstige problemen veroorzaken .
spectrum_2750_3	svg	xml	Een immuundeficiëntie kan aanwezig zijn vanaf de geboorte of kan pas later in het leven optreden .
spectrum_2750_4	svg	xml	Een voorbeeld van een ziekte waarbij het afweersysteem plotseling steeds slechter gaat functioneren , is aids ( acquired immune deficiency syndrome ofwel een verworven stoornis van de immuniteit ) .
spectrum_2750_5	svg	xml	Bij deze ziekte is het lichaam niet meer in staat weerstand te bieden tegen ziektekiemen .
spectrum_2750_6	svg	xml	Sommige mensen maken antilichamen tegen componenten van het eigen lichaam ; ze zijn als het ware allergisch voor zichzelf .
spectrum_2750_7	svg	xml	Dit verschijnsel kan leiden tot een zogenoemde auto-immuunziekte .
spectrum_2750_8	svg	xml	Bij reumatoïde artritis bijvoorbeeld zijn mensen overgevoelig voor bestanddelen uit hun eigen gewrichten .
spectrum_2750_9	svg	xml	Het spreekt vanzelf dat de algemene richtlijn bij overgevoeligheid - het contact met de veroorzakende stoffen vermijden - hier niet opgaat .
spectrum_2750_10	svg	xml	Uit dit alles blijkt hoe wankel het evenwicht is , waarbinnen het afweersysteem onder normale omstandigheden moet functioneren .
spectrum_2750_11	svg	xml	Zowel een te sterke reactie ( overgevoeligheid ) als een te zwakke reactie ( gebrekkige afweer ) kan ernstige problemen veroorzaken .
spectrum_2751_1	svg	xml	( immuunsysteem ) Het geheel van reacties in het lichaam , die optreden wanneer het lichaam aangevallen wordt door binnendringende ziektekiemen ( of andersoortig vreemd ' materiaal ' zoals bijvoorbeeld bij een transplantatie ) .
spectrum_2751_2	svg	xml	De eerste natuurlijke verdedigingslinie vormt de huid , waarvan de zweetklieren vocht afscheiden dat giftig is voor micro-organismen .
spectrum_2751_3	svg	xml	Wanneer die echter toch door deze eerste linie heenbreken ( bijvoorbeeld via een schaafwond of een snee ) , ontmoeten ze neutrofiele leukocyten ( witte bloedcellen ) en macrofagen .
spectrum_2751_4	svg	xml	Deze nemen het vreemde materiaal in zich op en door hun activiteit ontstaat een ontstekingsreactie .
spectrum_2751_5	svg	xml	Men noemt dit de gewone afweerreactie of aspecifieke immuniteit .
spectrum_2751_6	svg	xml	Blijven er desondanks bacteriën in leven , dan worden ze met het weefselvocht afgevoerd naar een lymfklier .
spectrum_2751_7	svg	xml	In de schors van een lymfklier liggen lymffollikels , nestjes van lymfocyten , die een actieve rol spelen in de afweerreactie .
spectrum_2751_8	svg	xml	In tegenstelling tot de neutrofiele leukocyten veroorzaken de lymfocyten een gerichte afweerreactie of specifieke immuniteit .
spectrum_2751_9	svg	xml	Het specifieke bestaat uit de vorming van antistoffen , die uitsluitend reageren met de desbetreffende binnendringer ( antigeen ) .
spectrum_2751_10	svg	xml	Voordat een voldoende hoeveelheid antistof is gevormd , voelt men zich ziek ; zodra de hoeveelheid groot genoeg is geworden om de infectie het hoofd te bieden , voelt men zich opknappen .
spectrum_2751_11	svg	xml	Nadat de antistoffenconcentratie haar hoogtepunt heeft bereikt , neemt de hoeveelheid geleidelijk af .
spectrum_2751_12	svg	xml	` Ontwikkeling afweersysteem ' Gedurende de groei in de baarmoeder komt een baby meestal niet in aanraking met ziektekiemen .
spectrum_2751_13	svg	xml	Ook al zou de moeder een infectie doormaken , de moederkoek is voor de meeste micro-organismen ondoordringbaar .
spectrum_2751_14	svg	xml	Als het kind wordt geboren , heeft het dan ook nog tegen geen enkele infectieziekte antistoffen opgebouwd .
spectrum_2751_15	svg	xml	Toch zitten er al wel antistoffen in het bloed van een pasgeborene .
spectrum_2751_16	svg	xml	Deze zijn afkomstig van de moeder en beschermen het kind tegen infecties die de moeder gedurende haar leven heeft doorgemaakt .
spectrum_2751_17	svg	xml	Hierdoor komt het bijvoorbeeld dat een baby in het eerste levensjaar vrijwel nooit mazelen krijgt .
spectrum_2751_18	svg	xml	Als de moeder borstvoeding geeft , krijgt het kind ook op deze manier ( met de moedermelk ) antistoffen binnen .
spectrum_2751_19	svg	xml	Deze beschermen voornamelijk de slijmvliezen van de ingewanden en luchtwegen .
spectrum_2751_20	svg	xml	De antistoffen van de moeder blijven echter maar zo'n twee jaar aanwezig in het bloed van het kind .
spectrum_2751_21	svg	xml	Ondertussen heeft het lichaam van het kind ook zelf al wel antistoffen gemaakt , maar dit is nog lang niet voldoende om het hoofd te bieden aan al de ziektekiemen waaraan het wordt blootgesteld .
spectrum_2751_22	svg	xml	Wanneer het kind ongeveer drie jaar oud is , is het gehalte aan antistoffen het laagst .
spectrum_2751_23	svg	xml	Dit is dan ook de periode dat het regelmatig kan worden geplaagd door steeds terugkerende luchtweginfecties .
spectrum_2751_24	svg	xml	Onder normale omstandigheden duurt deze periode van verminderde weerstand slechts enkele jaren .
spectrum_2751_25	svg	xml	De laatste tijd worden dan ook regelmatig vraagtekens gezet bij een al te agressieve behandeling van de infecties die in deze periode optreden .
spectrum_2751_26	svg	xml	Het is mogelijk dat het gunstige effect van het operatief verwijderen van de keelamandelen ook vanzelf wel zou zijn opgetreden , aangezien dit soort operaties meestal wordt verricht op een moment dat de weerstand al weer aan het toenemen is .
spectrum_2755_1	svg	xml	( congenitale afwijkingen ) Alle afwijkingen die al bij de geboorte zichtbaar zijn of in aanleg aanwezig zijn en later in het leven tot uiting komen .
spectrum_2755_2	svg	xml	Aangeboren afwijkingen en complicaties rond de geboorte zijn in de rijke , geïndustrialiseerde landen de belangrijkste oorzaak van sterfte op de kinderleeftijd geworden .
spectrum_2755_3	svg	xml	In Nederland berust bijv. ten minste 25% van de sterfte van kinderen van 0-14 jaar op aangeboren afwijkingen .
spectrum_2755_4	svg	xml	` Oorzaken ' Als gevolg van afwijkingen in het erfelijk materiaal resulteert ten minste de helft van alle bevruchtingen niet in de geboorte van een levensvatbaar kind .
spectrum_2755_5	svg	xml	Van de te vroeg geboren kinderen heeft een vrij hoog percentage een aangeboren afwijking .
spectrum_2755_6	svg	xml	Dit wijst op een zekere natuurlijke selectie , die echter niet volledig is , want ook van de op tijd geboren kinderen heeft ten minste 4-6% een aangeboren afwijking .
spectrum_2755_7	svg	xml	Een deel van deze afwijkingen ontstaat op erfelijke basis .
spectrum_2755_8	svg	xml	Daarnaast kunnen aangeboren afwijkingen het gevolg zijn van ( niet-erfelijke ) ontwikkelingsstoornissen .
spectrum_2755_9	svg	xml	` Embryonale onwikkelingsstoornissen ' Bij ongeveer 2-4% van de levendgeborenen komen ( combinaties van ) misvormingen voor tengevolge van een gestoorde ontwikkeling van het embryo .
spectrum_2755_10	svg	xml	In enkele gevallen is de oorzaak bekend , zoals het gebruik van bepaalde geneesmiddelen , blootstelling aan bepaalde infecties , of stofwisselingsziekten van de zwangere vrouw .
spectrum_2755_11	svg	xml	Van de meeste misvormingen weet men echter nog niet waardoor ze worden veroorzaakt .
spectrum_2755_12	svg	xml	Er zijn enkele honderden misvormingen bekend ; de meest voorkomende zijn aangeboren hartgebreken , open rug ( spina bifida ) , onvolledige schedel- en hersenaanleg ( anencefalie ) , klompvoeten en hazenlip , al dan niet met gespleten gehemelte .
spectrum_2755_13	svg	xml	Vroegtijdige onderkenning van aangeboren afwijkingen is van belang om tijdig een ( meestal operatieve ) behandeling te kunnen instellen .
spectrum_2755_14	svg	xml	` Genetic counseling ' Tijdige onderkenning is ook van belang om een verantwoorde adviezen te kunnen geven .
spectrum_2755_15	svg	xml	De Engelse term genetic counseling houdt in het geven van erfelijkheidsadvies , dat wil zeggen informatie over de oorzaak , het overervingspatroon en de ( herhalings)kansen op een bepaalde afwijking en de begeleiding tijdens en na het nemen van een beslissing omtrent de voortplanting door de adviesvragers .
spectrum_2755_16	svg	xml	De belangrijkste categorieën mensen die in aanmerking komen voor erfelijkheidsvoorlichting zijn ouders die reeds een kind met een aangeboren afwijking ter wereld hebben gebracht en paren bij wie er in de familie één of meer patiënten met een mogelijk aangeboren lichamelijke of geestelijke handicap voorkomen .
spectrum_2755_17	svg	xml	Daarnaast zullen ook paren die bloedverwanten zijn , of waarbij een der partners zelf een aangeboren afwijking of erfelijke ziekte heeft , erfelijkheidsadvies wensen , en soms zijn er andere factoren , zoals een hogere leeftijd of het gebruik van geneesmiddelen , waardoor mensen ongerust zijn over hun toekomstige nakomelingen .
spectrum_2755_18	svg	xml	Voor het geven van een verantwoord erfelijkheidsadvies is het allerbelangrijkste dat er een nauwkeurige diagnose is van de aandoening waar het om gaat .
spectrum_2755_19	svg	xml	Daarvoor is soms aanvullend onderzoek van de patiënten en van gezonde familieleden nodig .
spectrum_2755_20	svg	xml	Verder is het van belang te weten welke aandoeningen er in de familie voorkomen en soms is er uitgebreid stamboomonderzoek nodig om het overervingspatroon van een bepaalde aandoening goed te kunnen vaststellen .
spectrum_2755_21	svg	xml	Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat een aanzienlijk percentage paren afziet van zwangerschap indien ze een verhoogd risico op een gehandicapt kind blijken te hebben .
spectrum_2755_22	svg	xml	Bij een risico van 1 op 10 of hoger blijkt soms meer dan de helft van de adviesvragers geen nakomelingen te durven nemen .
spectrum_2755_23	svg	xml	Toch is dit voor velen een moeilijke beslissing , vooral als er een sterke kinderwens bestaat .
spectrum_2755_24	svg	xml	Alternatieven kunnen dan bijvoorbeeld zijn adoptie of kunstmatige inseminatie met donorsperma ( indien bijvoorbeeld de man drager is van een chromosoomafwijking ) .
spectrum_2755_25	svg	xml	Een mogelijkheid is ook de zogeheten prenatale diagnostiek .
spectrum_2755_26	svg	xml	Dit is onderzoek dat in een vroeg stadium van de zwangerschap wordt gedaan , eventueel gevolgd door afbreking van de zwangerschap indien er een afwijking bij de ongeborene zou worden geconstateerd .
spectrum_2755_27	svg	xml	` Prenatale diagnostiek ' Omstreeks de 16e week van de zwangerschap kan op veilige wijze bij de moeder en het ongeboren kind enig vruchtwater worden afgenomen , waarna door onderzoek van de in het vruchtwater voorkomende foetale cellen een groot aantal afwijkingen kan worden vastgesteld .
spectrum_2755_28	svg	xml	De vruchtwaterpunctie ( amniocentese ) vindt poliklinisch en onder plaatselijke verdoving plaats en dank zij het ultrageluidonderzoek kan een veilige plaats worden uitgekozen om de naald via buik- en baarmoederwand in de vruchtholte te brengen .
spectrum_2755_29	svg	xml	In ervaren handen is het risico dat door de vruchtwaterpunctie een miskraam wordt veroorzaakt , minder dan 0,5% .
spectrum_2755_30	svg	xml	Voor de vrouw zijn er geen gevaren , noch voor de latere ontwikkeling van het kind .
spectrum_2755_31	svg	xml	Na 10-20 dagen kweken van de huidcellen van het kind in het vruchtwater kan het chromosomenpatroon worden bestudeerd .
spectrum_2755_32	svg	xml	Het geslacht ( van belang bij een verhoogde kans op een kind met een geslachtsgebonden erfelijke ziekte ) en alle chromosoomafwijkingen kunnen op deze wijze worden vastgesteld .
spectrum_2755_33	svg	xml	Door middel van scheikundig onderzoek van gekweekte vruchtwatercellen kunnen thans ruim 100 verschillende erfelijke stofwisselingsziekten in vruchtwater en voor de geboorte worden vastgesteld .
spectrum_2755_34	svg	xml	Een andere belangrijke onderzoekmethode in de prenatale diagnostiek is het ultrageluidonderzoek of echografie .
spectrum_2755_35	svg	xml	Hiermee kan een toenemend aantal misvormingen reeds vanaf de vierde zwangerschapsmaand worden ontdekt , zoals misvormingen van het skelet , de ledematen , het hoofd , en van inwendige organen zoals bepaalde hartgebreken , nierafwijkingen en afsluitingen van het spijsverteringskanaal en de urinewegen .
spectrum_2755_36	svg	xml	Open rug en anencefalie kunnen op deze wijze ook worden ontdekt , maar kunnen betrouwbaarder worden vastgesteld door de bepaling van een foetaal eiwit , het alfa- foetoproteïne , in het vruchtwater .
spectrum_2755_37	svg	xml	Een aanwijzing voor deze laatstgenoemde misvormingen kan soms ook al worden verkregen door bepaling van dit eiwit in het bloed van de zwangere vrouw .
spectrum_2755_38	svg	xml	Indien er een afwijking bij het prenataal onderzoek wordt gevonden , beslissen de betrokken ouders of ze de zwangerschap willen afbreken .
spectrum_2755_39	svg	xml	In 98% van de gevallen gebeurt dat ook , omdat vrijwel alle paren dit onderzoek vragen ter voorkoming van de geboorte van een gehandicapt kind .
spectrum_2755_40	svg	xml	Toch worden er dank zij de mogelijkheid van prenatale diagnostiek ook vele kinderen wél geboren .
spectrum_2755_41	svg	xml	In 95% van de analysen wordt er geen afwijking gevonden en kunnen de ouders de zwangerschap gerustgesteld vervolgen .
spectrum_2755_42	svg	xml	Velen zouden anders geen zwangerschap hebben aangedurfd wegens het verhoogde genetische risico .
spectrum_2755_43	svg	xml	In vrijwel alle gevallen kan een prenatale diagnose worden gesteld in de periode van de 16-20e zwangerschapsweek .
spectrum_2755_44	svg	xml	Eventuele afbreking van de zwangerschap kan dan geschieden nog vóór de vrouw kindsbewegingen heeft gevoeld .
spectrum_2755_45	svg	xml	Een recente ontwikkeling op dit terrein is het langs vaginale weg en onder ultrageluidcontrole afnemen van enkele chorionvlokken ( aanleg van de moederkoek ) in de 10e week van de zwangerschap .
spectrum_2755_46	svg	xml	Meestal kan zonder voorafgaande kweek van het chorionweefsel binnen 1-2 dagen chromosoomonderzoek of biochemische analyse worden verricht .
spectrum_2755_47	svg	xml	Dit betekent dat een prenatale diagnose nog vóór de 12e week kan worden gesteld zodat bij een embryonale afwijking de zwangerschap eventueel kan worden afgebroken d.m.v. een poliklinisch uitgevoerde zuigcurettage .
spectrum_2755_48	svg	xml	Geleidelijk begint deze vlokkentest het vruchtwateronderzoek te vervangen voor zover het de prenatale diagnostiek van chromosoomafwijkingen en erfelijke ( stofwisselings)ziekten betreft .
spectrum_2755_49	svg	xml	In de toekomst zal het waarschijnlijk zelfs mogelijk zijn dergelijk onderzoek te doen door middel van het afnemen van een hoeveelheid bloed bij de moeder .
spectrum_2755_50	svg	xml	Het is namelijk gebleken dat er altijd wel een aantal cellen van het kind in de bloedbaan van de moeder terechtkomen .
spectrum_2762_1	svg	xml	Veel gebruikte voedingsbodem voor bacteriën .
spectrum_2762_2	svg	xml	Vooral in Japan geproduceerd .
spectrum_2762_3	svg	xml	Men kweekt veel soorten roodwieren en bruinwieren op bamboetakken in zee .
spectrum_2762_4	svg	xml	Door extractie verkrijgt men agar-agar , die in droge vorm bladderig , hard en licht in gewicht is en met water vermengd een gelatine vormt .
spectrum_2762_5	svg	xml	Bevat diverse koolhydraten .
spectrum_2766_1	svg	xml	Afwezigheid van het smaakvermogen .
spectrum_2766_2	svg	xml	Onder deze term vallen alleen organische stoornissen .
spectrum_2766_3	svg	xml	De oorzaak kan centraal in de hersenen zijn gelegen , het gevolg zijn van zenuwbeschadigingen , zodat de toevoer van informatie vanuit de smaakzintuigen is onderbroken , of ontstaan zijn door beschadiging van de smaakzintuigen .
spectrum_2774_1	svg	xml	Samenklontering van bloedcellen door bepaalde stoffen uit het bloedplasma , agglutininen genaamd .
spectrum_2774_2	svg	xml	Zulke agglutininen vormen de basis voor de indeling van het bloed in het ABO bloedgroepensysteem .
spectrum_2774_3	svg	xml	Het onderscheid tussen de bloedgroepen A , B , AB en O is overigens te simpel gebleken , er zijn inmiddels verschillende varianten van de A en B bekend , zodat het gebruikelijk is bloed van donor en ontvanger bij een transfusie vooraf te testen op agglutinatie .
spectrum_2783_1	svg	xml	( lett : geen inzicht ) Het als gevolg van hersenbeschadiging(en ) zintuiglijke informatie nog wel kunnen opnemen , maar niet meer kunnen herkennen .
spectrum_2783_2	svg	xml	Dit kan beperkt zijn tot bijvoorbeeld het gezichtsvermogen ( visuele agnosie ) of het gehoor ( auditieve agnosie ) .
spectrum_2783_3	svg	xml	De Amerikaanse neuroloog Oliver Sacks beschrijft bijvoorbeeld dat een man zijn vrouw ziet en vervolgens probeert haar op zijn hoofd te zetten , omdat hij denkt dat zij een hoed is .
spectrum_2783_4	svg	xml	Agnosie is verwant aan afasie .
spectrum_2789_1	svg	xml	Het onvermogen om de bestaande taalregels te gebruiken .
spectrum_2789_2	svg	xml	Hierdoor bestaat geen begrip voor de woordvolgorde in zinnen en raakt ook de uitspraak in de war .
spectrum_2789_3	svg	xml	Agrammatisme kan het gevolg zijn van zwakzinnigheid , hersenbeschadigingen ( afasie ) en psychische stoornissen .
spectrum_2790_1	svg	xml	Een tekort aan een bepaald soort witte bloedcellen , namelijk de granulocyten .
spectrum_2790_2	svg	xml	Deze cellen heten zo omdat ze , onder de microscoop bekeken , korreltjes ( Lat. : granula ) blijken te bevatten .
spectrum_2790_3	svg	xml	De functie van deze witte bloedcellen is het opruimen van schadelijke bacteriën .
spectrum_2790_4	svg	xml	Bij agranulocytose is de afweer van het lichaam tegen bacteriën dus verminderd .
spectrum_2790_5	svg	xml	Agranulocytose kan ontstaan zonder dat de oorzaak bekend is of als overgevoeligheidsreactie op bepaalde medicijnen .
spectrum_2790_6	svg	xml	Medicijnen die hierom bekend staan zijn bepaalde middelen tegen reuma , sommige antibiotica , enkele medicijnen tegen struma en opmerkelijk genoeg ook een aantal vrij verkrijgbare pijnstillers .
spectrum_2790_7	svg	xml	Op de bijsluiter van deze medicijnen staat altijd vermeld dat er een kans bestaat op het ontstaan van agranulocytose .
spectrum_2790_8	svg	xml	Verschijnselen van agranulocytose zijn meestal plotseling optredende hoge koorts , keelpijn , zweertjes of aften in de mond of op het slijmvlies van vagina of anus , als gevolg van het op deze plaats binnendringen van schadelijke bacteriën .
spectrum_2790_9	svg	xml	Door het tekort aan afweer kunnen deze infecties zich ontwikkelen tot ernstige infectieziekten , zoals longontsteking .
spectrum_2790_10	svg	xml	De lymfklieren zullen een deel van de afweer van de ontbrekende witte bloedcellen overnemen , waardoor lymfklierzwellingen kunnen ontstaan .
spectrum_2790_11	svg	xml	De diagnose wordt gesteld aan de hand van bloedonderzoek , waarbij het tekort aan de witte bloedcellen aangetoond wordt .
spectrum_2790_12	svg	xml	Andere ziekten waarbij een tekort aan witte bloedcellen kan ontstaan zijn leukemie en aplastische bloedarmoede .
spectrum_2790_13	svg	xml	Behandeling van agranulocytose bestaat uit het niet meer innemen van het ( genees)middel dat de agranulocytose veroorzaakt heeft , in de hoop dat het lichaam weer opnieuw begint de ontbrekende witte bloedcellen aan te maken .
spectrum_2790_14	svg	xml	Als dit inderdaad gebeurt , duurt het circa 7 tot 10 dagen voordat het effect merkbaar is .
spectrum_2790_15	svg	xml	Om in die tijd het lichaam tegen infecties te beschermen moeten antibiotica gebruikt worden .
spectrum_2841_1	svg	xml	( kafferpokken , variola minor ) Op pokken gelijkende ziekte met een veel goedaardiger verloop .
spectrum_2841_2	svg	xml	Wordt veroorzaakt door het alastrimvirus .
spectrum_2841_3	svg	xml	De ziekte laat geen littekens achter .
spectrum_2841_4	svg	xml	Sinds het einde van de 19e eeuw komen van tijd tot tijd , vooral in Zuid-Amerika en Afrika , maar ook in Europa , epidemieën voor .
spectrum_2848_1	svg	xml	Zeldzame erfelijke stoornis in de aanmaak van het pigment melanine .
spectrum_2848_2	svg	xml	De aandoening komt bij ongeveer 1 op de 20.000 mensen voor , maar in bepaalde families veel vaker .
spectrum_2848_3	svg	xml	Wanneer in een gezin een albino geboren wordt , is er een kans van ca. 25% dat een volgend kind ook een albino zal zijn .
spectrum_2848_4	svg	xml	Het pigment melanine veroorzaakt de kleur van de huid , de haren en de ogen .
spectrum_2848_5	svg	xml	Albino's , hebben een bleke huid , die erg gevoelig is voor zonnestralen , doordat ze de bescherming van het pigment moeten missen .
spectrum_2848_6	svg	xml	De haren zijn licht blond tot wit .
spectrum_2848_7	svg	xml	Het pigment vervult ook een belangrijke functie in het oog , doordat het voorkomt dat er vals licht in het oog valt .
spectrum_2848_8	svg	xml	Een albino heeft dan ook problemen met zien , vooral wanneer er veel licht is .
spectrum_2848_9	svg	xml	De kleur van de ogen lijkt rood doordat de kleur van het bloed door de ongekleurde iris heen schijnt .
spectrum_2848_10	svg	xml	Door contactlenzen met een gekleurde iris kan men het meest in het oog lopende symptoom redelijk verbergen .
spectrum_2848_11	svg	xml	De gevoelige huid moet vooral 's zomers goed beschermd worden , door blootstelling aan de zon zoveel mogelijk te vermijden of door crèmes te gebruiken met een hoge beschermingsfactor .
spectrum_2856_1	svg	xml	Misbruik van of verslaving aan alcoholhoudende dranken .
spectrum_2856_2	svg	xml	` Oorzaken van alcoholisme ' Er zijn veel verklaringen voor de oorzaken van alcoholisme .
spectrum_2856_3	svg	xml	Ook deze zijn onder te verdelen in biologische , psychologische en sociale .
spectrum_2856_4	svg	xml	Iedere benadering geeft inzicht in het probleem , maar geeft op zichzelf geen sluitende verklaring .
spectrum_2856_5	svg	xml	Van biologisch standpunt uit gezien wordt gesteld dat een alcoholist voorbeschikt is om verslaafd te raken , als gevolg van een afwijking in de alcoholstofwisseling of van een bijzondere gevoeligheid voor deze stof .
spectrum_2856_6	svg	xml	Er zijn aanwijzingen dat er een aangeboren , erfelijk bepaalde ontvankelijkheid voor alcoholisme bestaat .
spectrum_2856_7	svg	xml	Kinderen van aan alcohol verslaafde ouders lopen grote kans zelf alcoholist te worden , ook als ze gescheiden van hun ouders worden opgevoed door mensen die zelf geen alcoholproblemen hebben .
spectrum_2856_8	svg	xml	Daaruit zou kunnen worden geconcludeerd dat biologische factoren een rol spelen .
spectrum_2856_9	svg	xml	Psychologen schilderen de alcoholist af als iemand met een karakterstructuur die hem of haar bijzonder kwetsbaar maakt voor buitensporig alcoholgebruik .
spectrum_2856_10	svg	xml	Uit de psychoanalyse , vooral door de studies van Sigmund Freud ( 1856-1939 ) , is naar voren gekomen dat een alcoholist een onrijpe , onvolwassen persoonlijkheidsstructuur zou hebben .
spectrum_2856_11	svg	xml	Hij of zij gebruikt de drank als middel om bestand te zijn tegen onopgeloste conflicten , vooral problemen met de ouders .
spectrum_2856_12	svg	xml	Een andere psychologische veronderstelling is , dat aan alcohol verslaafden uitzonderlijk angstig en bang zijn en afhankelijk worden van de krachtige kalmerende werking van de alcohol .
spectrum_2856_13	svg	xml	Ook zouden ze de drank gebruiken als compensatie voor hun niet vervulde verlangens en hun minderwaardigheidsgevoelens .
spectrum_2856_14	svg	xml	Wanneer alcohol een belangrijke rol speelt bij het vervullen van iemands dromen en verlangens , bestaat het gevaar dat er door de herhaalde koppeling tussen drinken en het verdwijnen van onaangename gevoelens een sterke drinkgewoonte ontstaat .
spectrum_2856_15	svg	xml	Een van de manieren waarop wordt geprobeerd alcoholisten te helpen , is dan ook die aangeleerde koppeling te verbreken .
spectrum_2856_16	svg	xml	Tegelijkertijd leert men de verslaafde zijn onlustgevoelens op een andere wijze kwijt te raken , bijvoorbeeld door ontspanningsoefeningen .
spectrum_2856_17	svg	xml	Noch de biologische , noch de psychologische benadering kan de sociale en culturele reacties op alcoholgebruik geheel verklaren .
spectrum_2856_18	svg	xml	Iemand die beroepsmatig met alcohol omgaat , zoals een barkeeper of een slijter , loopt meer kans verslaafd te raken , maar hetzelfde geldt ook voor een arts of een vertegenwoordiger .
spectrum_2856_19	svg	xml	Dat komt doordat men in bepaalde beroepsgroepen zeer toegeeflijk staat tegenover het gebruik van alcohol .
spectrum_2856_20	svg	xml	Degenen die zelfstandig werken , alleen en vrijwel ongecontroleerd door anderen , lopen een grotere kans op verslaving .
spectrum_2856_21	svg	xml	Het omgekeerde geldt voor religieuze groeperingen als joden , mormonen en islamieten .
spectrum_2856_22	svg	xml	Door strikte regels en geboden en een beperkt toegestaan gebruik is de kans op verslaving gering .
spectrum_2856_23	svg	xml	Stressomstandigheden , zoals huwelijks- en relatieproblemen , werkeloosheid en rouw , hebben ook een invloed op de drinkgewoonten .
spectrum_2856_24	svg	xml	Simpele en praktische factoren zoals verkrijgbaarheid en prijs spelen een ondergeschikte rol .
spectrum_2856_25	svg	xml	Tijdens de drooglegging in Amerika , toen er geen drank verkrijgbaar was , werd er in een officieus circuit gewoon doorgedronken .
spectrum_2856_26	svg	xml	Sommige landen hebben gemeend het alcoholprobleem te kunnen bestrijden door bepaalde maatregelen te treffen , zoals het heffen van hoge accijns en het uitvaardigen van beperkende voorschriften .
spectrum_2856_27	svg	xml	Het resultaat daarvan is echter dat de normale alcoholgebruikers zich weliswaar matigen , maar dat alcoholisten drank van slechtere kwaliteit kopen of hun geld niet langer besteden aan voedsel .
spectrum_2856_28	svg	xml	` Behandeling van alcoholisme ' De hulpverlening aan een alcoholist kan bestaan uit medicijnen , een of andere vorm van psychotherapie of uit sociale maatregelen .
spectrum_2856_29	svg	xml	Bij de behandeling met behulp van medicijnen maakt men gebruik van kalmerende middelen , zoals Librium , die als het ware de plaats van alcohol tijdelijk innemen .
spectrum_2856_30	svg	xml	De alcoholist heeft hierdoor veel minder last van ontwenningsverschijnselen .
spectrum_2856_31	svg	xml	Ook kan er gebruik worden gemaakt van stoffen die in combinatie met alcohol zeer onaangename bijverschijnselen veroorzaken .
spectrum_2856_32	svg	xml	Een stof met zo'n effect is disulfiram ( Antabus ) .
spectrum_2856_33	svg	xml	Dit middel kan in tabletvorm worden ingenomen , maar soms is het wenselijk dat een capsule met deze stof door een kleine operatie onder de huid wordt aangebracht .
spectrum_2856_34	svg	xml	Dit voorkomt dat een alcoholist tijdelijk zijn tabletten niet gebruikt en weer vervalt in zijn oude gewoonte .
spectrum_2856_35	svg	xml	Bij psychotherapeutische hulp is het van belang dat de alcoholist leert zijn problemen op een andere manier op te lossen dan door het gebruik van alcohol .
spectrum_2856_36	svg	xml	De sociale omstandigheden spelen bij verslaving aan alcohol een grote rol .
spectrum_2856_37	svg	xml	Sociale maatregelen kunnen dan ook een belangrijk hulpmiddel zijn om een verslaafde bij te staan .
spectrum_2856_38	svg	xml	Deze hulp wordt onder andere verleend door consulatiebureaus .
spectrum_2856_39	svg	xml	Ook onderlinge hulp die alcoholisten elkaar in groepsverband geven , heeft een grote ondersteunende functie .
spectrum_2856_40	svg	xml	De belangrijkste van deze groepen is de A.A. ( Anonieme Alcoholisten ) .
spectrum_2856_41	svg	xml	Welke vorm van hulpverlening ook wordt gekozen , het belangrijkste is de instelling van de patiënt zelf .
spectrum_2856_42	svg	xml	Met een goede motivatie is de kans op genezing veel groter dan vaak door de omgeving wordt gedacht .
spectrum_2858_1	svg	xml	De buitensporige inname van alcohol , waardoor geestelijk en lichamelijk verval optreedt .
spectrum_2858_2	svg	xml	De persoon is verslaafd en kan niet meer leven zonder drank .
spectrum_2858_3	svg	xml	Uiteindelijk kan dit leiden tot periodes met geheugenverlies en zelfs tot het syndroom van Korsakov .
spectrum_2858_4	svg	xml	E.M. Jellinek heeft geprobeerd overdadig alcoholgebruik in vijf klassen in te delen .
spectrum_2858_5	svg	xml	Hij heeft daarmee de grens tussen gewone en problematische drinkers vervaagd .
spectrum_2858_6	svg	xml	1 .
spectrum_2858_7	svg	xml	De alfa-alcoholist of probleemdrinker gebruikt alcohol tegen lichamelijke of emotionele spanningen .
spectrum_2858_8	svg	xml	Hij drinkt veel , maar de afhankelijkheid is psychisch .
spectrum_2858_9	svg	xml	Er treedt geen controleverlies op en er zijn geen onthoudingsverschijnselen bij stoppen .
spectrum_2858_10	svg	xml	2 .
spectrum_2858_11	svg	xml	De bèta-alcoholist of gewoontedrinker drinkt veel zonder dat er psychische moeilijkheden zijn die weggespoeld moeten worden .
spectrum_2858_12	svg	xml	Vaak treden lichamelijke klachten als leveraandoeningen op .
spectrum_2858_13	svg	xml	3 .
spectrum_2858_14	svg	xml	De gamma-alcoholist is de eigenlijke ' alcoholist ' .
spectrum_2858_15	svg	xml	Hij is psychisch en lichamelijk afhankelijk van de alcohol en heeft geen controle meer over zijn drinkgedrag .
spectrum_2858_16	svg	xml	4 .
spectrum_2858_17	svg	xml	De delta-alcoholist is erger verslaafd dan de gamma-alcoholist en kan zelfs geen dag zonder alcohol en is eveneens lichamelijk en psychisch afhankelijk .
spectrum_2858_18	svg	xml	5 .
spectrum_2858_19	svg	xml	De epsilon-alcoholist of kwartaaldrinker drinkt periodiek overmatig veel .
spectrum_2858_20	svg	xml	Bijvoorbeeld op vrije dagen wordt ernstig ' doorgezakt ' .
spectrum_2859_1	svg	xml	Hoeveelheid alcohol die in een bepaalde hoeveelheid bloed aanwezig is , vaak uitgedrukt in duizendsten ( promillage ) .
spectrum_2859_2	svg	xml	De alcoholspiegel kan worden bepaald door bloed- of urineonderzoek en ( bij benadering ) door de ademtest .
spectrum_2859_3	svg	xml	In ons land is het verboden een voertuig te besturen met een alcoholgehalte van 0.5 promille of meer .
spectrum_2859_4	svg	xml	Er wordt wel geprobeerd in te voeren dat iedere hoeveelheid alcohol die in het bloed wordt aangetroffen meteen mag worden betiteld als ' rijden onder invloed ' , maar dit stuit toch op bezwaren .
spectrum_2859_5	svg	xml	Bij iemand die geen alcoholica gedronken heeft kan desondanks een geringe hoeveelheid alcohol in het bloed aanwezig zijn , ten gevolge van bepaalde stofwisselingsprocessen .
spectrum_2861_1	svg	xml	Vergiftiging door het gebruik van grote hoeveelheden alcohol .
spectrum_2861_2	svg	xml	Acute alcoholvergiftiging leidt voornamelijk tot maagslijmvliesontsteking en kan ook gekenmerkt zijn door een zogeheten ' black-out ' .
spectrum_2861_3	svg	xml	Chronische alcoholvergiftiging kan veel meer complicaties hebben , zoals bloedarmoede , gebrek aan vitaminen ( door de meestal ermee gepaard gaande gebrekkige voeding ) , vervetting van het hart , beschadiging van de geslachtsklieren , grotere kans op miskramen , vroeggeboorten , suikerziekte en jicht .
spectrum_2861_4	svg	xml	De invloed op de hersenen blijkt o.a. uit geheugenstoornissen , angst , waandenkbeelden , slapeloosheid .
spectrum_2866_1	svg	xml	Hormoon uit de bijnierschors , behorend tot de mineralocorticosteroïden .
spectrum_2866_2	svg	xml	Bevordert de uitscheiding van kalium en het vasthouden van natrium .
spectrum_2876_1	svg	xml	1 .
spectrum_2876_2	svg	xml	Bepaalde cellen in de eilandjes van Langerhans ( in de alvleesklier ) waarin het hormoon glucagon wordt gemaakt .
spectrum_2876_3	svg	xml	2 .
spectrum_2876_4	svg	xml	De cellen in de voorkwab van de hypofyse die groeihormoon produceren .
spectrum_2882_1	svg	xml	Ook alfa-golven .
spectrum_2882_2	svg	xml	Een bepaald patroon van elektrische hersenactiviteit zoals dat geregistreerd wordt op een elektro-encefalogram .
spectrum_2882_3	svg	xml	Dit ritme treedt op tijdens de ontspannen , wakkere toestand van het organisme .
spectrum_2882_4	svg	xml	De registratielijn laat een relatief grote uitslag zien met een geringe frequentie ( 8 <196> 12 Hertz ) .
spectrum_2882_5	svg	xml	Wanneer het organisme actiever is , gaat de frequentie omhoog en wordt de uitslag kleiner .
spectrum_2882_6	svg	xml	Dit wordt bèta-ritme genoemd .
spectrum_2900_1	svg	xml	Het vermogen om pijn te ervaren .
spectrum_2900_2	svg	xml	Bij sommige ernstige psychiatrische ziektebeelden kan dit vermogen verloren gaan , zonder dat hier een organische oorzaak voor is aan te wijzen .
spectrum_2900_3	svg	xml	De patiënten kunnen dan bijvoorbeeld sigarettenpeukjes op hun huid uitdrukken zonder dit te voelen .
spectrum_2904_1	svg	xml	( lett : pijnwellust ) Het ervaren van seksuele opwinding bij het pijnigen van iemand of bij het zelf gepijnigd worden .
spectrum_2918_1	svg	xml	Groep in planten voorkomende , basisch reagerende stoffen die merendeels sterke vergiften zijn voor dier en mens .
spectrum_2918_2	svg	xml	Behoren chemisch meestal tot de heterocyclische verbindingen .
spectrum_2918_3	svg	xml	Tot de alkaloïden behoren o.m. morfine , nicotine , moederkorenalkaloïden , strychnine , cafeïne en kinine .
spectrum_2919_1	svg	xml	Toestand waarbij het bloed te basisch is en dus de pH te hoog ( groter dan 7,43 ) .
spectrum_2919_2	svg	xml	Ontstaat door groot verlies van zuren , bijv. bij overmatig braken , waarbij maagzuur verloren gaat en bij versterkte ademhaling , waarbij te veel kooldioxide wordt uitgeademd .
spectrum_2919_3	svg	xml	Als het bloed te zuur is , spreekt men van acidose .
spectrum_2938_1	svg	xml	Stof die een allergische reactie opwekt .
spectrum_2938_2	svg	xml	Bekende allergenen zijn pollen van bloeiend gras , huidschilfers van mens en dier , huisstof , bepaalde voedselbestanddelen en diverse geneesmiddelen .
spectrum_2939_1	svg	xml	( overgevoeligheid ) Een ' verkeerd ' gerichte reactie van het afweersysteem ( immuunsysteem ) van het lichaam .
spectrum_2939_2	svg	xml	Gewoonlijk beschermt het lichaam zich d.m.v. het immuunsysteem alleen tegen schadelijke stoffen .
spectrum_2939_3	svg	xml	Maar bij allergie vindt er een reactie plaats op een niet direct schadelijke stof , zoals stuifmeelkorrels of een metaal waarmee de luchtwegen of de huid in contact komen .
spectrum_2939_4	svg	xml	Voordat iemand werkelijk allergisch is voor een bepaalde stof ( antigeen of allergeen ) , moet hij er al eerder mee in contact zijn geweest .
spectrum_2939_5	svg	xml	Tussen het eerste contact en het optreden van een allergische reactie kunnen een paar dagen tot vele jaren verlopen .
spectrum_2939_6	svg	xml	Het afweersysteem van het lichaam wordt bij de eerste blootstelling aan de stof namelijk geprikkeld en wordt vervolgens specifiek gevoelig voor die stof .
spectrum_2939_7	svg	xml	Hernieuwd contact met het antigeen kan het nu ( overgevoelige ) lichaam opwekken tot een allergische reactie .
spectrum_2939_8	svg	xml	` Atopie ' Bepaalde eiwitten in het bloedplasma , de immunoglobulinen , fungeren als antistof .
spectrum_2939_9	svg	xml	Deze liquideren vreemde stoffen na ' herkenning ' .
spectrum_2939_10	svg	xml	Van de verschillende typen immunoglobulinen is het type IgE verantwoordelijk voor de overgevoeligheid van het ' directe type ' , de allergie die snel na contact met een allergeen ontstaat .
spectrum_2939_12	svg	xml	Deze groep mensen , die lijdt aan een van deze allergieën waarbij IgE als antistof wordt gevormd , wordt atopisch genoemd .
spectrum_2939_13	svg	xml	Atopische mensen hebben aanleg voor eczeem , astma en hooikoorts .
spectrum_2939_14	svg	xml	IgE hecht zich normaal gesproken aan de specifieke cellen , de zogenoemde mestcellen , die overal verspreid in het lichaam voorkomen , maar vooral in de slijmvliezen van de neus , de ogen , lippen en mond en onder de huid .
spectrum_2939_15	svg	xml	Bij hooikoorts bijvoorbeeld worden de stuifmeeldeeltjes door de IgE- antilichamen op de mestcellen herkend en de mestcel maakt dan kleine hoeveelheden chemische stoffen vrij .
spectrum_2939_16	svg	xml	Door het vrijkomen van deze chemische stoffen , met name van histamine , ontstaan onder meer symptomen als een loopneus en oogirritatie .
spectrum_2939_17	svg	xml	Gelukkig kunnen de onaangename symptomen van hooikoorts worden bestreden met antihistaminepreparaten .
spectrum_2939_18	svg	xml	De gevolgen van een allergie van het directe type , zoals hooikoorts , zijn zeer onaangenaam , maar gewoonlijk niet ernstig .
spectrum_2939_19	svg	xml	Het komt maar zelden voor dat er een ernstige reactie zoals een anafylactische shock ontstaat .
spectrum_2939_20	svg	xml	Een anafylactische shock treedt wel eens op bij mensen die allergisch zijn voor bijegif .
spectrum_2939_21	svg	xml	Als zo iemand wordt gestoken , komt er in zijn hele lichaam een enorme hoeveelheid histamine vrij met als gevolg dat de bloeddruk daalt en de ademhaling kan worden belemmerd .
spectrum_2939_22	svg	xml	Om uit te zoeken voor welke stoffen iemand allergisch is , doet men de zogenoemde prikproef .
spectrum_2939_23	svg	xml	Monsters van proefstoffen worden aangebracht op de huid van de onderarm van de patiënt , waarin dan voorzichtig wordt geprikt met een naald .
spectrum_2939_24	svg	xml	Als de patiënt een directe allergie heeft voor de stof , zal er op de plaats van de prik een rode striem ontstaan , die veel lijkt op een brandnetelprik .
spectrum_2939_25	svg	xml	Een andere test wordt in het laboratorium gedaan , waar bloedmonsters kunnen worden geanalyseerd op de aanwezigheid van IgE , dat specifiek gericht is tegen een bepaald antigeen .
spectrum_2939_26	svg	xml	Sporadisch kunnen mensen ongevoelig worden gemaakt voor een allergeen dat een allergische reactie geeft ( desensibilisatie ) .
spectrum_2939_27	svg	xml	Hierbij wordt de patiënt een bepaalde tijd met zeer verdunde hoeveelheden van het bepaalde allergeen ingespoten .
spectrum_2939_28	svg	xml	` Contacteczeem ' Deze vorm van overgevoeligheid ontwikkelt zich zeer langzaam .
spectrum_2939_29	svg	xml	Het is dan ook vaak moeilijk uit te maken wat de oorzaak is van contacteczeem , aangezien men op het moment dat een jeukende huiduitslag ontstaat , allang weer vergeten is met welke stoffen men in aanraking is geweest .
spectrum_2939_30	svg	xml	Contacteczeem kan worden veroorzaakt door nikkel in horlogebandjes en sieraden , of voor parfums en cosmetica .
spectrum_2939_31	svg	xml	Door een huidtest kan worden aangetoond of iemand een overgevoeligheid heeft voor een bepaald allergeen .
spectrum_2939_32	svg	xml	Bij deze test wordt een kleine hoeveelheid van een verdachte stof op de rug aangebracht onder een pleister ( ' plaktest ' ) .
spectrum_2939_33	svg	xml	Na twee dagen en na vier dagen wordt de rug onderzocht op allergische reacties .
spectrum_2939_34	svg	xml	Als zo'n reactie positief is moet vervolgens contact met deze stof zo veel mogelijk worden vermeden .
spectrum_2939_35	svg	xml	Sommige mensen maken antilichamen tegen componenten van het eigen lichaam ; ze zijn als het ware allergisch voor zichzelf .
spectrum_2939_36	svg	xml	Dit verschijnsel kan leiden tot een zogenoemde auto-immuunziekte .
spectrum_2939_37	svg	xml	Bij reumatoïde artritis bijvoorbeeld zijn mensen overgevoelig voor bestanddelen uit hun eigen gewrichten .
spectrum_2939_38	svg	xml	Het spreekt vanzelf dat de algemene richtlijn bij overgevoeligheid - het contact met de veroorzakende stoffen vermijden - hier niet opgaat .
spectrum_2942_1	svg	xml	Regel volgens welke de impulsgeleiding door zenuwvezels en de samentrekking van spieren geschiedt .
spectrum_2942_2	svg	xml	Alleen wanneer een prikkel een bepaalde drempelwaarde overschrijdt , volgt een reactie ( impuls of samentrekking ) .
spectrum_2942_3	svg	xml	Deze heeft een bepaalde sterkte , onafhankelijk van de intensiteit van de prikkel .
spectrum_2942_4	svg	xml	Er volgt dus na prikkeling een reactie of er gebeurt niets .
spectrum_2954_1	svg	xml	Geneeswijze die vooral toepassing vindt in de officiële geneeskunde en waarbij men geneesmiddelen gebruikt die bij een gezonde proefpersoon juist een tegengesteld verschijnsel ten gevolge hebben als welk de patiënt heeft , bijv. bij pupilverwijding een medicijn dat pupilvernauwend werkt .
spectrum_2954_2	svg	xml	Allopathie staat tegenover homeopathie .
spectrum_2978_1	svg	xml	Alle vormen van diagnostiek en therapie , die niet op de medische faculteiten worden onderwezen .
spectrum_2978_2	svg	xml	De meest bekende zijn : acupunctuur , homeopathie , manuele therapie , de iriscopie , de paranormale geneeskunde en de Moermantherapie ( een vorm van voedingstherapie ) .
spectrum_2978_3	svg	xml	Daarnaast bestaan o.a. de antroposofische geneeskunde , de natuurgeneeskunde , de auriculotherapie , de celtherapie , de enzymtherapie en de neuraaltherapie .
spectrum_2992_1	svg	xml	Kaliumaluminium ( III)sulfaat , kleurloze kristallijne verbinding , dichtheid 1760 kg/m<^>3 ' .
spectrum_2992_2	svg	xml	Beitsende , eiwitcoagulerende werking .
spectrum_2992_3	svg	xml	Tegenwoordig in de looierij vervangen door aluminium ( III)sulfaat .
spectrum_2992_4	svg	xml	Vroeger belangrijke grondstof voor sulfaten en later ook voor zwavelzuur .
spectrum_2992_5	svg	xml	Naar aluin is de groep der aluinen genoemd .
spectrum_3001_1	svg	xml	Longblaasje , de functionele eenheid aan het uiteinde van de vertakkingen van de bronchiën .
spectrum_3001_2	svg	xml	In de alveole vindt de gaswisseling plaats .
spectrum_3001_3	svg	xml	Hier diffundeert zuurstof in het bloed en koolzuurgas in de alveolaire holte via een dunne laag ademhalingsepitheel .
spectrum_3001_4	svg	xml	De alveolen vormen het hoofdbestanddeel van het longweefsel .
spectrum_3003_1	svg	xml	( pancreas ) , langwerpig orgaan dat onder de achterkant van de maag is gelegen .
spectrum_3003_2	svg	xml	Het bijzondere van deze klier is dat er zowel hormonen als spijsverteringssappen worden geproduceerd .
spectrum_3003_3	svg	xml	Beide klierproducten spelen een rol bij de stofwisseling .
spectrum_3003_4	svg	xml	Het grootste aantal cellen van de alvleesklier is betrokken bij de vorming van enzymen , welke via afvoerbuizen in het darmkanaal terechtkomen .
spectrum_3003_5	svg	xml	De aanwezigheid van voedsel in de twaalfvingerige darm is de belangrijkste prikkel voor de alvleesklier om spijsverteringssappen af te geven .
spectrum_3003_6	svg	xml	In de darmen zijn deze stoffen noodzakelijk voor de afbraak van het voedsel tot kleinere bouwstenen , die door de darmwand in het bloed kunnen worden opgenomen .
spectrum_3003_7	svg	xml	Verspreid tussen de cellen die spijsverteringssappen afscheiden , liggen groepjes cellen die hormonen produceren .
spectrum_3003_8	svg	xml	Deze celgroepjes staan bekend als de eilandjes van Langerhans .
spectrum_3003_9	svg	xml	In deze eilandjes zijn twee belangrijke soorten cellen te onderscheiden : de zogeheten B-cellen , die het onmisbare hormoon insuline produceren , en de A-cellen , die het glucagon vormen .
spectrum_3004_1	svg	xml	Gezwel in de alvleesklier dat goedaardig kan zijn of kwaardaardig ( pancreascarcinoom ) .
spectrum_3004_2	svg	xml	Een goedaardig gezwel is zeer zeldzaam ; meestal betreft het de eilandjes van Langerhans , die dan zeer veel insuline gaan vormen .
spectrum_3004_3	svg	xml	Een kenmerkend gevolg hiervan is een sterke daling van het bloedsuikergehalte ( hypoglykemie ) .
spectrum_3004_4	svg	xml	Ook een kwaadaardig alvleeskliergezwel komt niet vaak voor , alhoewel er de laatste jaren een licht stijgende tendens bestaat .
spectrum_3004_5	svg	xml	Deze gezwellen komen bij mannen iets vaker voor dan bij vrouwen en meestal op wat oudere leeftijd ( vanaf ongeveer 40-50 jaar ) .
spectrum_3004_6	svg	xml	Het gezwel bevindt zich meestal dichtbij de inmonding van de afvoerbuis van de alvleesklier in de darm .
spectrum_3004_7	svg	xml	De verschijnselen zijn aanvankelijk zeer vaag en weinig typisch .
spectrum_3004_8	svg	xml	Kanker in de kop van de alvleesklier uit zich meestal door een zeurende pijn in de bovenbuik , gewichtsverlies en geelzucht ; dit laatste vanwege de druk van het gezwel op de galgang .
spectrum_3004_9	svg	xml	Als het gezwel in de staart van de alvleesklier ligt , treedt een borende pijn op , vaak uitstralend naar de rug en verbeterend bij bukken .
spectrum_3004_10	svg	xml	Daarnaast ook gewichtsverlies , braken en slechte eetlust .
spectrum_3004_11	svg	xml	Geelzucht is hierbij afwezig .
spectrum_3004_12	svg	xml	Behalve galstuwing kan kanker van de pancreaskop ook vernauwing of zelfs afsluiting van de twaalfvingerige darm veroorzaken ( obstructie-ileus ) .
spectrum_3004_13	svg	xml	Omdat de verschijnselen van alvleesklierkanker nogal atypisch zijn , wordt de diagnose meestal pas in een laat stadium gesteld , meestal na het optreden van geelzucht .
spectrum_3004_14	svg	xml	Bij het stellen van de diagnose kan gebruik worden gemaakt van echo ( onderzoek met behulp van geluidsgolven ) en van röntgencontrastonderzoek , bijvoorbeeld door inbrengen van contrast vanuit het duodenum .
spectrum_3004_15	svg	xml	Behandeling kan slechts genezing bewerkstelligen als het gezwel in een vroeg stadium wordt ontdekt .
spectrum_3004_16	svg	xml	Het is dan nodig de hele pancreaskop weg te nemen , inclusief de twaalfvingerige darm .
spectrum_3004_17	svg	xml	Anders moeten de symptomen worden verlicht door verplaatsen van de galgang of door een nieuwe methode , het inbrengen van een buisprothese , waardoor de gang opengehouden wordt .
spectrum_3004_18	svg	xml	Als de twaalfvingerige darm wordt afgesloten moet de maag eventueel op een verderop gelegen stuk dunne darm worden aangesloten .
spectrum_3005_1	svg	xml	( pancreatitis ) Eén van de ernstigste buikaandoeningen .
spectrum_3005_2	svg	xml	Bij een alvleesklierontsteking treedt een vorm van zelfvertering van de alvleesklier op .
spectrum_3005_3	svg	xml	De door de alvleesklier geproduceerde eiwitsplitsende enzymen worden geactiveerd ( wat normaal in de darm gebeurt ) , zodat de eiwitten van de cellen van de alvleesklier worden afgebroken ( autolyse ) .
spectrum_3005_4	svg	xml	Het directe mechanisme waardoor dit gebeurt , is niet altijd bekend .
spectrum_3005_5	svg	xml	Enkele aandoeningen staan erom bekend dat ze soms kunnen leiden tot pancreatitis : bof , aandoeningen van de galwegen ( vaak met stenen ) en alcoholmisbruik .
spectrum_3005_6	svg	xml	Soms is er geen duidelijke aanleiding .
spectrum_3005_7	svg	xml	Een alvleesklierontsteking begint meestal met een acute fase , maar kan daarna ook chronisch worden .
spectrum_3005_8	svg	xml	Klachten van een acute alvleesklierontsteking zijn een plotseling opkomende zeer heftige pijn , vaak uitstralend naar de rug , misselijkheid , braken , zweten en shock .
spectrum_3005_9	svg	xml	Zo'n aanval begint vaak na een vetrijke maaltijd of na het gebruik van een abnormaal grote hoeveelheid alcohol .
spectrum_3005_10	svg	xml	Soms kunnen complicaties optreden als falende nierwerking of vochtophoping in de longen .
spectrum_3005_11	svg	xml	Het onderzoek is erop gericht alvleesklierontsteking te onderscheiden van andere buikaandoeningen , zoals een maagperforatie , galsteen in de galgang of soms zelfs een galblaasontsteking of nierkoliek .
spectrum_3005_12	svg	xml	Hiertoe wordt in de eerste plaats bloedonderzoek verricht , waarbij veel witte bloedlichaampjes , verhoogde bloedsuiker en verhoging van de uit de alvleesklier afkomstige enzymen kunnen worden gevonden .
spectrum_3005_13	svg	xml	Röntgenfoto's van de buik bieden lang niet altijd uitkomst .
spectrum_3005_14	svg	xml	Behandeling van de acute ontsteking is gericht op de remming van de afscheiding van pancreassap , zodat zo min mogelijk vernietigende enzymen worden geproduceerd .
spectrum_3005_15	svg	xml	Dit bereikt men door de voeding per infuus te geven , de maaginhoud af te zuigen en door het geven van medicijnen die de vorming van alvleesklierenzymen onderdrukken .
spectrum_3005_16	svg	xml	Vaak zijn sterke pijnstillers nodig .
spectrum_3005_17	svg	xml	Soms worden antibiotica gegeven .
spectrum_3005_18	svg	xml	In het verdere verloop kan de aandoening volkomen genezen , maar soms blijven cysten of abcessen in de alvleesklier achter .
spectrum_3005_19	svg	xml	In een aantal gevallen kan een patiënt acuut aan deze aandoening overlijden .
spectrum_3005_20	svg	xml	In ongeveer 10% van de gevallen ontstaat een chronische ontsteking , met voortdurende , vaak aanvalsgewijze pijn en verteringsstoornissen .
spectrum_3005_21	svg	xml	Door de voortschrijdende vernietiging van alvleesklierweefsel kunnen er niet meer voldoende enzymen worden geproduceerd , waardoor diarree en vermagering optreedt .
spectrum_3005_22	svg	xml	Door een tekort aan insuline kan ook suikerziekte ontstaan .
spectrum_3006_1	svg	xml	( pancreatitis acuta ) Ontsteking van de alvleesklier , waarbij het alvleeskliersap uit de kliergangetjes treedt en het alvleesklierweefsel door de in het sap aanwezige enzymen te gronde gaat .
spectrum_3006_2	svg	xml	Verschijnselen : plotseling hevige pijn in de bovenbuik , koorts en braken .
spectrum_3006_3	svg	xml	Oorzaken : afsluiting van de afvoergang , alcoholvergiftiging , soms een complicatie van de bof .
spectrum_3006_4	svg	xml	Behandeling : geen voeding via de mond , pijnstillende middelen , antibiotica .
spectrum_3007_1	svg	xml	( pancreatitis chronica ) Chronische ontsteking van de alvleesklier met bindweefselvorming en verkalking .
spectrum_3007_2	svg	xml	Verschijnselen : pijn in de bovenbuik , diarree , vermagering .
spectrum_3007_3	svg	xml	Oorzaak : meestal alcoholisme .
spectrum_3007_4	svg	xml	Behandeling : vetarm dieet , pijnstillende middelen , gebruik van alcohol staken .
spectrum_3010_1	svg	xml	Vergroting van de keelamandel ( tonsil ) , meestal als gevolg van infecties met virussen en/of bacteriën .
spectrum_3010_2	svg	xml	Vooral in het laatste geval kan dit gepaard gaan met koorts , keelpijn en vergrote lymfklieren in de hals .
spectrum_3010_3	svg	xml	Behalve bij de normale angina tonsillaris , komt ontsteking van de amandelen onder meer voor bij de ziekte van Pfeiffer .
spectrum_3010_4	svg	xml	Chronisch ontstoken amandelen zijn vaak groot , er is soms wat vage keelpijn , een vieze smaak in de mond en een slechte adem .
spectrum_3010_5	svg	xml	Er zijn vergrote lymfklieren in de hals .
spectrum_3010_6	svg	xml	Zeer zeldzame oorzaken van vergroting van één van de amandelen zijn goedaardige en kwaadaardige gezwellen .
spectrum_3010_7	svg	xml	Wanneer een van beide amandelen zeer snel groeit , moet men hier aan denken .
spectrum_3010_8	svg	xml	Verwijdering ( amandelen knippen ) gebeurt tegenwoordig veel minder vaak dan vroeger .
spectrum_3010_9	svg	xml	De grootte van de amandelen is hierbij van geen belang : men verwijdert ze tegenwoordig niet meer alléén omdat ze groot zijn .
spectrum_3010_10	svg	xml	Kleine , chronisch ontstoken amandelen kunnen veel meer last veroorzaken .
spectrum_3010_11	svg	xml	Redenen voor verwijdering zijn steeds terugkerende angina , chronisch ontstoken amandelen en het optreden van complicaties van angina , zoals een keelabces .
spectrum_3011_1	svg	xml	De neusamandel ( adenoid ) , de keelamandelen ( tonsillen ) en het lymfatisch weefsel van de tong vormen te zamen de zogeheten ring van Waldeyer .
spectrum_3011_2	svg	xml	Deze concentraties van lymfatisch weefsel dienen ter bescherming van de toegang van het spijsverteringskanaal en de ademhalingsorganen tegen schadelijke micro- organismen .
spectrum_3011_3	svg	xml	Vooral bij jonge kinderen kunnen deze weefsels gemakkelijk opzwellen in geval van een infectie .
spectrum_3011_4	svg	xml	Indien deze lymfweefsels chronisch ontstoken blijven , werken ze niet meer als afweermechanische , maar worden daarentegen zelf een voortdurende bron van infectie .
spectrum_3011_5	svg	xml	Ze kunnen in zo'n geval worden verwijderd .
spectrum_3011_6	svg	xml	Tegenwoordig worden de amandelen niet zo vlug meer weggenomen als een jaar of tien geleden , omdat we hun belang als verdedigingslinie hoger schatten dan vroeger .
spectrum_3012_1	svg	xml	( angina tonsillaris , tonsillitis ) Ontsteking van de keelamandelen , vooral voorkomend bij kinderen en jonge volwassenen .
spectrum_3012_2	svg	xml	De ' gewone ' of ' banale ' tonsillitis wordt veroorzaakt door virussen of door bacteriën .
spectrum_3012_3	svg	xml	Een bijzondere vorm van een amandelontsteking komt voor bij de ziekte van Pfeiffer .
spectrum_3012_4	svg	xml	In veel gevallen vindt eerst een besmetting met een virus plaats ( bijvoorbeeld tijdens een gewone verkoudheid ) , waardoor de weerstand van de cellen van de keelamandelen afneemt en bacteriën kunnen binnendringen .
spectrum_3012_5	svg	xml	Soms betreft het een bijzonder soort bacteriën , namelijk zogeheten beta-hemolytische streptokokken ; bij deze vorm kunnen soms ziekteverschijnselen op andere plaatsten in het lichaam optreden .
spectrum_3012_6	svg	xml	De verschijnselen van een gewone tonsillitis bestaan uit keelpijn , pijn bij slikken en een gevoel van algemeen ziek zijn met koorts , verminderde eetlust en hoofdpijn .
spectrum_3012_7	svg	xml	Bij onderzoek van de keel ziet men dat de beide keelamandelen rood en gezwollen zijn , met witte stippen op het oppervlak ( als gevolg van de ophoping van pus in de amandelen ) .
spectrum_3012_8	svg	xml	Verder zijn de lymfklieren in de hals , met name die zich enkele centimeters onder het oor bevinden , groter dan normaal en gevoelig bij aanraking .
spectrum_3012_9	svg	xml	Een gewone amandelontsteking geneest vrijwel altijd binnen een week vanzelf .
spectrum_3012_10	svg	xml	Maatregelen die het herstel bevorderen en ertoe bijdragen dat de patiënt zich minder ziek voelt zijn bedrust , een zacht dieet , toediening van koortswerende en pijnstillende middelen .
spectrum_3012_11	svg	xml	Het gebruik van gorgeldrankjes bevordert het herstel niet ; het is zelfs mogelijk dat ze juist irritatie van de keelamandelen - en dus een toename van de klachten - veroorzaken .
spectrum_3012_12	svg	xml	Antibiotica zijn in het algemeen niet noodzakelijk omdat virussen toch niet bestreden kunnen worden met antibiotica en de ontsteking vrijwel altijd vanzelf geneest .
spectrum_3012_13	svg	xml	Een opmerkelijk verschijnsel bij de ziekte van Pfeiffer is dat een eventuele antibiotica-kuur nogal eens wordt gevolgd door een allergische huidreactie .
spectrum_3012_14	svg	xml	Bij een ontsteking van de amandelen is het gebruik van een antibioticum alleen zinvol wanneer iemand hoge koorts heeft , wanneer het ontstekingsproces zich uitbreidt tot buiten de keelamandelen of wanneer er sterke aanwijzingen zijn dat de streptokokken de ontsteking hebben veroorzaakt .
spectrum_3012_15	svg	xml	Streptokokken-tonsillitis kan namelijk een aantal ernstige complicaties veroorzaken .
spectrum_3012_16	svg	xml	Wanneer de streptokokken vanuit de keelamandelen in het bloed terechtkomen , kunnen op diverse plaatsen elders in het lichaam ontstekingsreacties optreden .
spectrum_3012_17	svg	xml	In de nieren worden daarbij de vaatkluwentjes in de nierschors aangetast ; men spreekt dan van glomerulonefritis .
spectrum_3012_18	svg	xml	Acuut reuma is een ziekte die vooral bij kinderen voorkomt en die wordt gekenmerkt door gewrichtsontstekingen en ontstekingen van het hart .
spectrum_3012_19	svg	xml	De verschijnselen ontstaan ongeveer drie weken na een streptokokken-tonsillitis .
spectrum_3012_20	svg	xml	De gewrichtsontstekingen genezen binnen korte tijd weer volledig , maar wanneer een of meer hartkleppen ontstoken raken , kunnen blijvende misvormingen van deze hartkleppen ontstaan .
spectrum_3012_21	svg	xml	Deze complicaties van een amandelontsteking zijn tegenwoordig echter zeldzaam .
spectrum_3012_22	svg	xml	Het is dan ook af te raden voor iedere keelinfectie een antibioticum te gebruiken .
spectrum_3012_23	svg	xml	Tonsillectomie is het operatief verwijderen van beide keelamandelen .
spectrum_3012_24	svg	xml	De laatste jaren gaat men wat minder snel over tot het uitvoeren van een tonsillectomie , omdat er steeds meer aanwijzingen komen dat de keelamandelen bij jonge kinderen een belangrijke rol spelen in de afweer tegen luchtweginfecties .
spectrum_3012_25	svg	xml	Niettemin zijn er een aantal gevallen waarin tonsillectomie wel zinvol kan zijn : herhaalde ontstekingen van de amandelen of een vergroting van de keelamandelen waardoor de ademhaling wordt bemoeilijkt of slikklachten ontstaan .
spectrum_3012_26	svg	xml	Een vergroting van de amandelen zónder klachten is geen reden voor tonsillectomie .
spectrum_3045_1	svg	xml	Iedere vorm van hulpverlening waarbij de hulpvrager niet wordt opgenomen in een instelling , maar met behulp van therapeutische sessies of spreekuurbezoek behandeld wordt .
spectrum_3045_2	svg	xml	Dit staat tegenover intramurale hulpverlening .
spectrum_3048_1	svg	xml	( adamantoblasten ) Cellen in de tandkiem van gewervelde dieren en de mens die verantwoordelijk zijn voor de vorming van tandglazuur ( tandemail ) .
spectrum_3048_2	svg	xml	Aan het eind van de glazuurvorming komen ze terecht aan de buitenzijde van de kroon en gaan te gronde .
spectrum_3048_3	svg	xml	Glazuur kan zich dus niet meer vernieuwen .
spectrum_3051_1	svg	xml	Het niet optreden van de menstruatie bij meisjes of vrouwen .
spectrum_3051_2	svg	xml	Amenorroe is normaal vóór de eerste menstruatie , na de menopauze , tijdens de zwangerschap en zolang de vrouw borstvoeding geeft .
spectrum_3051_3	svg	xml	Pathologische amenorroe kan een lichamelijke oorsprong hebben ( aangeboren afwijkingen aan de geslachtsorganen of hormonale stoornissen , bijvoorbeeld als gevolg van zware lichamelijke inspanning ) of een psychosomatische ( anorexia nervosa , geestelijke spanning ) .
spectrum_3052_1	svg	xml	( lett : geen geest ) Een in onbruik geraakte term voor langdurige paniektoestanden , waarbij de patiënt getroffen wordt door verbijstering en radeloosheid .
spectrum_3057_1	svg	xml	( ook : wekaminen ; benzedrine ; ' speed ' ) .
spectrum_3057_2	svg	xml	Een groep stoffen ( o.a. benzedrine , dexidrine en preludine ) die een stimulerend effect hebben op het centrale zenuwstelsel .
spectrum_3057_3	svg	xml	Het opwindende effect van amfetamine kan zich afhankelijk van de dosis uiten in onaangepast gedrag ( agitatie , overdreven waakzaamheid ) , verhoogde bloeddruk en versnelde hartslag , vergrote pupillen , transpiratie en misselijkheid .
spectrum_3057_4	svg	xml	Amfetaminen kunnen in allerlei vormen worden gebruikt voor de kick , of voor het tegengaan van depressie , honger , slaap en vermoeidheid .
spectrum_3057_5	svg	xml	Bij veelvuldig gebruik kan amfetamine afhankelijkheid en paranoia veroorzaken .
spectrum_3077_1	svg	xml	( salmiak ) Verbinding van ammoniak en chloor .
spectrum_3077_2	svg	xml	Witte kristallijne vaste stof , dichtheid 1520 kg/m<^>3 ' .
spectrum_3077_3	svg	xml	Sublimeert en ontleedt ( in NH3 ' en HCl ) bij verhitting .
spectrum_3077_4	svg	xml	Scherpe , zoutige smaak .
spectrum_3077_5	svg	xml	Goed oplosbaar in water , oplossing enigszins zuur .
spectrum_3077_6	svg	xml	Bereiding : uit NH3 ' en HCL ; bijproduct van Solvay-proces ( sodabereiding ) .
spectrum_3077_7	svg	xml	Toepassing : smaakstof , hoestdrank ( maakt slijmvlies los ) , beitsmiddel , industriehulpstof , vloeimiddel bij solderen , in batterijen .
spectrum_3079_1	svg	xml	( ammonsalpeter ) Verbinding uit ammoniak en salpeterzuur .
spectrum_3079_2	svg	xml	Kleurloze , kristallijne vaste stof ; dichtheid 1730 kg/m<^>3 ' , smeltpunt : 169,5<198>C .
spectrum_3079_3	svg	xml	Kan ook explosief ontleden , vooral in aanwezigheid van brandbaar organisch materiaal .
spectrum_3079_4	svg	xml	Zeer goed oplosbaar in water .
spectrum_3079_5	svg	xml	Bereiding : uit ammoniak en salpeterzuur .
spectrum_3079_6	svg	xml	Toepassing : springstoffen ( mijn- en wegenbouw ) , kunstmest ( in geflegmatiseerde vorm met 35% inerte stof ) .
spectrum_3081_1	svg	xml	Een vorm van geheugenverlies ( amnesie ) waarbij herinneringen ontbreken van gebeurtenissen die plaatsvonden na de gebeurtenis ( ongeval of ziekte ) die de amnesie heeft veroorzaakt .
spectrum_3081_2	svg	xml	De persoon is na het ongeval enige tijd niet in staat geweest nieuwe informatie op te nemen en er is een ` gat ' in zijn geheugen ontstaan .
spectrum_3081_3	svg	xml	Het is tevens mogelijk dat de geheugenfunctie blijvend is verstoord , zodat de persoon de rest van zijn leven grote problemen kent om nieuwe dingen te leren of zelfs helemaal niet meer in staat is om nieuwe zaken in zijn geheugen te prenten .
spectrum_3082_1	svg	xml	Een vorm van geheugenverlies ( amnesie ) waarbij de herinneringen zijn aangetast van gebeurtenissen die plaatsvonden voorafgaand aan de gebeurtenis ( ongeval of ziekte ) die de amnesie heeft veroorzaakt .
spectrum_3082_2	svg	xml	Het komt bijvoorbeeld vaak voor dat mensen die een zware hersenschudding oplopen , zich niets kunnen herinneren van de minuten voorafgaand aan het ongeluk .
spectrum_3083_1	svg	xml	Korte episode van geheugenverlies .
spectrum_3083_2	svg	xml	De patiënt neemt in het geheel geen nieuwe informatie meer op in zijn geheugen en maakt daardoor een verloren indruk .
spectrum_3083_3	svg	xml	Hij kan bijvoorbeeld voortdurend vragen waar hij is , zonder dat het antwoord tot hem doordringt .
spectrum_3083_4	svg	xml	De stoornis duurt slechts enkele uren tot ongeveer twee dagen .
spectrum_3083_5	svg	xml	Daarna wordt alles weer normaal .
spectrum_3083_6	svg	xml	De voorbijgaande globale amnesie herhaalt zich gewoonlijk niet en is geen voorbode van ernstige ziektes .
spectrum_3083_7	svg	xml	Zij laat wel een gat in het geheugen na .
spectrum_3085_1	svg	xml	Ook syndroom of psychose van Korsakov .
spectrum_3085_2	svg	xml	Een ernstige geheugenstoornis voor het recente en het verdere verleden , die samenhangt met een lichamelijke ziekte of aandoening .
spectrum_3085_3	svg	xml	Het onmiddellijke geheugen is gespaard en de persoon kan bijvoorbeeld nog wel cijferreeksen nazeggen .
spectrum_3085_4	svg	xml	Ook het verstandelijke functioneren is nauwelijks veranderd en het bewustzijn is helder .
spectrum_3085_5	svg	xml	De meest voorkomende vorm is het gevolg van jarenlang buitensporig alcoholgebruik , maar ook andere hersenbeschadigingen kunnen dit effect hebben .
spectrum_3085_6	svg	xml	Patiënten met een amnestisch syndroom vullen soms de gaten in hun geheugen op met verzinsels ( confabulaties ) , maar dat is niet altijd het geval .
spectrum_3086_1	svg	xml	Ook syndroom van Korsakov .
spectrum_3086_2	svg	xml	De gaten in het geheugen die deze ziekte heeft veroorzaakt worden door de patiënt opgevuld met verzinsels , ofwel confabulaties .
spectrum_3087_1	svg	xml	1 .
spectrum_3087_2	svg	xml	Een vorm van amnesie die veroorzaakt wordt door psychoactieve middelen en niet door lichamelijke of psychische stoornissen .
spectrum_3087_3	svg	xml	2 .
spectrum_3087_4	svg	xml	Soms ook losjes gebruikt als verzamelnaam voor aandoeningen waarbij sprake is van geheugenverlies .
spectrum_3088_1	svg	xml	Binnenste der beide vruchtvliezen .
spectrum_3088_2	svg	xml	Vormt de blaas die het vruchtwater bevat en waarin het embryo zich vrij kan bewegen .
spectrum_3088_3	svg	xml	Omgeeft de navelstreng en gaat op de plaats van de navel over in de opperhuid van het kind .
spectrum_3089_1	svg	xml	Rechtstreeks bekijken van het embryo , de vruchtvliezen en het vruchtwater .
spectrum_3089_2	svg	xml	Wordt tegenwoordig weinig meer gebruikt .
spectrum_3089_3	svg	xml	Gebeurt met een amnioscoop , een buisje met een lichtbron , dat via de vagina in de baarmoederhals wordt geschoven .
spectrum_3092_1	svg	xml	Een in het Verre Oosten voorkomend psychiatrisch ziektebeeld dat zich kenmerkt door een uren durende aanval van razernij .
spectrum_3092_2	svg	xml	Hierbij worden willekeurige mensen en dieren verwond of gedood en wordt een spoor van vernielingen achtergelaten .
spectrum_3092_3	svg	xml	De aanval van razernij wordt voorafgegaan door vermoeidheid , prikkelbaarheid en overgevoeligheid voor sterke prikkels .
spectrum_3092_4	svg	xml	Het amok-lopen ontstaat meestal als een reactie op iets onbenulligs .
spectrum_3092_5	svg	xml	De aanval eindigt vaak als alle bewegingen van de amokmaker verstarren of als hij in een diepe slaap valt .
spectrum_3092_6	svg	xml	De amokmaker pleegt soms zelfmoord of verminkt zichzelf .
spectrum_3092_7	svg	xml	Tijdens de aanval is sprake van een verlaagd bewustzijn en de amokmaker heeft achteraf geen herinnering aan het voorval .
spectrum_3092_8	svg	xml	Het amok-lopen lijkt voort te komen uit de onverwerkte problemen van een op zich zachtaardig individu .
spectrum_3092_9	svg	xml	Spreekwoordelijk betekent amok grote drukte en opschudding .
spectrum_3112_1	svg	xml	Het afzetten van een deel van het lichaam .
spectrum_3112_2	svg	xml	Mensen met een amputatie kunnen voor grote problemen komen te staan op psychisch en sociaal gebied .
spectrum_3112_3	svg	xml	Het succes van revalidatie hangt bij elke amputatiepatiënt af van verschillende factoren , zoals o.a. het niveau van de amputatie .
spectrum_3112_4	svg	xml	Bij een amputatie dichtbij de romp gaan er meer gewrichten verloren en is er minder spierkracht en hefboomwerking over om de prothese te gebruiken .
spectrum_3112_5	svg	xml	Bovendien wordt de prothese dan overeenkomstig zwaarder en ingewikkelder .
spectrum_3112_6	svg	xml	Een beenprothese stelt de patiënt in staat in evenwicht te blijven en te lopen .
spectrum_3112_7	svg	xml	Onze armen en handen gebruiken we echter voor veel nauwkeuriger bewegingen , waardoor deze veel moeilijker mechanisch na te bootsen zijn .
spectrum_3112_8	svg	xml	Tegenwoordig bestaat voor patiënten de mogelijkheid gebruik te maken van een myo-elektrische prothese , die reageert op de spiersignalen uit de stomp via een compact elektrisch mechanisme .
spectrum_3112_9	svg	xml	Nieuwe ontwikkelingen in ruimte- en computertechnologie worden continu toegepast om betere modellen te creëren .
spectrum_3112_10	svg	xml	Therapeuten proberen meestal direct na de operatie een tijdelijke prothese aan te brengen .
spectrum_3112_11	svg	xml	Hierdoor wordt het gevoel van verlies voor de patiënt verminderd en het accepteren en het gebruik van een prothese vergemakkelijkt .
spectrum_3112_12	svg	xml	Speciaal bij amputatie van een arm is het van groot belang het ontstaan van éénhandigheid te voorkomen .
spectrum_3114_1	svg	xml	Ook amygdaloïd complex .
spectrum_3114_2	svg	xml	Een amandelvormige structuur in de hersenen , die onderdeel uitmaakt van het limbisch systeem .
spectrum_3114_3	svg	xml	Wanneer de amygdala is verwijderd , reageren mensen en apen niet meer adequaat op sociale signalen .
spectrum_3114_4	svg	xml	Apen raken daardoor hun plaats in de sociale rangorde van hun groep kwijt .
spectrum_3114_5	svg	xml	De elektrische stimulatie van de amygdala kan leiden tot ernstige angst- en woedeaanvallen .
spectrum_3114_6	svg	xml	Aangenomen wordt dat de amygdala een rol speelt bij het ervaren van emoties , bij ( seksuele ) motivatie , bij agressie en bij het onthouden van informatie .
spectrum_3115_1	svg	xml	( diastase ) Enzym dat zetmeel en glycogeen , via een aantal tussenproducten , omzet in maltose .
spectrum_3115_2	svg	xml	Komt voor in kiemend graan en speeksel ( hier ptyaline genaamd ) en alvleeskliersap van mens en dier .
spectrum_3115_3	svg	xml	De werking van dit enzym in de mond is vast te stellen door enige tijd op een stuk brood te kauwen .
spectrum_3115_4	svg	xml	Het hierin aanwezige smaakloze zetmeel wordt dan geleidelijk omgezet in zoet smakende suikers .
spectrum_3116_1	svg	xml	Aandoening gekenmerkt door overmatige afzetting van een eiwitachtige , witte , doorschijnende substantie ( amyloïd ) in bepaalde organen ( vooral lever , nieren , milt ) .
spectrum_3116_2	svg	xml	Oorzaak : vaak niet bekend ; soms bij langdurige ziekten ( tuberculose , chronisch reuma ) en sommige vormen van kanker .
spectrum_3116_3	svg	xml	Verschijnselen : achteruitgang in functioneren betreffende orgaan .
spectrum_3120_1	svg	xml	( ALS ) Vrij zeldzame aandoening met verval van motorische zenuwen .
spectrum_3120_2	svg	xml	De oorzaak is onbekend , bij sommige vormen is een erfelijke invloed te bespeuren .
spectrum_3120_3	svg	xml	Zowel de zenuwbanen die vanuit de hersenschors naar het ruggenmerg lopen , als de motorische voorhoorncellen in het ruggenmerg zijn aangedaan .
spectrum_3120_4	svg	xml	De klachten beginnen met spierzwakte en slinken van de spieren in één van de ledematen , soms in gelaat of keel .
spectrum_3120_5	svg	xml	Dit kan uitmonden in een slappe verlamming .
spectrum_3120_6	svg	xml	Door irritatie van de motorische zenuwcellen in het ruggenmerg ontstaan kleine spiertrekkingen .
spectrum_3120_7	svg	xml	Ook ontstaan een toenemende onhandigheid en loopstoornissen .
spectrum_3120_8	svg	xml	Uiteindelijk bestaan uitgebreide verlammingen van vrijwel alle spieren .
spectrum_3120_9	svg	xml	De patiënt overlijdt vaak ten gevolge van verlamming van de ademhalingsspieren of een longontsteking door verslikken .
spectrum_3120_10	svg	xml	Er is geen gerichte behandeling , maar fysiotherapie kan zinvol zijn .
spectrum_3121_1	svg	xml	Soms ook aangeduid als waarheidsserum .
spectrum_3121_2	svg	xml	Het is een merknaam van een barbituraat dat de activiteit van het centrale zenuwstelsel remt .
spectrum_3121_3	svg	xml	In een lage dosis kan het gebruikt worden om nerveuze spanning te verlichten en in hogere dosis als slaapmiddel .
spectrum_3121_4	svg	xml	Amytal neemt tevens psychische of sociale remmingen weg .
spectrum_3121_5	svg	xml	Dit heeft een grotere loslippigheid tot gevolg , maar dat betekent niet dat hiermee iemand tegen zijn wil ' de waarheid ' zal spreken .
spectrum_3125_1	svg	xml	( anabolica ) Van mannelijke hormonen afgeleide stoffen , die het lichaam aanzetten tot de opbouw van lichaamseiwitten en dus van ( spier)weefsel .
spectrum_3125_2	svg	xml	Worden gebruikt wanneer het lichaam verzwakt is ( bijv. na zware operatie en bij koorts ) , maar ook door sportmensen om de spierkracht te vergroten .
spectrum_3125_3	svg	xml	Anabole steroïden worden dan gerekend tot de ' doping ' .
spectrum_3125_4	svg	xml	Bij langdurig gebruik hebben ze op vrouwen een vermannelijkende werking .
spectrum_3125_5	svg	xml	Deze stoffen werken op lange duur vaak verslavend .
spectrum_3125_6	svg	xml	In 2001 bleek uit onderzoek door TNO dat ongeveer een kwart van de voedingssupplementen van topsporters sporen van stimulerende middelen bevat .
spectrum_3125_7	svg	xml	De concentraties zijn daarbij zo laag dat ze niet zouden leiden tot een positieve uitslag van dopingtesten .
spectrum_3135_1	svg	xml	Bepaalde vorm van allergie .
spectrum_3135_2	svg	xml	Komt men voor de eerste keer in contact met een stof die niet wordt herkend als ' onschuldig ' , dan kunnen er tegen deze stof antilichamen worden gevormd .
spectrum_3135_3	svg	xml	Bij een hernieuwd contact zijn deze antilichamen verantwoordelijk voor een allergische reactie .
spectrum_3135_4	svg	xml	Bij de anafylactische reactie zijn dit een speciaal soort antilichamen , IgC genaamd .
spectrum_3135_5	svg	xml	Komt men opnieuw met de betreffende stof in aanraking dan koppelen de IgC-antilichamen zich aan deze stof en deze koppeling veroorzaakt binnen enkele minuten een aantal chemische reacties in het lichaam .
spectrum_3135_6	svg	xml	Deze chemische reacties leiden tot een jeukende , rode huiduitslag met bulten ( ook netelroos of galbulten geheten ) , vernauwing van de luchtwegen en daling van de bloeddruk .
spectrum_3135_7	svg	xml	In de ernstigste vorm van anafylactische reactie kan een shock ontstaan .
spectrum_3135_8	svg	xml	De meest voorkomende oorzaken van een anafylactische reactie zijn overgevoeligheid voor penicilline of antibiotica die daar op lijken en overgevoeligheid voor insectebeten .
spectrum_3135_9	svg	xml	De beste behandeling van anafylaxie is te voorkomen dat men met de stof , waar men overgevoelig voor is , in aanraking komt .
spectrum_3135_10	svg	xml	Indien men ooit huiduitslag gehad heeft na een penicilline-injectie , dan is het verstandig de behandelende arts hiervan op de hoogte te brengen als weer een antibioticatherapie nodig is .
spectrum_3135_11	svg	xml	Voor mensen die overgevoelig zijn voor insectebeten , is het verstandig om medicijnen die de anafylactische reactie kunnen tegengaan ( antihistaminica en eventueel zelfs een voorgevulde injectiespuit met adrenaline ) bij zich te hebben voor het geval men weer gestoken wordt .
spectrum_3143_1	svg	xml	Medicijnen die een stimulerende werking hebben op het centraal zenuwstelsel .
spectrum_3143_2	svg	xml	Zij bereiken hun effect door ontremming of door directe stimulering .
spectrum_3146_1	svg	xml	Toestand waarbij het pijngevoel verminderd of afwezig is , terwijl het bewustzijn intact is , bijv. bij beschadiging van een zenuw .
spectrum_3146_2	svg	xml	Wordt kunstmatig bereikt met behulp van een pijnstillend middel .
spectrum_3162_1	svg	xml	( lett : herinnering ) 1 .
spectrum_3162_2	svg	xml	Iemands persoonlijke voorgeschiedenis .
spectrum_3162_3	svg	xml	Meestal gebruikt in klinische setting en dan staat het specifiek voor iemands ziektegeschiedenis .
spectrum_3162_4	svg	xml	2 .
spectrum_3162_5	svg	xml	In de psychoanalyse : de herinnering van een patiënt aan het trauma of de driftmatige wensen die zijn ziekte hebben veroorzaakt .
spectrum_3162_6	svg	xml	Deze herinnering zou een genezende werking hebben .
spectrum_3171_1	svg	xml	( ontleedkunde ) Wetenschap die de in- en uitwendige bouw van organismen bestudeert .
spectrum_3171_2	svg	xml	Soms noemt men de bestudering van de uitwendige bouw morfologie .
spectrum_3171_3	svg	xml	Anatomie is onder te verdelen in plantenanatomie , dierenanatomie en menselijke anatomie .
spectrum_3183_1	svg	xml	( arrenoblastoom ) Meestal goedaardig gezwel van de eierstok .
spectrum_3183_2	svg	xml	Maakt mannelijke hormonen , waardoor zwaardere stem , andere beharing , spierontwikkeling , vergroting van de clitoris ontstaan .
spectrum_3183_3	svg	xml	Vooral bij jonge vrouwen .
spectrum_3183_4	svg	xml	Behandeling : operatief .
spectrum_3184_1	svg	xml	( androgene hormonen ) Mannelijke geslachtshormonen .
spectrum_3184_2	svg	xml	Worden geproduceerd in de teelballen en in kleine hoeveelheden in de bijnierschors ( bij man en vrouw ) .
spectrum_3184_3	svg	xml	Veroorzaken bij de man in de puberteit groei van de geslachtsorganen ; zorgen voor het ontstaan en in stand houden van de secundaire geslachtskenmerken .
spectrum_3187_1	svg	xml	Het verdwijnen van de seksuele activiteit bij mannen .
spectrum_3187_2	svg	xml	Er komen grote individuele verschillen voor in de leeftijd waarop de andropauze intreedt .
spectrum_3188_1	svg	xml	Zwak werkend mannelijk geslachtshormoon .
spectrum_3188_2	svg	xml	Wordt gevormd in de lever bij de afbraak van het veel sterker werkende testosteron .
spectrum_3188_3	svg	xml	Androsteron wordt via de nieren uit het lichaam verwijderd .
spectrum_3191_1	svg	xml	Vorm van bloedarmoede door versterkte afbraak van de rode bloedcellen .
spectrum_3191_2	svg	xml	Oorzaken : vergiftiging door bacteriën , slangengif , bepaalde chemicaliën of geneesmiddelen .
spectrum_3191_3	svg	xml	Er bestaan ook aangeboren vormen , zoals sikkelcelanemie .
spectrum_3191_4	svg	xml	In ernstige gevallen ontwikkelt zich soms geelzucht door ophoping van afbraakproducten .
spectrum_3192_1	svg	xml	Veel voorkomende vorm van bloedarmoede door ijzergebrek ( ijzer is een bestanddeel van de rode bloedkleurstof ) .
spectrum_3192_2	svg	xml	Oorzaken : langdurig of groot bloedverlies ( vooral bij vrouwen door de menstruaties , maar ook door bijvoorbeeld darmgezwellen ) , foute voeding , slechte opname van ijzer door maag-darmaandoeningen , zwangerschap .
spectrum_3192_3	svg	xml	Behandeling : ijzer bevattende geneesmiddelen ; in ernstige gevallen bloedtransfusie .
spectrum_3192_4	svg	xml	XXXXXXXXXX DUBBEL !
spectrum_3192_5	svg	xml	! ZIE HIERNA !
spectrum_3192_6	svg	xml	! LATEN VERVALLEN !
spectrum_3192_7	svg	xml	!
spectrum_3193_1	svg	xml	Bloedarmoede die ontstaat door een verhoogde afbraak van abnormale bloedcellen .
spectrum_3193_2	svg	xml	Bij sikkelcelanemie zijn de rode bloedcellen niet schijfvormig , maar zien ze eruit als halve maantjes : sikkelcellen .
spectrum_3193_3	svg	xml	Deze sikkelcellen zijn niet continu aanwezig , maar ontstaan als er extra eisen aan het lichaam gesteld worden , zoals bij infecties of zuurstoftekort .
spectrum_3193_4	svg	xml	Sikkelcelbloedarmoede is een aangeboren afwijking en komt voornamelijk voor in Afrika .
spectrum_3193_5	svg	xml	De klachten van sikkelcelbloedarmoede zijn : moeheid , bleekheid , hartkloppingen en duizeligheid .
spectrum_3193_6	svg	xml	De sikkelcellen kunnen veel minder goed zuurstof vervoeren dan gewone rode bloedcellen .
spectrum_3193_7	svg	xml	Daardoor kan een zuurstoftekort ontstaan , dat zicht uit in kortademigheid .
spectrum_3193_8	svg	xml	Ook hebben de sikkelcellen de neiging samen te klonteren .
spectrum_3193_9	svg	xml	Daardoor kunnen vooral de kleinere bloedvaten afgesloten raken .
spectrum_3193_10	svg	xml	Hierdoor kunnen koorts , buikpijn , pijn in de armen of de benen of longproblemen ontstaan .
spectrum_3193_11	svg	xml	Een echte behandeling voor sikkelcelbloedarmoede bestaat niet .
spectrum_3197_1	svg	xml	Aangeboren misvorming , waarbij een groot deel van het schedeldak ontbreekt , en een deel van de hersenen in ontwikkeling is achtergebleven .
spectrum_3197_2	svg	xml	Onder normale omstandigheden vormt het centrale zenuwstelsel tegen het einde van de vierde week een gesloten buis .
spectrum_3197_3	svg	xml	Soms echter sluit deze buis niet en blijft het zenuwweefsel onbedekt aan de oppervlakte liggen .
spectrum_3197_4	svg	xml	De afwijking ontstaat dus meestal in de vierde week van de embryonale ontwikkeling .
spectrum_3197_5	svg	xml	Wanneer deze afwijking voorkomt in het gebied van de hersenen , spreekt men van anencefalie .
spectrum_3197_6	svg	xml	Over de oorzaak is nog weinig bekend .
spectrum_3197_7	svg	xml	Van sommige geneesmiddelen is bekend dat toediening ervan anencefalie tot gevolg kan hebben .
spectrum_3197_8	svg	xml	Doordat de kap van de schedel ontbreekt , krijgt het hoofd een karakteristieke vorm : de ogen puilen uit , de hals is afwezig en het gelaat en de borst lopen in elkaar over .
spectrum_3197_9	svg	xml	Gewoonlijk gaat anencefalie ook nog gepaard met een open rug .
spectrum_3197_10	svg	xml	Tijdens de zwangerschap kan men reeds verdacht zijn op de afwijking : de vrucht kan niet drinken en daardoor hoopt vruchtwater zich op ( hydramnion ) .
spectrum_3197_11	svg	xml	Met behulp van echografie kan de diagnose bevestigd worden .
spectrum_3197_12	svg	xml	Anencefalie is niet met het leven verenigbaar .
spectrum_3198_1	svg	xml	( verdoving ) Opheffing van ( pijn)gevoelens .
spectrum_3198_2	svg	xml	Men onderscheidt algemene anesthesie en lokale ( plaatselijke ) anesthesie .
spectrum_3198_3	svg	xml	Het medisch specialisme dat zich bezighoudt met anesthesie noemt men de anesthesiologie , de specialist een anesthesist .
spectrum_3199_1	svg	xml	( narcose ) Vorm van anesthesie , waarbij niet alleen het gevoel , maar ook het bewustzijn en ongewenste spierreacties worden uitgeschakeld .
spectrum_3199_2	svg	xml	Om dit te bereiken wordt meestal een combinatie van stoffen gebruikt .
spectrum_3200_1	svg	xml	Vorm van lokale ( plaatselijke ) anesthesie waarbij de prikkelgeleiding in een zenuw wordt geblokkeerd .
spectrum_3200_2	svg	xml	Wordt o.a. toegepast voor tandheelkundige ingrepen .
spectrum_3200_3	svg	xml	Soms wordt het verdovende middel in de buurt van het ruggenmerg ingespoten .
spectrum_3200_4	svg	xml	Deze methode wordt in sommige landen gebruikt voor pijnloze bevallingen .
spectrum_3201_1	svg	xml	Vorm van lokale ( plaatselijke ) anesthesie waarbij het verdovende middel in het operatiegebied wordt gespoten .
spectrum_3201_2	svg	xml	Het middel verspreidt zich door het gebied en verdooft de zenuwuiteinden .
spectrum_3202_1	svg	xml	( plaatselijke verdoving ) Methode om een deel van het lichaam tijdelijk gevoelloos te maken .
spectrum_3202_2	svg	xml	Men gebruikt hiertoe een stof die de prikkelgeleiding via de zenuwbanen onderbreekt .
spectrum_3202_3	svg	xml	De pijnzin keert vanzelf terug doordat de stof ter plaatse wordt afgebroken .
spectrum_3202_4	svg	xml	De lokale anesthesie wordt onderverdeeld in oppervlakte-anesthesie , infiltratie-anesthesie en geleidingsanesthesie .
spectrum_3203_1	svg	xml	Vorm van lokale anesthesie waarbij het verdovende middel direct op het te verdoven gebied wordt aangebracht ( besproeiing ) .
spectrum_3203_2	svg	xml	Wordt vnl. gebruikt voor het gevoelloos maken van het slijmvlies van neus , mond-keelholte en de luchtweg .
spectrum_3205_1	svg	xml	Abnormale verwijding van een gedeelte van een slagader .
spectrum_3205_2	svg	xml	De meeste aneurysma's ontstaan in de aorta ; andere plaatsen zijn de lies- en hersenslagaderen en de linker kamer van het hart .
spectrum_3205_3	svg	xml	In verreweg de meeste gevallen is een aorta-aneurysma het gevolg van atherosclerose : de verkalkte slagaderwand verliest zijn elasticiteit en rekt onder invloed van de bloeddruk uit zodat de doorsnede van de slagader toeneemt .
spectrum_3205_4	svg	xml	Bij een hersenslagader-aneurysma is vaak sprake van een aangeboren zwakke plek in de vaatwand .
spectrum_3205_5	svg	xml	Een hartaneurysma kan zich ontwikkelen wanneer na een hartinfarct een zwakke plek in de wand van de linker kamer is ontstaan .
spectrum_3205_6	svg	xml	Aneurysma's veroorzaken op zichzelf genomen vaak geen klachten , tot het moment dat een scheur in de slagaderwand ontstaat .
spectrum_3205_7	svg	xml	Wanneer alle lagen van de vaatwand scheuren , treedt een inwendige bloeding op die zeer heftig is .
spectrum_3205_8	svg	xml	De enige behandeling bestaat dan uit een spoedoperatie waarbij het verwijde slagadergedeelte wordt vervangen door een kunststof buis , maar vaak is een bloeding uit een aorta- aneurysma dodelijk .
spectrum_3205_9	svg	xml	Wanneer alleen de binnenste laag van de bloedvatwand barst , scheuren de verschillende lagen van de wand uiteen en ontstaat pijn , zonder lekkage van bloed uit het vat .
spectrum_3205_10	svg	xml	In zo'n geval of bij toevallige ontdekking , moet op korte termijn een operatie plaatsvinden .
spectrum_3205_11	svg	xml	Dit geldt ook voor een aneurysma van een hersenslagader .
spectrum_3207_1	svg	xml	( letterlijk : vernauwing , omsnoering ) Term die meestal wordt gebruikt voor een acute ontsteking in het keelgebied , gepaard gaande met keelpijn , slikklachten , benauwdheid en/of heesheid .
spectrum_3207_2	svg	xml	Meestal betreft het een amandelontsteking die weer een onderdeel kan zijn van een ontsteking van het gehele lymfklierweefsel rond de luchtpijp ( keelontsteking ) .
spectrum_3207_3	svg	xml	De term angina wordt ook vaak gebruikt om angina pectoris ofwel hartkramp aan te duiden .
spectrum_3208_1	svg	xml	( hartkramp ) Pijn die ontstaat door zuurstofgebrek van het hartspierweefsel .
spectrum_3208_2	svg	xml	Wanneer de kransslagaderen ten gevolge van atherosclerose vernauwd raken , kan de hartspier in bepaalde omstandigheden niet voldoende van zuurstof worden voorzien en ontstaat angina pectoris .
spectrum_3208_3	svg	xml	Bij een geringe kransslagadervernauwing krijgt het hart in rust wel voldoende zuurstof , maar tijdens inspanning , bij emoties en bij de overgang van warmte naar kou , gaat de zuurstofvoorziening tekortschieten .
spectrum_3208_4	svg	xml	Naarmate de kransslagadervernauwing toeneemt , zal bij steeds geringere inspanning al hartkramp ontstaan .
spectrum_3208_5	svg	xml	Hartkramppijn is beklemmend , snoerend of krampend van aard en ontstaat vlak achter het borstbeen .
spectrum_3208_6	svg	xml	De pijn straalt uit naar de linkerarm , de hals of de kaak , maar soms ook naar de buik of de rug .
spectrum_3208_7	svg	xml	Meestal is er ook kortademigheid .
spectrum_3208_8	svg	xml	Een aanval van hartkramp eindigt gewoonlijk zodra de patiënt zijn lichamelijke inspanning staakt .
spectrum_3208_9	svg	xml	Wanneer de pijn langer aanhoudt dan ongeveer een half uur kan dat betekenen dat er sprake is van een hartinfarct .
spectrum_3208_10	svg	xml	Bij hartkrampklachten moet altijd een elektrocardiogram ( ECG ) tijdens inspanning worden gemaakt ; wanneer gelijktijdig pijn en ECG-veranderingen optreden is dat het bewijs voor hartkramp .
spectrum_3208_11	svg	xml	De behandeling bestaat uit stoppen met roken , afvallen , regelmatige lichaamsbeweging en medicijnen : nitraten ( als onderhoudsbehandeling in de vorm van tabletten of pleisters ; als aanvalsbehandeling in de vorm van een tablet of een spray die onder de tong moet worden toegediend ) , bètablokkers of de zogeheten calcium-antagonisten .
spectrum_3208_12	svg	xml	Wanneer deze behandeling onvoldoende resultaat heeft , kan een operatie uitkomst bieden .
spectrum_3208_13	svg	xml	Bij een zogeheten bypassoperatie wordt een vernauwde kransslagader van het hart ' kortgesloten ' : er wordt een nieuw bloedvat ingezet , waardoor het bloed weer onbelemmerd langs de vernauwing kan stromen .
spectrum_3208_14	svg	xml	Een nieuwe operatietechniek maakt gebruik van een slangetje met een ballon aan het uiteinde .
spectrum_3208_15	svg	xml	Het slangetje wordt in een liesslagader ingebracht en via de grote lichaamsslagader opgeschoven in de richting van het hart .
spectrum_3208_16	svg	xml	Nadat dit slangetje in een vernauwde kransslagader is geschoven , kan de ballon worden opgeblazen , waardoor de vernauwing hopelijk definitief wordt weggedrukt ( Percutane TransCoronaire Angiografie = PTCA ) .
spectrum_3208_17	svg	xml	Om zeker te zijn dat het behandelde bloedvat goed doorgankelijk blijft voor bloed , wordt soms ook met de balloncatheter een zogeheten stent aangebracht : dit is een zeer fijn metaalgazen buisje , dat op de plaats van bestemming door de ballon wordt opgerekt , waarna het in het bloedvat vastgeklemd blijft zitten .
spectrum_3209_1	svg	xml	( keelontsteking ) Ontsteking van de keel , vooral van de keelamandelen .
spectrum_3209_2	svg	xml	Verschijnselen : keelpijn , slikklachten , heesheid .
spectrum_3209_3	svg	xml	Lichte vormen door irritatie of virussen ; ernstiger vormen door bacteriën .
spectrum_3209_4	svg	xml	Ook kan een andere ziekte de oorzaak zijn , zoals de ziekte van Pfeiffer of difterie .
spectrum_3210_1	svg	xml	Onderzoekmethode waarbij bloedvaten worden afgebeeld op een röntgenfoto .
spectrum_3210_2	svg	xml	De bloedvaten worden hiertoe zichtbaar gemaakt door het inspuiten van een contrastvloeistof .
spectrum_3210_3	svg	xml	Op de röntgenfoto ( angiogram ) kan men zien of er afsluitingen of vernauwingen van de vaten bestaan .
spectrum_3217_1	svg	xml	Een aanduiding die Sigmund Freud gebruikte voor vormen van hysterie waarbij angst het meest opvallende kenmerk is .
spectrum_3218_1	svg	xml	1 .
spectrum_3218_2	svg	xml	Een actuele neurose die volgens Sigmund Freud ontstaat als gevolg van een opeenstapeling van seksuele opwinding , zonder dat de psyche hier iets mee doet .
spectrum_3218_3	svg	xml	Hierdoor zou de opwinding zich rechtstreeks in de angst uiten .
spectrum_3218_4	svg	xml	2 .
spectrum_3218_5	svg	xml	Een minder gebruikelijke naam voor een angststoornis .
spectrum_3219_1	svg	xml	Hieronder vallen volgens de DSM-IV-classificatie vier toestanden waarin irreële , heftige angst iemands leven beheerst .
spectrum_3219_2	svg	xml	1 .
spectrum_3219_3	svg	xml	Fobische stoornissen ( fobie ) .
spectrum_3219_4	svg	xml	2 .
spectrum_3219_5	svg	xml	Paniekstoornis .
spectrum_3219_6	svg	xml	3 .
spectrum_3219_7	svg	xml	Angst die is ontstaan doordat de persoon in aanraking is gekomen met een zeer stressvolle gebeurtenis , zoals een oorlog , natuurramp of verkrachting ( posttraumatische stress-stoornis of acute stress-stoornis ) 4 .
spectrum_3219_8	svg	xml	Gegeneraliseerde angststoornis : een aanhoudende vorm van angst die geen specifieke aanleiding heeft en die gedurende tenminste een half jaar vaker wel dan niet aanwezig is .
spectrum_3219_9	svg	xml	De angst gaat gepaard met tenminste drie van de zes volgende verschijnselen : a ) rusteloosheid , b ) snel vermoeid zijn , c ) problemen met concentratie of geheugen , d ) prikkelbaarheid , e ) verhoogde spierspanning en f ) slaapmoeilijkheden .
spectrum_3220_1	svg	xml	Het onvermogen om ergens plezier aan te beleven .
spectrum_3220_2	svg	xml	Dit is het belangrijkste kenmerk van een depressie .
spectrum_3262_1	svg	xml	( magerzucht ) Ziektebeeld , dat vooral bij jonge vrouwen voorkomt en wordt gekenmerkt door een bijzondere beleving van eten en lichaamsgewicht , die leidt tot extreme vermagering .
spectrum_3262_2	svg	xml	Soms zijn er vreetbuien , gevolgd door zelf opgewekt braken .
spectrum_3262_3	svg	xml	De behoefte om te vermageren kan zo ver gaan dat er laxeermiddelen worden gebruikt zodat ook uitdroging ontstaat .
spectrum_3262_4	svg	xml	De lichamelijke activiteit blijft ondanks de zeer slechte lichamelijke toestand vaak opvallend hoog en de menstruaties stoppen .
spectrum_3262_5	svg	xml	De patiënt beleeft zichzelf niet als mager en ontkent ook het abnormale eetgedrag .
spectrum_3262_6	svg	xml	Wanneer het tekort aan calorieën zo groot wordt dat het lichaam de eigen weefsels gaat afbreken , treden allerlei lichamelijke stoornissen op en wordt ziekenhuisopname noodzakelijk .
spectrum_3262_7	svg	xml	Vrij algemeen neemt men aan dat anorexia nervosa een uiting is van onbewuste angsten rondom de volwassen seksualiteit en van onverwerkte conflicten .
spectrum_3262_8	svg	xml	Vaak ging aan de anorexia nervosa een periode vooraf van te dik zijn , en in de opvoeding hebben voedsel , snoepen en eten vaak een meer dan normale rol gespeeld .
spectrum_3262_9	svg	xml	Het is een vorm van neurose die verwant is aan de conversie .
spectrum_3262_10	svg	xml	De behandeling is gericht op de gevolgen van de vermagering en op de onderliggende conflicten .
spectrum_3262_11	svg	xml	Vaak is opname nodig om de patiënt uit de vicieuze cirkel van de gezinssituatie te halen .
spectrum_3262_12	svg	xml	Gezinstherapie en psychotherapie maken deel uit van de behandeling .
spectrum_3263_1	svg	xml	Gebrek aan eetlust .
spectrum_3263_2	svg	xml	Komt voor bij allerlei ziektetoestanden .
spectrum_3263_3	svg	xml	Soms heeft het een psychische oorzaak en spreekt men van anorexia nervosa .
spectrum_3263_4	svg	xml	Dit laatste treedt meestal op bij meisjes in het begin van de puberteit .
spectrum_3263_5	svg	xml	Er kan een extreme vermagering ontstaan ; de menstruatie blijft vaak weg .
spectrum_3263_6	svg	xml	De patiënte zou niet kunnen accepteren dat ze seksueel rijp wordt .
spectrum_3263_7	svg	xml	Behandeling : vaak is opname in een ziekenhuis nodig ; verder psychotherapie .
spectrum_3263_8	svg	xml	Een gebrek aan eetlust als onderdeel van een infectieziekte is vaak tijdelijk en hoeft op zichzelf genomen meestal geen behandeling .
spectrum_3266_1	svg	xml	Onvermogen tot het bereiken van een orgasme bij de geslachtsgemeenschap , vooral bij vrouwen .
spectrum_3266_2	svg	xml	Anorgasmie heeft vaak te maken met al dan niet bewuste remmingen .
spectrum_3266_3	svg	xml	Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van angst om betrapt te worden , van conflicten met de partner , het ontbreken van tederheid of techniek bij de partner en schuld- of schaamtegevoelens .
spectrum_3266_4	svg	xml	Soms is er een dieper liggende problematiek , die behandeling behoeft .
spectrum_3270_1	svg	xml	Het onvermogen om geuren waar te nemen .
spectrum_3270_2	svg	xml	Dit kan zowel een psychische als een organische oorzaak hebben .
spectrum_3271_1	svg	xml	Sterk tekort aan zuurstof in het bloed .
spectrum_3271_2	svg	xml	Oorzaken : stoornissen in de longfunctie , het bloed ( bijv. bloedarmoede ) , de bloedsomloop of een tekort aan zuurstof in de inademingslucht .
spectrum_3271_3	svg	xml	Kan leiden tot een tekort aan zuurstof in de lichaamscellen ( anoxie ) , waardoor deze afsterven .
spectrum_3271_4	svg	xml	Anoxie doet zich echter meestal plaatselijk voor als gevolg van afsluiting van een bloedvat .
spectrum_3273_1	svg	xml	Geneesmiddel dat het maagzuur bindt .
spectrum_3273_2	svg	xml	Kan bij een patiënt met een maagzweer de pijn verlichten , maar neemt de oorzaak niet weg .
spectrum_3273_3	svg	xml	Moet zeer frequnt worden ingenomen , omdat anders het gehalte aan vrij maagzuur weer snel stijgt .
spectrum_3273_4	svg	xml	Bevat stoffen als natriumbicarbonaat , calciumcarbonaat , magnesiumoxide , aluminiumverbindingen en bismutverbindingen .
spectrum_3273_5	svg	xml	Deze laatste veroorzaken een zwarte verkleuring van de ontlasting .
spectrum_3274_1	svg	xml	Twee stoffen , processen of structuren zijn elkaars antagonist wanneer ze een tegengesteld effect hebben .
spectrum_3274_2	svg	xml	Voorbeelden zijn : 1 .
spectrum_3274_3	svg	xml	farmacologische antagonisten : twee stoffen of medicijnen die elkaars werking onderdrukken ; 2 .
spectrum_3274_4	svg	xml	anatomische antagonisten : twee spieren ( bijvoorbeeld de biceps en triceps ) die een tegengestelde beweging tot stand kunnen brengen , zoals het buigen en strekken van de arm .
spectrum_3296_1	svg	xml	Proef om na te gaan voor welke antibiotica bepaalde bacteriën gevoelig zijn .
spectrum_3296_2	svg	xml	Men brengt hiertoe druppels met de bacteriën besmet bloed of urine op een voedingsbodem .
spectrum_3296_3	svg	xml	Hierna voegt men papiersnippers toe , die elk in een ander antibioticum zijn gedrenkt .
spectrum_3296_4	svg	xml	Als de bacterie gevoelig is voor een bepaald antibioticum , zal op die plaats geen groei optreden .
spectrum_3297_1	svg	xml	Groep geneesmiddelen die door levende micro-organismen als bacteriën en schimmels worden gemaakt en die in staat zijn de groei van andere bacterien te remmen .
spectrum_3297_2	svg	xml	Breedspectrum-antibiotica waaronder tetracyclinen en chloramfenicol hebben een ' breed ' werkingsgebied , d.w.z. dat ze inwerken op zeer veel verschillende typen bacteriën .
spectrum_3297_3	svg	xml	Smalspectrum-antibiotica werken slechts op een beperkt aantal soorten ziektekiemen .
spectrum_3297_4	svg	xml	Het lijkt een vanzelfsprekende zaak dat bij de bestrijding van een infectie altijd de voorkeur wordt gegeven aan een breedspectrum-antibioticum .
spectrum_3297_5	svg	xml	Welke ziektekiem de infectie ook veroorzaakt , hij zal vrijwel altijd gevoelig blijken voor zo'n antibioticum en onschadelijk gemaakt kunnen worden .
spectrum_3297_6	svg	xml	Toch is het zinvoller bij niet-levensbedreigende infecties te kiezen voor een smalspectrum-antibioticum en daarbij het risico op de koop toe te nemen dat in enkele gevallen de behandeling geen effect heeft en dat later alsnog een ander middel moet worden geprobeerd .
spectrum_3297_7	svg	xml	Breedsprectrum-antibiotica hebben namelijk nogal wat bijwerkingen .
spectrum_3297_8	svg	xml	Ze bestrijden niet alleen de bacteriën die de infectie veroorzaken , ze doden bijvoorbeeld ook de onschuldige - en zelfs nuttige - bacteriën in de darmen .
spectrum_3297_9	svg	xml	Dit heeft tot gevolg dat schimmels ( die niet gevoelig zijn voor antibiotica ) kunnen gaan woekeren en een ernstige darminfectie veroorzaken .
spectrum_3297_10	svg	xml	Ook om andere redenen is het klakkeloos gebruiken van met name breedspectrum- antibiotica niet aan te bevelen .
spectrum_3297_11	svg	xml	Iedere keer dat men een antibioticum gebruikt voor een infectie , loopt men het risico dat bepaalde bacteriën ongevoelig worden voor het antibioticum .
spectrum_3297_12	svg	xml	Als deze ziektekiemen zich in het lichaam gaan vermenigvuldigen , wordt het heel moeilijk nog op tijd een antibioticum te vinden dat wel goed werkt .
spectrum_3297_13	svg	xml	Een probleem dat tegenwoordig steeds vaker optreedt - waardoor soms zelfs een hele operatie-afdeling van een ziekenhuis moet sluiten - is hiermee verwant : de MRSA-bacterie .
spectrum_3297_14	svg	xml	Dit is een bacterie die voor ieder tot nog toe bekend antibioticum ongevoelig is .
spectrum_3297_15	svg	xml	De volledige naam van deze bacterie is Multiple Resistance Staphylococcus Aureus .
spectrum_3297_16	svg	xml	Men kan zich voorstellen dat dit voor een ziekenhuis een zeer gevreesde bacterie is : het weghalen van een onschuldig vetbultje kan onbedoeld leiden tot een besmetting met een bacterie die daarna niet meer behandeld kan worden met antibiotica .
spectrum_3297_17	svg	xml	Om die reden worden in ziekenhuizen altijd bijzonder veel voorzorgen genomen als iemand in het buitenland in een ziekhuis behandeld is geweest .
spectrum_3297_18	svg	xml	Veel artsen hebben de ervaring dat mensen bij wie vrijwel nooit antibiotica zijn gebruikt een veel betere weerstand hebben tegen infecties .
spectrum_3297_19	svg	xml	Ook wijst onderzoek uit dat een eventuele ernstige infectie bij deze mensen in het algemeen beter reageert op eenvoudige antibiotica dan bij mensen die voor iedere keelontsteking of neusbijholteontsteking met antibiotica worden behandeld .
spectrum_3303_1	svg	xml	( orale anticonceptie ) Vorm van anticonceptie die berust op de toediening van vrouwelijke geslachtshormonen aan vrouwen .
spectrum_3303_2	svg	xml	Geschiedt in de vorm van een tablet ( ' de pil ' ) of injectie ( prikpil ) .
spectrum_3303_3	svg	xml	Ook is er een hormoonbevattend spiraaltje , waarbij iedere dag , gedurende zeker 5 jaar , een vastgestelde hoeveelheid hormoon vrijkomt , waardoor zwangerschap wordt voorkomen en waardoor eveneens de menstruaties minder heftig worden .
spectrum_3304_1	svg	xml	Voorbehoedmiddel dat bepaalde hormonen bevat .
spectrum_3304_2	svg	xml	Meestal moeten deze hormonen worden ingenomen ( orale anticonceptie ) , maar ze kunnen ook worden ingespoten ( prikpil ) .
spectrum_3304_3	svg	xml	Een combinatiepil is samengesteld uit oestrogene en progestagene stoffen , die voorkomen dat er elke maand een eicel uit de eierstokken vrijkomt .
spectrum_3304_4	svg	xml	In feite ' gelooft ' het lichaam dat het al zwanger is en reageert ook als zodanig .
spectrum_3304_5	svg	xml	De pil moet drie weken lang elke dag worden ingenomen .
spectrum_3304_6	svg	xml	Daarna heeft de vrouw een pilvrije periode van een week , voordat ze aan een nieuwe serie pillen begint en de cyclus herhaalt .
spectrum_3304_7	svg	xml	In die week treedt er een bloeding op , doordat de hormoonkuur wordt gestaakt .
spectrum_3304_8	svg	xml	Dit is feitelijk geen echte menstruatiebloeding .
spectrum_3304_9	svg	xml	Door de werking van de hormonen in de drie weken is de bekleding van de baarmoeder dunner dan normaal .
spectrum_3304_10	svg	xml	Daardoor komt het dat bloedingen bij pilgebruik gewoonlijk minder hevig en langdurig zijn dan bij een gewone menstruatie .
spectrum_3304_11	svg	xml	Sommige vrouwen hebben een doorbraakbloeding , als ze halverwege hun eerste serie pillen zijn , doordat hun lichaam zich moet aanpassen aan het nieuwe regime .
spectrum_3304_12	svg	xml	Dit zou kunnen betekenen dat de vrouw een hogere dosis oestrogeen nodig heeft .
spectrum_3304_13	svg	xml	Het oestrogeenbestanddeel van de pil veroorzaakt de meeste bijwerkingen en daarom zijn artsen geneigd de laagst mogelijke dosis voor te schrijven .
spectrum_3304_14	svg	xml	Bovengenoemde combinatiepil bevat per pil steeds dezelfde hoeveelheid oestrogene als progestagene stoffen .
spectrum_3304_15	svg	xml	Bij de sequentiepil ligt het iets anders .
spectrum_3304_16	svg	xml	Hierbij is een poging gedaan de natuurlijke schommeling in de hoeveelheden hormonen na te bootsen ; deze pil is een combinatiepil die twee of drie verschillende hormoonverhoudingen in de series heeft en ook drie weken moet worden ingenomen .
spectrum_3304_17	svg	xml	Het verschil voor de gebruikster is dat de sequentiepil in tegenstelling tot de combinatiepil niet ononderbroken kan worden ingenomen om de menstruatie te vermijden .
spectrum_3304_18	svg	xml	De volgorde waarin de pillen worden ingenomen , moet heel nauwkeurig in de gaten worden gehouden , daar de pillen verschillend van samenstelling zijn .
spectrum_3304_19	svg	xml	De minipil bevat alleen progesteronachtige stoffen en geen oestrogenen .
spectrum_3304_20	svg	xml	Deze pil moet elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip worden ingenomen .
spectrum_3304_21	svg	xml	Het enkele uren te laat slikken van de minipil betekent al dat de betrouwbaarheid sterk afneemt .
spectrum_3304_22	svg	xml	Bij de combinatiepil of de sequentiepil is er meer speling mogelijk wat betreft het tijdstip van inname .
spectrum_3304_23	svg	xml	De betrouwbaarheid van deze anticonceptiemiddelen neemt niet af als een vrouw 's avonds vergeet de pil in te nemen en pas de volgende morgen dit verzuim herstelt .
spectrum_3304_24	svg	xml	Het gebruik van de pil heeft enige tijd in een kwade reuk gestaan , o.a. vanwege een verhoogde kans op trombose .
spectrum_3304_25	svg	xml	Tegenwoordig - met de lagere dosis oestrogenen - is dit risico vrijwel nihil , zeker als de vrouw niet rookt .
spectrum_3304_26	svg	xml	Bovendien is gebleken dat pilgebruik ook gunstige ' bijwerkingen ' heeft .
spectrum_3304_27	svg	xml	Zo is bij vrouwen die de pil hebben gebruikt de kans op chronisch gewrichtsreuma ( reumatoïde artritis ) afgenomen .
spectrum_3304_28	svg	xml	Een nieuwe ontwikkeling op het gebied van de hormonale anticonceptie is een hormoonbevattend spiraaltje , die met name toegepast wordt als de maandelijkse bloedingen onacceptabel heftig zijn .
spectrum_3307_1	svg	xml	De psychofarmaca die met elkaar gemeen hebben dat zij in ongeveer 60-70% van de gevallen een stemmingsverbetering tot gevolg hebben bij een depressie .
spectrum_3307_2	svg	xml	Vroeger werden daarvoor ook wel opiaten en amfetaminen gebruikt , maar deze geven slechts een tijdelijke verlichting .
spectrum_3307_3	svg	xml	De moderne antidepressiva kunnen ingedeeld worden in twee groepen : de klassieke antidepressiva en de tweede generatie antidepressiva .
spectrum_3307_4	svg	xml	Een aparte groep wordt gevormd door de mono-amino-oxidase-(MAO-)remmers .
spectrum_3307_5	svg	xml	Al deze medicijnen hebben met elkaar gemeen dat zij de heropname van serotonine en/of noradrenaline door de hersenneuronen remmen .
spectrum_3307_6	svg	xml	Waarom dit een stemmingsverbetering tot gevolg heeft , is niet bekend .
spectrum_3307_7	svg	xml	Er wordt op grond van het feit dat de antidepressiva werken , wel gesuggereerd dat depressies ontstaan door een absoluut of relatief tekort aan mono-aminen ( serotonine en noradrenaline ) in het centrale zenuwstelsel .
spectrum_3307_8	svg	xml	Deze theorie wordt aangeduid als de mono-aminenhypothese van depressies , maar er zijn verschillende observaties die tegen deze theorie pleiten .
spectrum_3307_9	svg	xml	Zo verhogen de antidepressiva de concentratie van de mono-aminen vrijwel onmiddellijk , maar wordt de therapeutische werking van antidepressiva pas na twee tot zes weken bereikt .
spectrum_3307_10	svg	xml	Niet-depressieve personen blijken de werking van antidepressiva als onaangenaam te ervaren .
spectrum_3307_11	svg	xml	Zij klagen over een gedempt gevoelsleven , een verminderd vermogen om gedachten aan elkaar te rijgen en lichamelijke klachten , zoals een droge mond , duizeligheid en overmatige transpiratie .
spectrum_3307_12	svg	xml	De antidepressiva hebben over het algemeen geen euforie tot gevolg en werken ook niet stimulerend .
spectrum_3307_13	svg	xml	Ze worden soms ook buiten het terrein van depressies ingezet .
spectrum_3307_14	svg	xml	Zij kunnen een angstreductie tot gevolg hebben en zijn soms ook effectief bij een paniekstoornis en een obsessief-compulsieve stoornis .
spectrum_3307_15	svg	xml	In 1987 werd het antidepressivium Prozac ( fluoxetine ) in de Verenigde Staten goedgekeurd .
spectrum_3307_16	svg	xml	In de jaren negentig kwam het ook in Nederland en België beschikbaar .
spectrum_3307_17	svg	xml	Dit middel heeft veel minder schadelijke bijwerkingen dan andere antidepressiva .
spectrum_3308_1	svg	xml	( ADH , vasopressine ) Hormoon , gevormd in de hypothalamus en afgegeven door de neurohypofyse ( hypofyseachterkwab ) van zoogdieren .
spectrum_3308_2	svg	xml	Dit hormoon regelt in de nierbuisjes de terugresorptie van water uit de voorurine naar het bloed .
spectrum_3308_3	svg	xml	Daarnaast heeft het een vaatvernauwend en bloeddrukverhogend effect .
spectrum_3308_4	svg	xml	Heeft ook invloed op geheugenfuncties .
spectrum_3308_5	svg	xml	Een aan antidiuretisch hormoon verwante stof wordt als geneesmiddel gebruikt voor kinderen met een niet goed te behandelen vorm van bedplassen .
spectrum_3308_6	svg	xml	Een geringe hoeveelheid van het middel , 's avonds toegediend , remt de urineproductie zodanig dat het kind daarna de gehele nacht droog blijft .
spectrum_3316_1	svg	xml	( AHF ) Stof die de eigenschap heeft de verhoogde neiging tot bloeden bij patiënten met hemofilie te corrigeren .
spectrum_3316_2	svg	xml	Moet via een injectie worden toegediend .
spectrum_3316_3	svg	xml	Wordt bereid uit het bloed van gezonde mensen .
spectrum_3317_1	svg	xml	Geneesmiddel dat de meeste effecten van histamine tegengaat .
spectrum_3317_2	svg	xml	Vooral bij allergische reacties .
spectrum_3324_1	svg	xml	( ALS ) Serum dat gebruikt wordt om de afstotingsreactie na transplantatie te onderdrukken .
spectrum_3324_2	svg	xml	Bevat antistoffen tegen lymfocyten .
spectrum_3324_3	svg	xml	Voor de bereiding gebruikt men een dier dat ingespoten is met lymfocyten van een andere diersoort en als reactie hierop antistoffen heeft gevormd .
spectrum_3338_1	svg	xml	Beweging tegengesteld aan die van de normale peristaltiek .
spectrum_3338_2	svg	xml	Treedt o.a. op bij braken .
spectrum_3338_3	svg	xml	Vogels maken ervan gebruik om maagsap in de krop te brengen , waardoor moeilijk verteerbare zaden al gedeeltelijk worden verteerd .
spectrum_3341_1	svg	xml	Hoewel de naam misschien anders doet vermoeden , wordt hiermee een stroming binnen de psychiatrie aangeduid .
spectrum_3341_2	svg	xml	Deze hervormingsgezinde beweging ontstond aan het einde van de jaren zestig en protesteerde tegen de diverse misstanden binnen de psychiatrie , zoals de volstrekt autoritaire manier waarop psychiaters het lot van hun patiënten bepaalden en de willekeurige wijze waarop elektroshocks werden toegediend .
spectrum_3341_3	svg	xml	Bovendien protesteerde zij tegen het idee dat geestelijke stoornissen het best volgens het ' medische model ' bestudeerd kunnen worden .
spectrum_3341_4	svg	xml	Volgens de antipsychiaters was het individu niet ziek , maar de maatschappij die het individu had gevormd .
spectrum_3341_5	svg	xml	Geestelijke ziekte werd gezien als een normale reactie op ongezonde levensomstandigheden .
spectrum_3341_6	svg	xml	Hierbij bestond vooral aandacht voor de ' rotheid van de kapitalistische maatschappijstructuur ' .
spectrum_3341_7	svg	xml	Uit deze opvattingen vloeide het verwijt voort dat de klassieke psychiaters zich in feite dienstbaar maken aan de machthebbers .
spectrum_3341_8	svg	xml	Alles wat afwijkend is wordt onschadelijk gemaakt .
spectrum_3341_9	svg	xml	De antipsychiaters hadden ook veel kritiek op de behandeling in instellingen .
spectrum_3341_10	svg	xml	Een opname leidt voor psychiatrische patiënten tot verminderde zelfredzaamheid en hospitalisatie .
spectrum_3341_11	svg	xml	Tot slot hebben de antipsychiaters met elkaar gemeen dat zij een positieve waardering kunnen opbrengen voor geestelijke gestoordheid .
spectrum_3341_12	svg	xml	De psychiatrische patiënt is niet zomaar gek , maar zijn denkwereld is te begrijpen .
spectrum_3341_13	svg	xml	De antipsychiaters wordt daarom wel verweten dat zij een te romantische voorstelling hebben van geestelijke gestoordheid en te weinig oog hebben voor de grote nood van veel psychiatrische patiënten .
spectrum_3341_14	svg	xml	Belangrijke theoretici in deze stroming zijn o.a. de Amerikaan Thomas Szasz , de Schot Robert Laing , de Brit David Cooper ( van wie de naam ' antipsychiatrie ' afkomstig is ) en de Italiaan Franco Basaglia .
spectrum_3341_15	svg	xml	In Nederland is de bekendste vertegenwoordiger van deze stroming Jan Foudraine , die zijn ideeën uiteenzette in het boek ` Wie is van hout ? '
spectrum_3341_16	svg	xml	De antipsychiatrie heeft nog tot in de huidige tijd zijn invloeden .
spectrum_3341_17	svg	xml	Anderzijds zijn sommige bezwaren ' ingehaald ' door moderne ontwikkelingen .
spectrum_3341_18	svg	xml	Zo zijn de gunstige resultaten van de behandeling van psychiatrische aandoeningen met geneesmiddelen toe te schrijven aan de stroming ' biologische psychiatrie ' .
spectrum_3341_19	svg	xml	Deze richting beschouwt psychiatrische aandoeningen voor een belangrijk deel als een gevolg van biochemische veranderingen in de hersenen .
spectrum_3342_1	svg	xml	De psychofarmaca die met elkaar gemeen hebben dat zij de symptomen van psychosen kunnen bestrijden .
spectrum_3342_2	svg	xml	De belangrijkste gevolgen zijn het verminderen van opwinding , agressie en angst .
spectrum_3342_3	svg	xml	Bovendien wordt de psychotische gedachtegang doorbroken en hallucinaties , manies en wanen worden verminderd .
spectrum_3342_4	svg	xml	Hierdoor kan een patiënt weer vatbaar worden voor psychotherapie .
spectrum_3342_5	svg	xml	Op grond van hun chemische samenstelling kunnen de antipsychotica ingedeeld worden in vijf groepen : de fenothiazinen , de thioxantenen , de difenylbutylaminen , de butyrofenonen en overige .
spectrum_3342_6	svg	xml	De drie stoffen die hier als eerste vermeld zijn , worden te zamen ook wel de neuroleptica genoemd .
spectrum_3342_7	svg	xml	De antipsychotica hebben met elkaar gemeen dat zij de receptoren voor dopamine in de hersenen blokkeren ( dopaminehypothese voor schizofrenie ) .
spectrum_3342_8	svg	xml	De bijwerkingen van de antipsychotica zijn o.a. dat een algemene remming optreedt van psychische activiteit en dat zich verschillende lichamelijke stoornissen voordoen , zoals een droge mond , oog- en leverstoornissen en obstipatie .
spectrum_3342_9	svg	xml	Het meest opvallende symptoom is echter dat de medicijnen ziekte van Parkinson-achtige verschijnselen kunnen oproepen .
spectrum_3342_10	svg	xml	Dit wordt soms aangeduid als pseudoparkinsonisme en houdt verband met het niet meer beschikbaar zijn van voldoende dopamine in de hersenen .
spectrum_3343_1	svg	xml	( koortswerend middel ) Werking berust waarschijnlijk op beïnvloeding van de hypothalamus .
spectrum_3343_2	svg	xml	Men neemt aan dat de warmteafgifte van het lichaam erdoor wordt bevorderd .
spectrum_3343_3	svg	xml	Veel pijnstillende middelen hebben tevens een koortswerende werking .
spectrum_3348_1	svg	xml	Stof die micro-organismen doodt en slechts een geringe irriterende werking heeft , zodat zij gebruikt kan worden voor het desinfecteren van huid en slijmvliezen .
spectrum_3348_2	svg	xml	Een veel gebruikt middel is jodiumtinctuur .
spectrum_3348_3	svg	xml	Het geheel van maatregelen om infectie , vooral van wonden , te voorkomen noemt men antisepsis .
spectrum_3348_4	svg	xml	Deze omvat naast het gebruik van antiseptica ook het van micro-organismen ontdoen van het instrumentarium en alle andere voorwerpen die met bijv. een operatiewond in aanraking kunnen komen .
spectrum_3349_1	svg	xml	( immuunserum ) Serum dat antistoffen bevat tegen bepaalde bacteriën of virussen .
spectrum_3349_2	svg	xml	Kan worden verkregen uit mensen die de infectie hebben doorgemaakt of door een dier in te spuiten met het micro-organisme .
spectrum_3349_3	svg	xml	Antiserum wordt gebruikt voor passieve immunisatie .
spectrum_3350_1	svg	xml	Een volwassene met een vergaand patroon van onverantwoordelijk en sociaal onaangepast gedrag .
spectrum_3350_2	svg	xml	Dit patroon is al voor het vijftiende levensjaar aanwezig in de vorm van gedrag zoals liegen , spijbelen , vechten en roekeloosheid .
spectrum_3350_3	svg	xml	Antisociale persoonlijkheden hebben het vertrouwen in hun medemensen verloren en maatschappelijke spelregels en goede manieren zijn totaal onbelangrijk voor hen .
spectrum_3350_4	svg	xml	Ook kennen zij geen spijt als zij een ander kwaad hebben berokkend .
spectrum_3350_5	svg	xml	De antisociale persoonlijkheidsstoornis wordt beschreven in de DSM-IV-classificatie .
spectrum_3367_1	svg	xml	( mijnwerkerslong ) Een vorm van stoflongen .
spectrum_3367_2	svg	xml	Het ontstaat door het langdurig inademen van koolstof bij het werk , en komt voor bij onder meer mijnwerkers .
spectrum_3367_3	svg	xml	De afzetting van alleen koolstof in de longen veroorzaakt bijna nooit klachten .
spectrum_3367_4	svg	xml	In zeer zeldzame gevallen treedt een voortschrijdende verbindweefseling van het longweefsel ( longfibrose ) op .
spectrum_3367_5	svg	xml	Bij werkers in de mijn- of keramiekindustrie kan een combinatie van antracose en silicose voorkomen , waarbij ten gevolge van de blootstelling aan silicose wel longfibrose optreedt .
spectrum_3367_6	svg	xml	Soms gaat de mijnwerkerslong samen met chronische bronchitis bij mensen die daar aanleg voor hebben .
spectrum_3367_7	svg	xml	Wanneer geen klachten optreden behoeft de mijnwerkerslong geen behandeling .
spectrum_3368_1	svg	xml	Wetenschap die de erfelijkheid bij de mens bestudeert .
spectrum_3368_2	svg	xml	Hanteert in principe dezelfde regels als bij de erfelijkheid van dieren en planten .
spectrum_3368_3	svg	xml	Groot verschil in onderzoekmethode : kruisingsproeven zijn bij de mens principieel ontoelaatbaar .
spectrum_3368_4	svg	xml	Vanaf 1900 vooral onderzoek naar stambomen en familiebetrekkingen ; de laatste twintig jaar een opbloei door de ontwikkeling van verfijnde technieken om chromosomen en verschillen in lichaamseiwitten te onderzoeken .
spectrum_3374_1	svg	xml	Minder urineproductie dan 100 ml per dag .
spectrum_3374_2	svg	xml	Is de urineproductie minder dan 400 ml per dag dan spreekt men van oligurie .
spectrum_3374_3	svg	xml	De oorzaak van anurie kan liggen in een gestoorde vochtaanvoer naar de nieren , in aandoeningen van het nierweefsel of in afvloedbelemmering van de urine .
spectrum_3374_4	svg	xml	Anurie treedt alleen op als de functie of afvloed van beide nieren is gestoord .
spectrum_3374_5	svg	xml	Gestoorde vochtaanvoer treedt op bij verminderde doorbloeding van de nieren , zoals kan voorkomen bij shock , bloedvergiftiging , hartzwakte of door afsluiting van de niervaten .
spectrum_3374_6	svg	xml	Ook ernstig vochtgebrek door te geringe vochtopname of sterk vochtverlies ( braken , diarree , zweten ) kan de oorzaak zijn .
spectrum_3374_7	svg	xml	De functie van het nierweefsel kan zijn aangetast door ontstekingen , zoals glomerulonefritis , nierbekkenontsteking , tubulusnecrose of door giftige stoffen als paddestoelgif , antivries en tetrachloorkoolstof .
spectrum_3374_8	svg	xml	Afsluiting van de urineleiders kan ontstaan door stenen of gezwellen of door een blaasontledigingsstoornis die leidt tot urineretentie .
spectrum_3374_9	svg	xml	Door anurie vindt stapeling van giftige afvalstoffen in het bloed plaats , waardoor niervergiftiging optreedt .
spectrum_3374_10	svg	xml	De behandeling is afhankelijk van de oorzaak .
spectrum_3374_11	svg	xml	Zo nodig worden ( tijdelijk ) de afvalstoffen uit het bloed verwijderd met een kunstnier ( hemodialyse ) .
spectrum_3375_1	svg	xml	Uiteinde van de endeldarm .
spectrum_3375_2	svg	xml	De wand van het anale kanaal ( laatste stukje van de endeldarm ) bestaat rondom uit spierweefsel , dat in het onderste deel dikker wordt en de uitwendige sluitspier vormt .
spectrum_3375_3	svg	xml	De buitenste anussluitspier bestaat uit een aparte ring van spiervezels met een aparte zenuwvoorziening , die onder invloed van de wil staat .
spectrum_3375_4	svg	xml	Het op gang komen van de stoelgang is een door reflexen beheerst proces , maar of men aan de aandrang toegeeft , is afhankelijk van de wil .
spectrum_3376_1	svg	xml	Kunstmatige uitgang ( stoma ) van de darm in de buikwand .
spectrum_3376_2	svg	xml	Een darmstoma wordt vaak aangelegd , wanneer het bij een operatie nodig is een darmgedeelte te verwijderen en wanneer het daarna niet mogelijk is de beide darmuiteinden weer aan elkaar te hechten .
spectrum_3376_3	svg	xml	Het gevolg is dat gedeeltelijk verteerde darminhoud via de opening in de buikwand kan worden geloosd in speciaal daarvoor gemaakte plastic zakjes .
spectrum_3376_4	svg	xml	Al naargelang van het gedeelte van de darm dat in de buikwand uitmondt , heeft zo'n stoma een aparte naam en zijn ook de problemen waarmee men te maken krijgt verschillend .
spectrum_3376_5	svg	xml	Men spreekt men van ileostoma als de dunne darm op het stoma is aangesloten .
spectrum_3376_6	svg	xml	In dat geval stroomt er voortdurend dunne ontlasting in het opvangzakje , ook als het stoma al langere tijd op zijn plaats zit en de darm wat meer tot rust is gekomen .
spectrum_3376_7	svg	xml	Bij een dergelijk stoma moet men de opvangzakjes dus de gehele dag dragen en is hygiëne van uitzonderlijk groot belang .
spectrum_3376_8	svg	xml	Bij een colostoma loost een gedeelte van de dikke darm op het stoma .
spectrum_3376_9	svg	xml	Bij deze vorm zal na verloop van tijd een zeker ritme ontstaan van darmontlediging .
spectrum_3376_10	svg	xml	De ontlasting is veel meer ingedikt en soms is het zelfs mogelijk dat het stoma een groot deel van de dag alleen maar hoeft te worden afgedekt .
spectrum_3376_11	svg	xml	Alleen wanneer er ontlasting komt is dan even een opvangzak nodig .
spectrum_3376_12	svg	xml	Als de darmoperatie niet acuut moet plaatsvinden vanwege dreigend gevaar , is er vaak voldoende tijd om te overleggen op welke plaats een stoma het beste kan worden aangelegd .
spectrum_3376_13	svg	xml	Hiertoe moet iemand een tijd lang experimenteren met zakjes die op verschillende plaatsen op de buik worden geplakt .
spectrum_3376_14	svg	xml	Op deze wijze wordt voorkomen dat na een operatie het stoma net in een huidplooi zit of dat de zakjes steeds in de weg zitten .
spectrum_3376_15	svg	xml	Sommige stoma's worden slechts tijdelijk aangelegd .
spectrum_3376_16	svg	xml	Dit is met name het geval als het doel van zo'n stoma is dat bepaalde ontstoken darmgedeelten tot rust komen ( in het darmgedeelte voorbij het stoma komt immers geen ontlasting meer ) .
spectrum_3376_17	svg	xml	Met name bij een ontsteking van uitstulpsels van de dikke darm ( diverticulitis ) brengt een tijdelijk colostoma vaak een definitieve genezing van dit darmgedeelte met zich mee .
spectrum_3377_1	svg	xml	Pijpvormige zweer ( ' gang ' ) die een verbinding vormt tussen het anale slijmvlies en de huid rond de anus .
spectrum_3377_2	svg	xml	Een fistel ontspringt als regel uit een abces vlak boven de anus .
spectrum_3377_3	svg	xml	Fistels met een hogere ( rectale ) oorsprong kunnen worden veroorzaakt door andere aandoeningen als colitis ulcerosa , ziekte van Crohn , tuberculose van het rectum of een gezwel .
spectrum_3377_4	svg	xml	Een fistel is gekenmerkt door een opening in de huid waaruit afscheiding ( bijvoorbeeld pus ) stroomt .
spectrum_3377_5	svg	xml	De pijn valt meestal mee , bij defecatie kan echter wel meer pijn optreden .
spectrum_3377_6	svg	xml	De fistel kan o.a. zichtbaar gemaakt worden met röntgencontrast .
spectrum_3377_7	svg	xml	De behandeling bestaat uit het onder algehele verdoving openen of verwijderen van de fistel .
spectrum_3378_1	svg	xml	( anusfissuur ) Een van boven naar beneden verlopend scheurtje in het slijmvlies van de anus .
spectrum_3378_2	svg	xml	Deze fissuurtjes kunnen o.a. ontstaan door chronische obstipatie ( harde ontlasting ) of door aambeien .
spectrum_3378_3	svg	xml	Verschijnselen treden vooral op tijdens defecatie : een krampachtige , hevige pijn en enig bloedverlies .
spectrum_3378_4	svg	xml	De pijn is zeer scherp en blijft nog geruime tijd na de defecatie aanhouden .
spectrum_3378_5	svg	xml	Het bloed dat wordt verloren , is niet met de ontlasting vermengd en helderrood .
spectrum_3378_6	svg	xml	Als al er geen obstipatie bestond , zal de pijn bij defecatie vaak hiertoe leiden , omdat angst voor de pijn bewerkstelligt dat men de ontlasting zo lang mogelijk ophoudt .
spectrum_3378_8	svg	xml	Daarnaast wordt geprobeerd met pijnstillende zalf de verkramping tegen te gaan .
spectrum_3378_9	svg	xml	Een nieuwe methode is het aanbrengen van een zalf met een middel dat ook gebruikt wordt bij de behandeling van angina pectoris : nitroglycerinezalf .
spectrum_3378_10	svg	xml	Net als bij de behandeling van angina pectoris heeft dit middel ook hier tot doel de bloedvaten te verwijden en de doorbloeding te verbeteren .
spectrum_3378_11	svg	xml	Als dit niet lukt kan eventueel de verkramping van de kringspier van de anus operatief worden behandeld : een klein deel van de kringspier wordt doorgesneden , waarna spontane genezing van de fissuur waarschijnlijker wordt .
spectrum_3379_1	svg	xml	De psychofarmaca die met elkaar gemeen hebben dat zij een angstvermindering ( anxiolyse ) tot gevolg hebben .
spectrum_3379_2	svg	xml	Deze stoffen hebben in principe geen invloed op het denkvermogen en ook de helderheid van het bewustzijn wordt niet aangetast .
spectrum_3379_3	svg	xml	In de praktijk blijkt dat de anxiolytica toch een negatieve invloed hebben op de geestelijke activiteit .
spectrum_3379_4	svg	xml	Het verschil met de sedativa is dan ook minder groot dan wel eens wordt voorgesteld .
spectrum_3379_5	svg	xml	Er zijn vier groepen anxiolytica , waarvan de benzodiazepinen verreweg het belangrijkst zijn .
spectrum_3379_6	svg	xml	De toediening van anxiolytica zonder de oorzaak van de angst door middel van psychotherapie te bestrijden , heeft geen zin .
spectrum_3379_7	svg	xml	Hierdoor kan makkelijk afhankelijkheid ontstaan .
spectrum_3379_8	svg	xml	Het precieze mechanisme waarop de werking van de anxiolytica berust , is onbekend , maar in ieder geval wordt de werking van gamma-aminoboterzuur ( een remmende neurotransmitter ) selectief versterkt .
spectrum_3380_1	svg	xml	( grote lichaamsslagader ) Grootste slagader van het lichaam .
spectrum_3380_2	svg	xml	Ontspringt uit de linker hartkamer , loopt vandaar omhoog in de borst , buigt dan naar beneden en splitst zich in de buikholte ter hoogte van de derde lendewervel in twee grote slagaders , die naar de benen gaan .
spectrum_3380_3	svg	xml	Op de overgang van hartkamer naar aorta bevinden zich drie halvemaanvormige aortakleppen , die zorgen dat het bloed niet terug kan stromen wanneer het hart niet pompt .
spectrum_3380_4	svg	xml	Uit de aorta ontspringen vele kleinere slagaders , via welke uiteindelijk het hele lichaam van bloed wordt voorzien .
spectrum_3380_5	svg	xml	Bij zoogdieren verloopt de aorta op vrijwel dezelfde manier als bij de mens , bij de overige gewervelde dieren zijn er echter aanmerkelijke verschillen .
spectrum_3381_1	svg	xml	Er zijn twee soorten aortaklepafwijkingen : vernauwing ( aortaklepstenose ) en lekkage ( aortaklepinsufficiëntie ) .
spectrum_3381_2	svg	xml	Een aortaklepstenose ontstaat meestal pas op oudere leeftijd .
spectrum_3381_3	svg	xml	De klep kan zich niet meer goed openen als gevolg van verkalking of een ontsteking ( acuut reuma ) .
spectrum_3381_4	svg	xml	Soms is een aortaklepstenose aangeboren .
spectrum_3381_5	svg	xml	De meest voorkomende verschijnselen bij een aortaklepstenose zijn moeheid , kortademigheid en flauwvallen bij inspanning .
spectrum_3381_6	svg	xml	Een aortaklepstenose gaat samen met een kenmerkend hartgeruis .
spectrum_3381_7	svg	xml	Of een behandeling moet worden ingesteld , hangt af van de ernst van de vernauwing .
spectrum_3381_8	svg	xml	De enige afdoende behandeling bestaat uit een hartoperatie waarbij de klep wordt verwijd of vervangen door een kunstmatige hartklep .
spectrum_3381_9	svg	xml	Aortaklepinsufficiëntie is bijna altijd het gevolg van een ontsteking ( acuut reuma ) ; een aangeboren aortaklepinsufficiëntie is zeldzaam .
spectrum_3381_10	svg	xml	Door de lekkage van de klep stroomt een deel van het bloed van de linker kamer terug naar de aorta , waardoor de linker kamer wordt overbelast .
spectrum_3381_11	svg	xml	De verschijnselen zijn moeheid , hartkloppingen en hartzwakte .
spectrum_3381_12	svg	xml	Bij een ernstige aortaklepinsufficiëntie moet een kunstklep worden aangebracht .
spectrum_3382_1	svg	xml	Halvemaanvormige kleppen op de overgang van linker hartkamer naar aorta , drie in getal .
spectrum_3382_2	svg	xml	Sluiten de doorgang af wanneer het hart niet pompt , zodat het bloed niet vanuit de aorta terug kan stromen naar het hart .
spectrum_3383_1	svg	xml	( coarctatio aortae ) Aangeboren afwijking waarbij een vernauwing bestaat van de grote lichaamsslagader vlak bij de uittredeplaats uit het hart .
spectrum_3383_2	svg	xml	De vernauwing bevindt zich bij iedereen op dezelfde plaats : vlak na de aftakkingen van de slagaders naar het hoofd en de armen .
spectrum_3383_3	svg	xml	De rest van het lichaam ( buik en benen ) kan alleen van voldoende bloed worden voorzien wanneer het bloed met kracht langs de vernauwing in de aorta wordt gepompt .
spectrum_3383_4	svg	xml	Om dat te kunnen bereiken moet de bloeddruk in het gedeelte van de aorta vóór de vernauwing en in de hoofd- en armslagaderen heel hoog worden gehouden .
spectrum_3383_5	svg	xml	De linker hartkamer moet daarvoor continu veel werk verrichten en na een aantal jaren gaan zich tekenen van overbelasting vertonen ( hartzwakte ) .
spectrum_3383_6	svg	xml	Een aortavernauwing veroorzaakt meestal weinig klachten zolang de linker hartkamer voldoende kracht heeft om het bloed langs de vernauwing te pompen .
spectrum_3383_7	svg	xml	De eventuele klachten bestaan uit kortademigheid bij inspanning en het gevoel dat de voeten altijd koud zijn .
spectrum_3383_8	svg	xml	Bij onderzoek blijkt dat de bloeddruk in de armen hoog tot zeer hoog is , en in de benen heel laag .
spectrum_3383_9	svg	xml	Ook kan men de liesslagaderen niet voelen kloppen .
spectrum_3383_10	svg	xml	De behandeling bestaat uit operatieve verwijdering van het vernauwde stukje aorta en aan elkaar hechten van de twee uiteinden van de aorta .
spectrum_3383_11	svg	xml	Zo nodig wordt een stukje kunststof gebruikt om de opening tussen de uiteinden te overbruggen .
spectrum_3388_1	svg	xml	Onverschilligheid en passiviteit , veelal veroorzaakt door teleurstelling of desinteresse .
spectrum_3388_2	svg	xml	De term apathie wordt zowel voor individuen als groepen gebruikt .
spectrum_3400_1	svg	xml	Operatieve verwijdering van de punt van de tandwortel .
spectrum_3400_2	svg	xml	Geschiedt via een opening in het kaakbot .
spectrum_3405_1	svg	xml	( aplastische anemie ) Vorm van bloedarmoede die ontstaat als het beenmerg geen of te weinig bloedcellen aanmaakt .
spectrum_3405_2	svg	xml	Dit kan veroorzaakt worden door radioactieve straling of in zeldzame gevallen door geneesmiddelen .
spectrum_3405_3	svg	xml	Vaker wordt het gezien bij mensen met kanker : enerzijds is het namelijk mogelijk dat uitzaaiingen van de tumor in het beenmerg ontstaan en daar de bloedvormende cellen van hun plaats verdringen ; anderzijds is het mogelijk dat cytostatica ( medicijnen die de groei van tumorcellen remmen ) ook de groei van bloedcellen tegen gaan .
spectrum_3405_4	svg	xml	Meestal is de oorzaak van aplastische anemie niet bekend .
spectrum_3405_5	svg	xml	Bij aplastische anemie treden door het gebrek aan rode bloedcellen verschijnselen op van bloedarmoede : moeheid , bleekheid en hartkloppingen .
spectrum_3405_6	svg	xml	Door het gebrek aan witte bloedcellen is het lichaam erg vatbaar voor infecties en door het gebrek aan bloedplaatjes treden gemakkelijk bloedingen op , vooral bloedingen in de huid , tandvleesbloedingen of neusbloedingen .
spectrum_3405_7	svg	xml	Bij de behandeling van aplastische anemie kan men het gebrek aan eigen bloedcellen met bloedtransfusies aanvullen .
spectrum_3405_8	svg	xml	Risico hiervan is dat door de vaak veelvuldige bloedtransfusies de patiënt besmet kan raken met het virus dat leverontsteking ( hepatitis ) of aids veroorzaakt .
spectrum_3405_9	svg	xml	In een enkel geval kan , als er een geschikte donor aanwezig is ( meestal een familielid ) , een beenmergtransplantatie gedaan worden .
spectrum_3405_10	svg	xml	Met het gekregen beenmerg kan de patiënt dan weer zelf bloedcellen aanmaken .
spectrum_3425_1	svg	xml	Term die vaak wordt gebruikt als synoniem van beroerte .
spectrum_3425_2	svg	xml	Soms bedoelt men er alleen een hersenbloeding mee .
spectrum_3434_1	svg	xml	Inrichting waar geneesmiddelen worden bereid , bewaard en afgeleverd .
spectrum_3434_2	svg	xml	Steeds meer geneesmiddelen worden aangeleverd door de farmaceutische industrie .
spectrum_3434_3	svg	xml	De leiding van een apotheek ligt bij de apotheker , die zijn bevoegdheden ontleent aan een universitaire opleiding .
spectrum_3434_4	svg	xml	De apotheker kan worden geholpen door apothekersassistenten , die onder toezicht van de apotheker , aansprakelijk zijn voor hun verrichtingen .
spectrum_3434_5	svg	xml	In België is de apotheker volledig verantwoordelijk .
spectrum_3434_6	svg	xml	In gebieden waar zich geen apotheker gevestigd heeft , is het de huisarts toegestaan voor zijn eigen patiënten een apotheek te houden .
spectrum_3434_7	svg	xml	Het voortbestaan van deze situatie wordt echter meer en meer bedreigd : het aantal apotheekhoudende huisartsen neemt jaarlijks af .
spectrum_3457_1	svg	xml	Onvermogen doelgerichte bewegingen uit te voeren , terwijl de erbij betrokken spieren en zenuwen intact zijn .
spectrum_3457_2	svg	xml	De oorzaak ligt in beschadiging van bepaalde hersengedeelten .
spectrum_3457_3	svg	xml	Verwant aan afasie .
spectrum_3458_1	svg	xml	Het onvermogen bewegingen uit te voeren , omdat men op het moment dat de beweging uitgevoerd moet worden , vergeten is welke beweging dit ook al weer was .
spectrum_3459_1	svg	xml	Het onvermogen om voorwerpen op de juiste wijze te hanteren , omdat deze voorwerpen ( of hun functie ) niet herkend worden .
spectrum_3460_1	svg	xml	( lett : het niet meer bezig zijn ) Het verlies van energie .
spectrum_3460_2	svg	xml	Het verlies van het vermogen om doelgerichte bewegingen uit te voeren .
spectrum_3460_3	svg	xml	Dit is het gevolg van een hersenbeschadiging en gaat vaak samen met afasie .
spectrum_3460_4	svg	xml	Er is echter geen sprake van een verlamming en de zintuiglijke informatie uit het lichaam wordt nog waargenomen .
spectrum_3460_5	svg	xml	De motorische apraxie kan verschillende vormen aannemen .
spectrum_3460_6	svg	xml	1 .
spectrum_3460_7	svg	xml	Bij akinetische apraxie bestaat een onvermogen spontaan bewegingen in gang te zetten .
spectrum_3460_8	svg	xml	2 .
spectrum_3460_9	svg	xml	Bij ideokinetische apraxie ontbreekt het vermogen een serie bewegingen achter elkaar uit te voeren .
spectrum_3460_10	svg	xml	Ieder bewegingsonderdeel op zich hoeft geen problemen op te leveren , maar het achter elkaar uitvoeren hiervan lukt niet .
spectrum_3460_11	svg	xml	3 .
spectrum_3460_12	svg	xml	Bij ideomotorische apraxie is een onvermogen ontstaan om een specifieke , complexe beweging naar behoren uit te voeren .
spectrum_3474_1	svg	xml	Hersenbloeding waarbij het bloed zich niet in het hersenweefsel ophoopt , maar in de arachnoïdale ruimte .
spectrum_3474_2	svg	xml	Eerste verschijnsel plotselinge hoofdpijn : ' of er iets knapt in het hoofd ' .
spectrum_3474_3	svg	xml	De patiënt braakt en wordt suf , maar meestal geen bewustzijnsverlies .
spectrum_3474_4	svg	xml	Als er niet snel chirurgisch kan worden ingegrepen , zijn de vooruitzichten slecht .
spectrum_3474_5	svg	xml	Vaak treden binnen enkele jaren nieuwe bloedingen op .
spectrum_3474_6	svg	xml	Oorzaak : zwakke plek , meestal een aneurysma , in een bloedvat .
spectrum_3474_7	svg	xml	Aanleiding is vaak een sterke inspanning .
spectrum_3475_1	svg	xml	( spinnenwebvlies ) Middelste der drie hersenvliezen ; door vele dunne vezeltjes verbonden met het binnenste hersenvlies , waardoor de gelijkenis met een spinnenweb ontstaat .
spectrum_3475_2	svg	xml	De ruimte tussen de arachnoidea en het binnenste hersenvlies - de ( sub)arachnoïdale ruimte - is gevuld met hersenvloeistof .
spectrum_3504_1	svg	xml	Behandelingsmethode waarbij patiënten onder leiding van een arbeidstherapeut(e ) individueel op hen afgestemde arbeid verrichten .
spectrum_3504_2	svg	xml	Belangrijk onderdeel van de revalidatie van personen met psychische en/of lichamelijke stoornissen .
spectrum_3504_3	svg	xml	Heeft niet tot doel te trainen voor een bepaald beroep , wel het bieden van oefenmogelijkheden .
spectrum_3504_4	svg	xml	Beoogt ook het zoveel mogelijk weer zelfstandig laten functioneren van de patiënt .
spectrum_3504_5	svg	xml	De arbeidstherapie is normaal gesproken slechts een onderdeel van het behandelingsplan en wordt vaak gecombineerd met psychotherapie .
spectrum_3533_1	svg	xml	Witte boog of ring , juist binnen de rand van het hoornvlies .
spectrum_3533_2	svg	xml	Komt voor bij oudere mensen .
spectrum_3533_3	svg	xml	Wordt veroorzaakt door vetafzetting en is onschuldig .
spectrum_3561_1	svg	xml	( brachium ) Elk van de twee bovenste ledematen .
spectrum_3561_2	svg	xml	Alleen bij aap en mens zo genoemd .
spectrum_3561_3	svg	xml	Dient bij de mens vooral als grijporgaan , bij de aap tevens als voortbewegingsorgaan .
spectrum_3561_4	svg	xml	Het grijpbereik van de arm komt ongeveer overeen met het blikveld .
spectrum_3561_5	svg	xml	De arm bestaat uit bovenarm , onderarm en hand .
spectrum_3561_6	svg	xml	De bovenarm is door de schoudergordel verbonden met de romp en via het ellebooggewricht met de onderarm .
spectrum_3561_7	svg	xml	Deze is weer via het polsgewricht bevestigd aan de hand .
spectrum_3571_1	svg	xml	Ook activatie .
spectrum_3571_2	svg	xml	Een globale aanduiding voor een verhoogd niveau van activiteit .
spectrum_3571_3	svg	xml	Bij corticale arousal is er sprake van een verhoogde elektrische activiteit van de cortex .
spectrum_3571_4	svg	xml	Andere vormen van arousal hebben betrekking op de seksualiteit , de aandacht en de waarneming .
spectrum_3571_5	svg	xml	Zeer belangrijk is ook de autonome arousal : de verhoogde activiteit van het autonome zenuwstelsel .
spectrum_3571_6	svg	xml	De sympathische arousal is hier een onderdeel van .
spectrum_3572_1	svg	xml	Wel omschreven als energiemobilisatie .
spectrum_3572_2	svg	xml	De brandstof is afkomstig uit de weefsels van het organisme , door een versnelde hartslag , verhoogde bloedtoevoer naar de spieren en verminderde activiteit van maag en darmen .
spectrum_3572_3	svg	xml	Zij wordt ondersteund door hormonale veranderingen , zoals de verhoogde afscheiding van adrenaline .
spectrum_3572_4	svg	xml	De arousal kan begrepen worden als een noodreactie : het lichaam maakt zich klaar om te vechten of te vluchten ( fight or flight ) .
spectrum_3572_5	svg	xml	De sympathische arousal speelt een belangrijke rol bij emoties als vrees , verdriet en woede .
spectrum_3572_6	svg	xml	Het lijkt er echter op dat het patroon van activatie bij verschillende emoties een ( enigszins ) ander karakter heeft .
spectrum_3599_1	svg	xml	Ontsteking van de wand van de slagader die over de slaap loopt .
spectrum_3599_2	svg	xml	De oorzaak is niet bekend , maar deze aandoening komt nogal eens voor in combinatie met polymyalgia rheumatica .
spectrum_3599_3	svg	xml	Arteriitis temporalis ontstaat bij mensen die ouder zijn dan 60 jaar .
spectrum_3599_4	svg	xml	De verschijnselen bestaan uit ernstige hoofdpijn aan één kant van het hoofd en vaak een overmatige gevoeligheid van de hoofdhuid .
spectrum_3599_5	svg	xml	Daarbij heeft de patiënt algemene ziekteverschijnselen als koorts , vermoeidheid en een verminderde eetlust .
spectrum_3599_6	svg	xml	De arteria temporalis loopt vlak onder de huid op de slaap en is gemakkelijk te voelen .
spectrum_3599_7	svg	xml	Wanneer dit bloedvat is ontstoken wordt het dikker en is het pijnlijk als erop wordt gedrukt .
spectrum_3599_8	svg	xml	Om de diagnose te stellen wordt onder plaatselijke verdoving een klein stukje bloedvat verwijderd dat onder de microscoop wordt onderzocht .
spectrum_3599_9	svg	xml	De belangrijkste complicatie van arteriitis temporalis is het ontstaan van blindheid door aantasting van de bloedvaten van het netvlies .
spectrum_3599_10	svg	xml	Daarom is het van groot belang dat de ziekte in een zo vroeg mogelijk stadium wordt herkend en behandeld .
spectrum_3599_11	svg	xml	De behandeling bestaat uit toediening van corticosteroïden .
spectrum_3600_1	svg	xml	Onderzoekmethode waarbij slagaders m.b.v. röntgenstralen zichtbaar gemaakt worden .
spectrum_3600_2	svg	xml	Hiertoe spuit men een contrastmiddel in de slagaders .
spectrum_3600_3	svg	xml	De röntgenfoto noemt men arteriogram .
spectrum_3603_1	svg	xml	Beweging in mond- en keelholte t.b.v. spraakproductie .
spectrum_3603_2	svg	xml	Gebeurt hoofdzakelijk met tong , lippen , kaak en gehemelte .
spectrum_3603_3	svg	xml	Articulatiebewegingen kunnen zowel op in- als uitademing , mèt en zonder stemgeving , plaatsvinden .
spectrum_3604_1	svg	xml	Het consequent te kort schieten in het gebruik van spraakklanken ten opzichte van wat op grond van het ontwikkelingsniveau verwacht mag worden .
spectrum_3604_2	svg	xml	Dit is niet het gevolg van zwakzinnigheid of een neurologische beschadiging , maar van een specifieke taal- of spraakstoornis .
spectrum_3610_1	svg	xml	Operatief vastzetten van een gewricht .
spectrum_3610_2	svg	xml	Is soms noodzakelijk bij een ernstige misvorming .
spectrum_3610_3	svg	xml	Het gewricht kan na de operatie niet meer gebruikt worden , maar het veroorzaakt geen pijn meer .
spectrum_3611_1	svg	xml	Het maken van een röntgenfoto van een gewricht .
spectrum_3611_2	svg	xml	Om het gewricht zichtbaar te maken , moeten er contrastmiddelen ( lucht en een contrastvloeistof ) worden ingespoten .
spectrum_3611_3	svg	xml	De röntgenfoto noemt men artrogram .
spectrum_3612_1	svg	xml	Het bekijken van het inwendige van de gewrichten met behulp van speciale apparatuur ( dunne buizen die door de huid en spieren heen tot in het gewricht worden gebracht ) .
spectrum_3612_2	svg	xml	Het voordeel van deze methode is dat er slechts een klein sneetje in de huid hoeft te worden gemaakt , waardoor de kans op infectie veel kleiner is dan wanneer het gewricht helemaal moet worden geopend .
spectrum_3612_3	svg	xml	Veel toegepast is de artroscopie van het kniegewricht .
spectrum_3612_4	svg	xml	Via de kijker is het ook vaak mogelijk kleine ingrepen te verrichten , zoals het weghalen van stukjes weefsel voor onderzoek of het verwijderen van beschadigde gewrichtsdelen ( zoals een meniscus ) .
spectrum_3613_1	svg	xml	( arthrosis deformans , gewrichtsslijtage ) Chronische aantasting van één of meer gewrichten , waarbij het gewrichtskraakbeen slijtage en het aangrenzende bot als reactie een woekering vertoont .
spectrum_3613_2	svg	xml	Hierdoor ontstaan benige knobbels bij het gewricht .
spectrum_3613_3	svg	xml	Het gewrichtskraakbeen wordt eerst ruwer en verdwijnt dan geleidelijk .
spectrum_3613_4	svg	xml	Door het kraakbeenverlies en de botwoekering ontstaat gewrichtsvervorming .
spectrum_3613_5	svg	xml	Aan de voorste vingergewrichtjes kunnen knobbeltjes voorkomen , de knobbeltjes van Heberden .
spectrum_3613_6	svg	xml	Artrose is voornamelijk een ouderdomskwaal .
spectrum_3613_7	svg	xml	Vrijwel iedereen op leeftijd heeft lichte of ernstige artrose aan een of meer gewrichten .
spectrum_3613_8	svg	xml	De aandoening komt evenveel bij mannen als vrouwen voor en begint meestal rond het 40e jaar .
spectrum_3613_9	svg	xml	Er bestaat een erfelijke vatbaarheid voor het krijgen van artrose .
spectrum_3613_10	svg	xml	Ook op jongere leeftijd kan artrose voorkomen door verkeerde belasting van een gewricht , gewrichtsafwijkingen door letsels , groeistoornissen of gezwellen en door ontstekingen in het gewricht .
spectrum_3613_12	svg	xml	De klachten bij artrose beginnen meestal met stijfheid van het gewricht , gevolgd door pijn die toeneemt bij belasting en afneemt in rust .
spectrum_3613_13	svg	xml	Bij beweging kan een schurend gevoel optreden .
spectrum_3613_14	svg	xml	Bij onderzoek van het gewricht zal men letten op abnormale botuitsteeksels rond het gewricht , de beperkte beweeglijkheid en de pijn daarbij .
spectrum_3613_15	svg	xml	Laboratoriumonderzoek toont meestal geen bijzonderheden , tenzij een andere kwaal , zoals een ontsteking of gezwel , aan de artrose ten grondslag ligt .
spectrum_3613_16	svg	xml	Op röntgenfoto's ziet men het aangetaste kraakbeen en de botreactie op de gewrichtsirritatie .
spectrum_3613_17	svg	xml	In verband met de behandeling is het belangrijk om andere oorzaken van de gewrichtsklachten uit te sluiten , met name reumatische aandoeningen .
spectrum_3613_18	svg	xml	Artrose kan niet genezen , maar de klachten kunnen vaak aanzienlijk worden verminderd .
spectrum_3613_19	svg	xml	In de eerste plaats door de belasting van het gewricht te verminderen door gewichtsafname , regelmatige rust , het vermijden van onnodige belasting , bijvoorbeeld door gebruik van een wandelstok en verbetering van de houding .
spectrum_3613_20	svg	xml	In de tweede plaats kan fysiotherapie toegepast worden in de vorm van massage , warmte of ultrakortegolftherapie , eventueel aangevuld met pijnstillende middelen .
spectrum_3613_21	svg	xml	Activiteiten die de gewrichten weinig belasten , zoals fietsen en zwemmen , kunnen een wezenlijk onderdeel van de behandeling uitmaken .
spectrum_3613_22	svg	xml	Bij ernstige artrose kan een aanzienlijke mate van invaliditeit optreden .
spectrum_3613_23	svg	xml	Tegenwoordig kan men bepaalde gewrichten door kunstgewrichten vervangen ( arthroplastieken ) en zo de invaliditeit verminderen of opheffen .
spectrum_3614_1	svg	xml	Persoon die de bevoegdheid heeft de geneeskunde uit te oefenen .
spectrum_3614_2	svg	xml	De opleiding tot arts vindt plaats aan een universiteit .
spectrum_3614_3	svg	xml	Na het doctoraal examen is men verplicht een bepaalde periode als assistent-arts te werken in een ziekenhuis of huisartsenpraktijk .
spectrum_3614_4	svg	xml	Ook kan men een opleiding volgen tot medisch specialist ( de duur hiervan varieert , afhankelijk van het specialisme ) of tot sociaal-geneeskundige .
spectrum_3621_1	svg	xml	Een vorm van stoflongen , veroorzaakt door het gedurende vele jaren inademen van asbest , ofte wel ' fijnvezelige silicaten ' .
spectrum_3621_2	svg	xml	Het ontstaat bij mensen die werken met isoleermaterialen of in fabrieken waar deze materialen worden vervaardigd .
spectrum_3621_3	svg	xml	De vezels veroorzaken een vermeerdering van het bindweefsel in de longen ( longfibrose ) en daarnaast verdikking van de borstvliezen en kalkafzetting daarin .
spectrum_3621_4	svg	xml	Na jaren ontstaan klachten , vooral kortademigheid en hoesten .
spectrum_3621_5	svg	xml	Bij asbestose is er een verhoogde kans op longkanker en op een kwaadaardig gezwel van het borstvlies , een mesothelioom .
spectrum_3621_6	svg	xml	Een andere complicatie is het ontstaan van een verhoogde bloeddruk in de longen met als gevolg overbelasting van de rechter harthelft .
spectrum_3621_7	svg	xml	De diagnose kan worden gesteld met behulp van röntgenfoto's van de longen , waarop onder meer verdikking van het borstvlies zichtbaar wordt .
spectrum_3621_8	svg	xml	Genezing van asbestose is niet mogelijk .
spectrum_3621_9	svg	xml	In Nederland is het gebruik van asbest als isolatiemateriaal verboden .
spectrum_3623_1	svg	xml	( buikwaterzucht ) Ophoping van vocht in de buikholte .
spectrum_3623_2	svg	xml	Normaal bevindt zich tussen darmen onderling en tussen darmen en buikwand een zeer dunne vloeistoffilm .
spectrum_3623_3	svg	xml	Toename van vocht in de buikholte kent vier hoofdgroepen van oorzaken : ziekteprocessen van of bij het buikvlies ( tuberculose , gezwellen van het buikvlies ) ; belemmering van de bloedstroom door de lever ( meestal bij levercirrose ) waardoor de druk in de poortader en de aanvoerende bloedvaten stijgt en vocht uittreedt ; falende hartwerking ; laag eiwitgehalte van het bloed door sterke ondervoeding ( nefrotisch syndroom ) .
spectrum_3623_4	svg	xml	Ascites kan bij het onderzoeken van de buik worden aangetoond doordat deze bij het bekloppen ( percussie ) mat klinkt .
spectrum_3623_5	svg	xml	In een later stadium kan de buik opgezet raken .
spectrum_3623_6	svg	xml	Voor de arts is het belangrijk een andere aandoening uit te sluiten , zoals met vocht gevulde eierstokcysten .
spectrum_3623_7	svg	xml	Hiervoor kan onder andere echografie worden toegepast ( een onderzoekmethode m.b.v. geluidsgolven ) .
spectrum_3623_8	svg	xml	Behandeling hangt af van de oorzaak , maar is vaak moeilijk omdat het dikwijls om onomkeerbare processen gaat .
spectrum_3623_9	svg	xml	Toegepast worden o.a. plasmiddelen en zoutloos dieet .
spectrum_3623_10	svg	xml	Indien een dergelijke behandeling niet helpt , kan ook vocht worden weggehaald door een holle naald door de buikwand te steken .
spectrum_3633_1	svg	xml	Dreigend stikkingsgevaar door uitvallen van de ademhalingsfunctie bij de pasgeborene .
spectrum_3633_2	svg	xml	Dit komt voor bij moeilijke bevallingen of kunstverlossingen .
spectrum_3633_3	svg	xml	Het kind kan dan in zuurstofnood komen ten gevolge van afklemming van de navelstreng , snel achter elkaar optredende weeën , of een hersenbloeding .
spectrum_3633_4	svg	xml	Ook meconiumaspiratie of medicatie van de zwangere moeder kan dit beeld geven .
spectrum_3633_5	svg	xml	De ademhaling lijdt sneller dan de bloedsomloop onder een tekort aan zuurstof .
spectrum_3633_6	svg	xml	Bij een langduriger zuurstoftekort hebben ook de hartactie en de circulatie te lijden .
spectrum_3633_7	svg	xml	Zo ziet men deze kinderen vaak al bij de geboorte verschijnselen vertonen van asfyxie : zij zijn bleek en slap en de ademhaling komt niet of moeilijk op gang .
spectrum_3633_8	svg	xml	Wanneer ademhaling en circulatie zich herstellen , verschijnt de daaropvolgende uren of dagen het beeld van overprikkelbaarheid van de hersenen : tremoren , spiertrekkingen en stuipen .
spectrum_3633_9	svg	xml	De kinderen zijn suf en de ademhaling is kreunend of onregelmatig , waarbij zich aanvallen van blauwzucht ( cyanose ) voordoen .
spectrum_3633_10	svg	xml	Soms overlijden deze kinderen .
spectrum_3633_11	svg	xml	Door de verbeterde verloskundige technieken en adequate opvang na de geboorte zijn de overlevingskansen echter sterk verhoogd .
spectrum_3633_12	svg	xml	De juiste oorzaak van de asfyxie is niet altijd duidelijk op het ogenblik van de geboorte .
spectrum_3633_13	svg	xml	Men stelt de behandeling daarom af op de klinische verschijnselen , die worden beoordeeld aan de hand van de Apgar-score .
spectrum_3633_14	svg	xml	Uitzuigen in een warme omgeving en onmiddellijk vervoer naar een afdeling van pasgeborenen is noodzakelijk .
spectrum_3633_15	svg	xml	Hier zal het kind , meestal in een couveuse , zuurstof toegediend krijgen , eventueel door middel van een tube en de nodige geneesmiddelen .
spectrum_3672_1	svg	xml	Gedeelten van de schors van de grote hersenen .
spectrum_3672_2	svg	xml	Hierdoorheen lopen veel zenuwbanen die verschillende hersendelen met elkaar verbinden .
spectrum_3672_3	svg	xml	Associatiecentra zijn betrokken bij vermogens als herkenning , herinnering en geheugen : prikkels van verschillende zintuigen worden met elkaar en met eerdere ervaringen in verband gebracht .
spectrum_3674_1	svg	xml	Ook associatiecentra .
spectrum_3674_2	svg	xml	Delen van de cortex waar integratie van informatie plaatsvindt ( bijvoorbeeld zintuiglijke en motorische ) .
spectrum_3674_3	svg	xml	De associatiegebieden verbinden als het ware de verschillende projectiegebieden .
spectrum_3688_1	svg	xml	( lett : geen kracht ) Een toestand die zich kenmerkt door verzwakking en depressie : slapheid , krachteloosheid en veel slapen .
spectrum_3688_2	svg	xml	Achter een asthene lichaamshouding ( lage spierspanning , in elkaar gezakt erbij zitten ) kan angst verborgen zijn .
spectrum_3692_1	svg	xml	Onregelmatige kromming van het hoornvlies of van de lens van het oog , waardoor de beeldvorming op het netvlies wordt verstoord .
spectrum_3692_2	svg	xml	Een punt wordt dan niet als een punt , maar als een vlekje of streepje gezien .
spectrum_3692_3	svg	xml	Meestal is er sprake van regelmatig astigmatisme .
spectrum_3692_4	svg	xml	Hierbij is de kromming van het hoornvlies in twee ( vrijwel ) loodrecht op elkaar staande richtingen verschillend .
spectrum_3692_5	svg	xml	Het hoornvlies is enigszins cilindrisch gekromd .
spectrum_3692_6	svg	xml	Lichtstralen die evenwijdig het oog binnenvallen komen normaal in één punt samen , maar worden bij een astigmatisch oog als een streepje afgebeeld .
spectrum_3692_7	svg	xml	Correctie van deze vorm van astigmatisme vindt plaats met een cilindrisch geslepen lens .
spectrum_3692_8	svg	xml	Ten gevolge van littekens op de lens kan irregulair astigmatisme ontstaan .
spectrum_3692_9	svg	xml	Hierbij worden invallende lichtstralen op onregelmatige wijze gebroken , zodat een wazig beeld op het netvlies ontstaat .
spectrum_3692_10	svg	xml	Correctie van irregulair astigmatisme vindt plaats met een contactlens , waarbij het traanvocht de ruimte tussen het onregelmatige hoornvlies en de lens opvult .
spectrum_3692_11	svg	xml	Op deze wijze kunnen binnenvallende lichtstralen op regelmatige wijze gebroken worden , zodat een scherp beeld op het netvlies kan worden gevormd .
spectrum_3693_1	svg	xml	( asthma bronchiale ) Een in aanvallen optredende benauwdheid , waarbij vooral het uitademen moeite kost .
spectrum_3693_2	svg	xml	Tijdens een astma-aanval heeft een patiënt een typische , piepende ademhaling .
spectrum_3693_3	svg	xml	Tussen de aanvallen door bestaan nauwelijks klachten .
spectrum_3693_4	svg	xml	Als ook tussen de aanvallen klachten van benauwdheid bestaan , spreekt men van astmatische bronchitis .
spectrum_3693_5	svg	xml	Astma behoort bij de groep aandoeningen van de luchtwegen die cara genoemd worden .
spectrum_3693_6	svg	xml	Ongeveer 1% van de bevolking lijdt aan astma .
spectrum_3693_7	svg	xml	De frequentie van astma-aanvallen kan echter sterk variëren .
spectrum_3693_8	svg	xml	Sommige mensen hebben slechts enkele malen in hun hele leven een astma-aanval , anderen regelmatig .
spectrum_3693_9	svg	xml	Bij de helft van de patiënten is de astma voor het tiende jaar begonnen , bij nog een derde deel voor het dertigste jaar .
spectrum_3693_10	svg	xml	Onder de tien jaar komt astma tweemaal zo vaak voor bij jongens als bij meisjes , maar op latere leeftijd evenveel bij mannen als bij vrouwen .
spectrum_3693_11	svg	xml	Bij een deel van de kinderen met astma verdwijnen de aanvallen als ze in de puberteit komen , hoewel deze kinderen op veel latere leeftijd soms toch weer astma-aanvallen kunnen krijgen .
spectrum_3693_12	svg	xml	Een astma-aanval ontstaat doordat een bepaalde prikkel een overgevoeligheidsreactie uitlokt in de longen .
spectrum_3693_13	svg	xml	Deze overgevoeligheid is meestal aangeboren .
spectrum_3693_14	svg	xml	In de familie van iemand met astma komen gemiddeld meer mensen met aandoeningen die berusten op overgevoeligheidsreacties voor dan normaal .
spectrum_3693_15	svg	xml	Voorbeelden van dergelijke aandoeningen zijn hooikoorts , allergische eczeem , dauwworm en astma .
spectrum_3693_16	svg	xml	De prikkel die de overgevoeligheidsreactie in de long veroorzaakt , kan van verschillende aard zijn .
spectrum_3693_17	svg	xml	Bepaalde specifieke stoffen die met de ingeademde lucht in de long komen , zoals huisstof , huidschilfers van huisdieren of stuifmeel van gras of bomen , kunnen bij sommige astmapatiënten een aanval van benauwdheid opwekken .
spectrum_3693_18	svg	xml	Daarnaast kunnen ook niet-specifieke prikkels een astma- aanval uitlokken , zoals het inademen van koude lucht of sigaretterook .
spectrum_3693_19	svg	xml	Ook luchtverontreiniging ( smog ) kan een oorzaak van een aanval zijn .
spectrum_3693_20	svg	xml	Welke stoffen in deze luchtverontreiniging nu precies verantwoordelijk voor de astmatische reactie zijn , is niet bekend .
spectrum_3693_21	svg	xml	Bij jongere astmapatiëntjes is de prikkel die de aanval opwekt vaak een infectieziekte van de bovenste luchtwegen , bijvoorbeeld een verkoudheid .
spectrum_3693_22	svg	xml	Soms is het eten van bepaalde voedingsstoffen de oorzaak .
spectrum_3693_23	svg	xml	Ook kan een emotionele gebeurtenis een astma-aanval uitlokken .
spectrum_3693_24	svg	xml	Maar , in tegenstelling tot wat vroeger vaak gedacht werd en wat veel mensen nog steeds geloven , is deze laatste oorzaak niet de meest voorkomende .
spectrum_3693_25	svg	xml	De meeste astma-aanvallen worden door een bepaalde , aanwijsbare prikkel veroorzaakt en niet door emoties .
spectrum_3693_26	svg	xml	Wel is een astma-aanval zelf een angstige en emotionele gebeurtenis en dit kan een verergering van de aanval in de hand werken .
spectrum_3693_27	svg	xml	De opgewekte overgevoeligheidsreactie veroorzaakt een samentrekken van de spiertjes in de kleinste vertakkingen van de luchtpijpen , de bronchioli .
spectrum_3693_28	svg	xml	Ook zwelt het slijmvlies aan de binnenzijde van de bronchioli op en wordt hier ook meer slijm afgescheiden .
spectrum_3693_29	svg	xml	Deze drie gevolgen van de overgevoeligheidsreactie veroorzaken een sterke vernauwing van de bronchioli .
spectrum_3693_30	svg	xml	Bij een gezond iemand worden bij inademen de bronchioli wijder omdat dan de borstkas uitzet en worden bij uitademen de bronchioli nauwer omdat dan de borstkas weer kleiner wordt .
spectrum_3693_31	svg	xml	Tijdens een astma-aanval heeft ditzelfde mechanisme tot gevolg dat vooral de uitademing belemmerd wordt .
spectrum_3693_32	svg	xml	Er blijft dan lucht achter in de longblaasjes ( alveoli ) die direct achter de vernauwde bronchioli gelegen zijn .
spectrum_3693_33	svg	xml	Hierdoor ontstaat een zuurstoftekort in het bloed wat weer een benauwd gevoel veroorzaakt .
spectrum_3693_34	svg	xml	De patiënt probeert door krachtig in te ademen extra lucht in de alveoli te brengen waaruit dan weer extra zuurstof opgenomen kan worden .
spectrum_3693_35	svg	xml	Dit inademen gaat met een gierend geluid gepaard .
spectrum_3693_36	svg	xml	Het uitademen is door de vernauwing erg moeilijk en gaat dan ook langzaam .
spectrum_3693_37	svg	xml	De benauwdheid die bij een astma-aanval ontstaat , maakt de patiënt én zijn omgeving angstig en dit kan de ernst en de duur van de aanval verlengen .
spectrum_3693_38	svg	xml	Een astma-aanval duurt meestal niet langer dan een half uur , soms maar een paar minuten .
spectrum_3693_39	svg	xml	Als een aanval veel langer duurt en niet gunstig reageert op behandeling door een arts spreekt men van een ' status astmaticus ' ( letterlijk : astmatische toestand ) .
spectrum_3693_40	svg	xml	De patiënt moet in dit geval in een ziekenhuis worden opgenomen en behandeld .
spectrum_3693_41	svg	xml	Bij astmapatiënten komen meer ontstekingen van de luchtpijpen ( bronchitis ) voor en ontstekingen van het longweefsel ( pneumonie of longontsteking ) dan bij gezonde personen .
spectrum_3693_42	svg	xml	Een andere complicatie van astma kan zijn dat de longblaasjes uitrekken doordat bij een astma-aanval lucht in de longblaasjes achterblijft .
spectrum_3693_43	svg	xml	Hierdoor worden de longen op den duur minder elastisch en ontstaat emfyseem Bij een astma-aanval kan de patiënt het beste rechtop gaan zitten .
spectrum_3693_44	svg	xml	In deze houding kunnen de schouderspieren het gemakkelijkst als hulpademhalingsspieren gebruikt worden .
spectrum_3693_45	svg	xml	Verder is het belangrijk niet in paniek te raken .
spectrum_3693_46	svg	xml	Dit laatste geldt zowel voor de patiënt als voor de omgeving .
spectrum_3693_47	svg	xml	Iemand die al eerder een astma-aanval heeft gehad , heeft waarschijnlijk medicijnen ; is dat nog niet het geval of helpen de medicijnen niet voldoende , dan moet de arts worden gewaarschuwd .
spectrum_3693_48	svg	xml	Aandoeningen die gepaard gaan met verschijnselen die lijken op die van astma zijn astma cardiale ( een vorm van kortademigheid waarvan de oorzaak een tekortschietende pompfunctie van het hart is ) en hyperventilatie .
spectrum_3693_49	svg	xml	Astmatische bronchitis is een ziekte die veel gemeen heeft met astma , maar de oorzaak van astmatische bronchitis is een ontsteking van de kleine luchtpijpen .
spectrum_3693_50	svg	xml	De benauwdheid die hierbij ontstaat , is continu van karakter en treedt niet in zulke duidelijke aanvallen op .
spectrum_3693_51	svg	xml	De kans op een astma-aanval kan sterk verkleind worden door het zoveel mogelijk vermijden van de prikkels die een astma-aanval opwekken .
spectrum_3693_52	svg	xml	Dat betekent dat iemand die overgevoelig is voor huisstof of huidschilfers van huisdieren moet zorgen voor een zoveel mogelijk stofvrij huis met gladde vloerbedekking , zonder huisdieren .
spectrum_3693_53	svg	xml	Een astmapatiënt die in een oud vochtig huis woont moet met zijn arts overleggen of het nodig is te verhuizen .
spectrum_3693_54	svg	xml	Een astmapatiënt moet bovendien beslist niet roken .
spectrum_3693_55	svg	xml	Ademhalingsoefeningen kunnen helpen een astma- aanval op te vangen of te voorkomen .
spectrum_3693_56	svg	xml	Ook ontspanningsoefeningen kunnen van veel nut zijn , met name als emotionele factoren een aanval opwekken of verergeren .
spectrum_3693_57	svg	xml	Er zijn verschillende soorten medicijnen die bij astma worden voorgeschreven .
spectrum_3693_58	svg	xml	Enkele werken via het autonome zenuwstelsel op de spiertjes die de bronchioli vernauwen , andere gaan de zwellingsreactie t.g.v. de overgevoeligheid tegen .
spectrum_3693_59	svg	xml	Veel van deze medicijnen worden tegenwoordig via speciaal ontwikkelde apparaten geïnhaleerd ( spuitbussen met aerosols onder druk of poedercapsules die moeten worden leeggezogen ) .
spectrum_3693_60	svg	xml	Het voordeel is dat de geneesmiddelen op de plaats waar hun werking gewenst is - de longen - in voldoende mate terechtkomen , terwijl de algemeen lichamelijke bijwerkingen minimaal zijn .
spectrum_3693_61	svg	xml	Zo heeft het gebruik van bijnierschorshormoonpreparaten bijvoorbeeld het gevolg dat groeiremming optreedt - iets dat het gebruik van deze middelen bij kinderen met astma ongewenst maakte .
spectrum_3693_62	svg	xml	Met de inhalatoren is de laatste jaren zoveel ervaring opgedaan , dat gesteld kan worden dat bijnierschorshormonen op deze manier wel veilig kunnen worden gebruikt .
spectrum_3693_63	svg	xml	Zelfs bij babies worden deze middelen toegepast - zij het dan wel met zogeheten voorzetkamers : de nevel met het medicijn wordt in een soort fles gespoten , waarna de baby , met een maskertje op zijn gezicht , de lucht uit deze fles kan aanzuigen .
spectrum_3694_1	svg	xml	Vorm van benauwdheid waarvan de oorsprong niet in de longen of de luchtwegen ligt , maar in het hart .
spectrum_3694_2	svg	xml	Een kenmerk van astma cardiale is dat de benauwdheidsaanvallen vooral 's nachts ontstaan .
spectrum_3694_3	svg	xml	Oorzaak is een tekortschieten van de werking van de linker hartkamer .
spectrum_3694_4	svg	xml	Wanneer de linker kamer niet naar behoren functioneert ( bijvoorbeeld door aortaklepafwijkingen , mitralisklepafwijkingen of na een hartinfarct ) , ontstaat falen van de linker harthelft .
spectrum_3694_5	svg	xml	Het gevolg is dat de linker kamer het bloed niet snel genoeg uit de longen kan wegpompen en zich veel bloed in de longen ophoopt .
spectrum_3694_6	svg	xml	Overdag veroorzaakt dit weinig of geen verschijnselen , maar 's nachts komt door de liggende houding extra bloed dat afkomstig is uit de benen , in de circulatie .
spectrum_3694_7	svg	xml	Zelfs een geringe toename van de hoeveelheid bloed in de longen kan dan al voldoende zijn om een heftige benauwdheidsaanval uit te lokken .
spectrum_3694_8	svg	xml	Doordat niet voldoende zuurstof uit de longen kan worden opgenomen ontstaat blauwzucht .
spectrum_3694_9	svg	xml	Een aanval van astma cardiale kan levensbedreigend zijn en moet direct worden behandeld door toediening van medicijnen : nitroglycerine of een ander snel werkend nitraat onder de tong , een sterk werkend plasmiddel om vocht af te drijven , eventueel morfine en/of zuurstof .
spectrum_3700_1	svg	xml	Stervormige cel , behorend tot het steunweefsel van het zenuwstelsel .
spectrum_3700_2	svg	xml	Bezit veel uitlopers , die enerzijds in verbinding staan met de haarvaten , anderzijds met de zenuwcellen .
spectrum_3700_3	svg	xml	Belangrijk voor de voeding van de zenuwcellen en voor de bloed-hersenbarrière .
spectrum_3700_4	svg	xml	Een gezwel uitgaande van een astrocyt noemt men astrocytoom .
spectrum_3700_5	svg	xml	Dit ontwikkelt zich meestal tussen het 30e en 40e jaar in de grote hersenen .
spectrum_3700_6	svg	xml	Vaak groeit het langzaam en is het goedaardig ; soms gedraagt het zich echter als een kwaadaardig gezwel .
spectrum_3700_7	svg	xml	Een enkele keer kan door operatie volledige genezing worden bereikt .
spectrum_3700_8	svg	xml	Bij kinderen komt wel eens een astrocytoom in de kleine hersenen voor ; men spreekt dan van een spongioblastoom .
spectrum_3729_1	svg	xml	Het bij kinderen weer verschijnen van voorouderlijke trekken of kenmerken die bij hun ouders niet aanwezig waren .
spectrum_3729_2	svg	xml	De Italiaanse medicus Cesare Lombroso ( 1836-1909 ) meende dat misdadigers te herkennen zijn aan hun atavistische lichamelijke kenmerken .
spectrum_3730_1	svg	xml	Gestoorde spiercoördinatie waardoor bewegingen niet goed op elkaar zijn afgestemd .
spectrum_3730_2	svg	xml	Is o.a. een verschijnsel bij stoornissen in de gevoelswaarneming en bij aandoeningen van de kleine hersenen of het evenwichtszintuig .
spectrum_3731_1	svg	xml	Afwezige of onvolledige ontplooiing van de longblaasjes .
spectrum_3731_2	svg	xml	Is voor en direct na de geboorte een normaal verschijnsel .
spectrum_3731_3	svg	xml	Kan op latere leeftijd ontstaan door druk op het longweefsel ( bijv. door een gezwel ) of door afsluiting van de toevoerende bronchi .
spectrum_3731_4	svg	xml	In het laatste geval zal de in de longblaasjes aanwezige lucht worden opgenomen in het bloed , waarna de blaasjes dichtvallen .
spectrum_3735_1	svg	xml	( talgkliercyste ) Talgkliertje waarvan de uitvoergang door een of andere oorzaak dicht is komen te zitten .
spectrum_3735_2	svg	xml	Doordat het kliertje doorgaat met het produceren van talg , zwelt het op tot er een bobbel zichtbaar wordt .
spectrum_3735_3	svg	xml	Deze kan uitgroeien tot een bobbel met een doorsnede van enkele centimeters .
spectrum_3735_4	svg	xml	De atheroomcyste ziet er dan uit als een gladde , ronde , meestal licht grijs doorschemerende knikker , vlak onder de huid .
spectrum_3735_5	svg	xml	De aandoening kan overal op de huid voorkomen , behalve op de huid van de handpalmen en voetzolen .
spectrum_3735_6	svg	xml	Op deze plaatsen bevinden zich namelijk geen talgklieren .
spectrum_3735_7	svg	xml	De meest voorkomende complicatie van atheroomcysten is dat ze kunnen gaan ontsteken , doordat de inhoud besmet raakt met bacteriën .
spectrum_3735_8	svg	xml	In dit geval ontstaat er meestal een abces .
spectrum_3735_9	svg	xml	Een atheroomcyste kan alleen afdoende behandeld worden door hem in zijn geheel te verwijderen .
spectrum_3735_10	svg	xml	Doordat de cyste los onder de huid ligt is dit een kleine ingreep , die door sommige huisartsen zelf verricht wordt .
spectrum_3735_11	svg	xml	Een ontstoken atheroomcyste mag echter niet verwijderd worden voor de ontsteking genezen is .
spectrum_3735_12	svg	xml	Is er een abces ontstaan , dan moet dit door de arts geopend worden , zodat de pus eruit kan .
spectrum_3736_1	svg	xml	( arteriosclerose ) Aandoening van de slagaderen die wordt gekenmerkt door vervetting en verharding van de slagaderwand .
spectrum_3736_2	svg	xml	De veel gebruikte term ' aderverkalking ' is dan ook in feite onjuist : het zou beter zijn om te spreken van ' slagaderverkalking ' .
spectrum_3736_3	svg	xml	Atherosclerose is in de westerse landen verantwoordelijk voor het merendeel van de sterfgevallen en mag dan ook als volksziekte nummer één worden beschouwd .
spectrum_3736_4	svg	xml	De eerste stap in het ontstaan van de vaatwandverdikking is beschadiging van de laag cellen die de slagaderen aan de binnenzijde bekleedt .
spectrum_3736_5	svg	xml	Deze beschadiging is het gevolg van de voortdurende inwerking van bepaalde stoffen in het bloed ( cholesterol , vetzuren , stoffen die bij roken in het bloed komen ) en van de krachten die bij hoge bloeddruk voortdurend de op de vaatwandcellen worden uitgeoefend .
spectrum_3736_6	svg	xml	Op de plaats van de beschadiging ontstaan kleine bloedstolseltjes , vindt deling van de vaatwandcellen plaats en hoopt zich vet op .
spectrum_3736_7	svg	xml	Deze massa groeit langzaam maar zeker , zodat de inwendige diameter van de slagader afneemt en het bloed minder gemakkelijk door het vat kan stromen .
spectrum_3736_8	svg	xml	Tenslotte kan de massa de slagader volledig afsluiten .
spectrum_3736_9	svg	xml	Waarom bij sommige mensen wel , en bij anderen niet of nauwelijks atherosclerose ontstaat is niet precies bekend , maar er zijn een aantal zgn. risicofactoren die het ontstaan ervan bevorderen .
spectrum_3736_10	svg	xml	De drie belangrijkste zijn : een hoog cholesterol- en vetgehalte in het bloed , hoge bloeddruk en roken .
spectrum_3736_11	svg	xml	Andere minder belangrijke risicofactoren zijn : vetzucht , suikerziekte , stress en te weinig lichaamsbeweging .
spectrum_3736_12	svg	xml	Recent onderzoek wijst uit dat er vermoedelijk een verband bestaat tussen atherosclerose en de aanwezigheid in het bloed van een bepaalde bacterie , de Chlamydia pneumoniae .
spectrum_3736_13	svg	xml	De bacterie zou de vetophoping in de slagader versnellen en wellicht zelfs verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de wondjes in de wand van de ader .
spectrum_3736_14	svg	xml	De gevolgen van atherosclerose zijn afhankelijk van de slagader die is aangedaan : vernauwing van de beenslagaderen veroorzaakt claudicatio intermittens , vernauwing van de kransslagaderen geeft angina pectoris , afsluiting van een tak van een hersenslagader geeft een herseninfarct .
spectrum_3736_15	svg	xml	Als eenmaal atherosclerose is ontstaan , verdwijnt deze nooit meer .
spectrum_3736_16	svg	xml	De behandeling bestaat dan ook uit het voorkomen van de toename van de atherosclerose .
spectrum_3736_17	svg	xml	Dus stoppen met roken , de bloeddruk verlagen , minder vet eten enz. Bij ernstige verschijnselen kan de vernauwing of afsluiting van een vat operatief worden opgeheven , bijvoorbeeld door het aanleggen van een bypass .
spectrum_3737_1	svg	xml	Bewegingsstoornis waarbij voortdurend , vaak ook tijdens de slaap , onregelmatige bewegingen worden uitgevoerd , vooral met handen en voeten .
spectrum_3737_2	svg	xml	Het uitvoeren van normale bewegingen wordt door athetose gestoord .
spectrum_3737_3	svg	xml	Oorzaak is beschadiging van bepaalde hersengebieden door bijv. zuurstofgebrek tijdens de geboorte , een hersenbloeding of een gezwel .
spectrum_3739_1	svg	xml	Eerste halswervel , heeft de vorm van een wijde ring .
spectrum_3739_2	svg	xml	In de opening past het uitsteeksel van de tweede halswervel ( draaier ) .
spectrum_3739_3	svg	xml	De atlas kan om dit uitsteeksel heen draaien ( nee-schudden ) .
spectrum_3739_4	svg	xml	De atlas vormt bovendien twee gewrichten met uitsteeksels van het achterhoofdsbeen , waardoor het ja-knikken mogelijk wordt .
spectrum_3741_1	svg	xml	( sporthart ) Vergroot hart als gevolg van intensief trainen .
spectrum_3741_2	svg	xml	Zowel de maximale zuurstofopname als het hartvolume ( van ca. 600 tot ca. 900 ml ) is verhoogd , waardoor slagvolume en hart-minuutvolume tot het dubbele kunnen toenemen .
spectrum_3741_3	svg	xml	In rust gaat dit grotere slagvolume gepaard met een lagere hartfrequentie ( 40-50 slagen/min . )
spectrum_3741_4	svg	xml	. De toename van de harthaarvaten ( 50% ) leidt tot betere hartdoorbloeding .
spectrum_3763_1	svg	xml	Vorm van allergie die snel na contact met een allergeen ontstaat .
spectrum_3763_2	svg	xml	Van de verschillende typen immunoglobulinen is het type IgE verantwoordelijk voor deze overgevoeligheid van het ' directe type ' .
spectrum_3763_4	svg	xml	Deze groep mensen wordt atopisch genoemd .
spectrum_3763_5	svg	xml	Atopische mensen hebben aanleg voor eczeem , astma en hooikoorts .
spectrum_3763_6	svg	xml	IgE hecht zich normaal gesproken aan de specifieke cellen , de zogenoemde mestcellen , die overal verspreid in het lichaam voorkomen , maar vooral in de slijmvliezen van de neus , de ogen , lippen en mond en onder de huid .
spectrum_3763_7	svg	xml	Bij hooikoorts bijvoorbeeld worden de stuifmeeldeeltjes door de IgE-antilichamen op de mestcellen herkend en de mestcel maakt dan kleine hoeveelheden chemische stoffen vrij .
spectrum_3763_8	svg	xml	Door het vrijkomen van deze chemische stoffen , met name van histamine , ontstaan onder meer symptomen als een loopneus en oogirritatie .
spectrum_3763_9	svg	xml	Gelukkig kunnen de onaangename symptomen van hooikoorts worden bestreden met antihistaminepreparaten .
spectrum_3764_1	svg	xml	( knoop van Aschoff-Tawara ) Groepje gewijzigde hartspiercellen op de grens van hartboezems en hartkamers .
spectrum_3764_2	svg	xml	Onderdeel van het prikkelgeleidingssysteem van het hart .
spectrum_3764_3	svg	xml	Ontvangt de prikkels die in de sinusknoop zijn ontstaan en geleidt ze voort naar de hartkamers .
spectrum_3764_4	svg	xml	Wanneer de sinusknoop uitvalt , kan de atrioventriculaire knoop zelf prikkels voortbrengen , met een frequentie van 50 per minuut .
spectrum_3766_1	svg	xml	( ASD ) Aangeboren hartafwijking waarbij een opening bestaat in het tussenschot tussen de linker en rechter boezem van het hart .
spectrum_3766_2	svg	xml	Men onderscheidt twee vormen van het atriumseptumdefect : het ASD I , dat bijna altijd gepaard gaat met misvormingen van de mitraalklep , en het ASD II , dat veel vaker voorkomt en niet gepaard gaat met klepmisvormingen .
spectrum_3766_3	svg	xml	Doordat de druk in de linker boezem hoger is dan in de rechter boezem , stroomt bloed van de linker naar de rechter boezem , waardoor de bloedvaten in de longen overmatig worden gevuld .
spectrum_3766_4	svg	xml	Dit kan op de lange duur tot longklachten als kortademigheid leiden .
spectrum_3766_5	svg	xml	In de meeste gevallen veroorzaakt een ASD echter totaal geen klachten en wordt dan ook nogal eens bij toeval ontdekt , omdat een kenmerkend hartgeruis hoorbaar is .
spectrum_3766_6	svg	xml	Door het uitzetten van de rechter boezem ontstaan soms hartritmestoornissen , met name boezemfibrilleren .
spectrum_3766_7	svg	xml	Of een ASD operatief gesloten moet worden , hangt af van het soort ASD en van de grootte van het ASD .
spectrum_3766_8	svg	xml	Een ASD I met een klepafwijking moet reeds op jonge leeftijd worden gesloten .
spectrum_3766_9	svg	xml	Bij een groot ASD zullen spoedig longproblemen ontstaan , zodat een behandeling zeker nodig is , terwijl een klein ASD ook op de lange duur vrijwel nooit complicaties veroorzaakt en daarom niet geopereerd behoeft te worden .
spectrum_3767_1	svg	xml	Vermindering van de omvang van een weefsel of orgaan door afname van de celgrootte en/of het aantal cellen .
spectrum_3767_2	svg	xml	Verschijnselen : ophoping van geelbruin pigment , vorming van vet- en bindweefsel .
spectrum_3767_3	svg	xml	Normaal proces bij veroudering , veroorzaakt door o.a. slechte bloedtoevoer , langdurige druk , hormoonafwijkingen en het niet gebruiken van een weefsel of orgaan .
spectrum_3767_4	svg	xml	Voorbeelden : achteruitgang van spieren , skelet en huid op hoge leeftijd ; eierstokken na het 50e levensjaar van de vrouw ; zwezerik in de puberteit .
spectrum_3768_1	svg	xml	Alkaloïd uit wolfskers ; kan ook synthetisch worden bereid .
spectrum_3768_2	svg	xml	Is voor de mens giftig , voor veel plantenetende dieren niet .
spectrum_3768_3	svg	xml	Wordt veel in de geneeskunde toegepast , o.a. ter vermindering van maag-darmkrampen , bij een maagzweer ter vermindering van de maagzuurafscheiding en in oogdruppels om bij oogonderzoek de pupil te verwijden .
spectrum_3768_4	svg	xml	Vanwege de pupilverwijdende werking werd atropine vroeger in make-up gebruikt .
spectrum_3770_1	svg	xml	( lett. : aanval ) Vaak gebruikte term als synoniem voor beroerte .
spectrum_3799_1	svg	xml	Wetenschap die zich bezighoudt met eigenschappen van het normale en afwijkende gehoor .
spectrum_3799_2	svg	xml	De meetmethoden van de eigenschappen van het gehoororgaan worden samengevat met de term audiometrie .
spectrum_3799_3	svg	xml	Belangrijkste aspecten : begrenzing ( weergegeven in toonaudiogram ) , verstaanbaarheid van spraak ( spraakaudiogram ) , adaptatie , enz.
spectrum_3821_1	svg	xml	Geheel van kortdurende verschijnselen die aan een aanval van epilepsie vooraf kunnen gaan .
spectrum_3821_2	svg	xml	De patiënt ruikt bijv. een ogenblik een bepaalde geur , is misselijk of duizelig of heeft last van tintelingen en prikkelingen .
spectrum_3821_3	svg	xml	Soms bestaat de aura uit psychische verschijnselen , zoals een déjà vu .
spectrum_3821_4	svg	xml	Bij individuele patiënten is de aura vrijwel altijd gelijk .
spectrum_3825_1	svg	xml	Beluistering van geluiden die door sommige organen van het lichaam worden voortgebracht , met name door hart , longen , bloedvaten en darmen .
spectrum_3825_2	svg	xml	Kan direct geschieden met het oor op het lichaam , of indirect met behulp van een stethoscoop .
spectrum_3825_3	svg	xml	Belangrijk onderdeel van het lichamelijk onderzoek .
spectrum_3834_1	svg	xml	Zeer ernstige emotionele ontwikkelingsstoornis , waarbij het kind in zichzelf gekeerd leeft en contactgestoord is .
spectrum_3834_2	svg	xml	Het komt voor bij 4 tot 5 op de 10.000 geboorten .
spectrum_3834_3	svg	xml	De verschijnselen van autisme zijn al bij de geboorte aanwezig , maar worden vaak pas later als autisme herkend .
spectrum_3834_4	svg	xml	Het autistische kind laat zich niet knuffelen , lacht niet tegen de ouders , en het is moeilijk om oogcontact te krijgen .
spectrum_3834_5	svg	xml	Het kan wel worden geboeid door bewegende voorwerpen .
spectrum_3834_6	svg	xml	De spraakontwikkeling verloopt traag of komt helemaal niet op gang .
spectrum_3834_7	svg	xml	Soms is er papegaaispraak .
spectrum_3834_8	svg	xml	Naast het mijden van of zelfs bang zijn voor menselijk contact zijn stereotiepe gedragingen , zoals wiegen of eindeloos een bepaalde beweging herhalen , kenmerkend voor het autistische kind .
spectrum_3834_9	svg	xml	Ook zijn ze bang voor veranderingen ; door de kleinste verstoring van hun normale verwachtingspatroon kunnen ze in paniek raken .
spectrum_3834_10	svg	xml	De intelligentie van autistische kinderen kan zeer variëren .
spectrum_3834_11	svg	xml	Door hun vreemd gedrag maken zij vaak een indruk van zwakzinnigheid .
spectrum_3834_12	svg	xml	Toch zijn er intelligente kinderen bij .
spectrum_3834_13	svg	xml	Opvallend is dat zij vaak eilandjes van goed functioneren hebben , zoals een uitgesproken talent voor rekenen of een enorm goed geheugen voor bijvoorbeeld data of namen van planten .
spectrum_3834_14	svg	xml	Vroeger dacht men dat het vooral een door de moeder veroorzaakte stoornis in de relatie moeder-kind was , waarbij de moeder omschreven werd als kil , gevoelsarm en zeer intelligent .
spectrum_3834_15	svg	xml	Deze theorie is vrijwel verlaten , alhoewel de reactiewijze van de belangrijkste opvoeders natuurlijk wel van belang is bij de verdere ontwikkeling van het kind .
spectrum_3834_16	svg	xml	Tegenwoordig zoekt men de oorzaak in de eerste plaats in een combinatie van aangeboren stoornissen bij het kind , alhoewel dergelijke stoornissen door bijvoorbeeld EEG nog niet zijn aan te tonen .
spectrum_3834_17	svg	xml	De behandeling is heel moeilijk en moet zo vroeg mogelijk beginnen .
spectrum_3834_18	svg	xml	Sommige intelligente kinderen leren praten , gaan naar school en vinden later ook werk .
spectrum_3834_19	svg	xml	Maar het blijven wat vreemde mensen , die in de omgang met anderen onhandig zijn .
spectrum_3834_20	svg	xml	De meeste kinderen echter moeten deskundige begeleiding hebben : de ouders moeten leren omgaan met de vreemde gedragingen van het kind .
spectrum_3834_21	svg	xml	Thuisbehandeling door ervaren begeleiders is de meest geschikte oplossing voor het kind , gezien de bekende omgeving .
spectrum_3834_22	svg	xml	Soms is opname in een instelling noodzakelijk .
spectrum_3834_23	svg	xml	Speciale tehuizen voor autisten zijn er nauwelijks , doch landelijk staat het probleem autisme sterk in de belangstelling en wordt er veel voor deze kinderen gedaan .
spectrum_3859_1	svg	xml	Stoornis in de afweer van het lichaam tegen het binnendringen van schadelijke stoffen .
spectrum_3859_2	svg	xml	Voor de bescherming tegen het binnendringen van bijvoorbeeld stof , zand , virussen en bacteriën is de binnenkant van de neus en het bovenste deel van de luchtwegen bekleed met een slijmlaag .
spectrum_3859_3	svg	xml	Ingeademde stofdeeltjes , bacteriën en virussen worden daarin ' gevangen ' en daarna weer opgehoest of doorgeslikt .
spectrum_3859_4	svg	xml	Dit is een onderdeel van de aspecifieke afweer omdat het lichaam op dezelfde manier reageert tegen allerlei verschillende soorten binnendringende stoffen .
spectrum_3859_5	svg	xml	Daarnaast bestaat ook een specifieke afweer .
spectrum_3859_6	svg	xml	Specifiek wil zeggen dat één bepaalde vorm van afweer hoort bij één bepaald soort binnendringende schadelijke stof .
spectrum_3859_7	svg	xml	In dit geval zijn de binnendringende schadelijke deeltjes meestal bacteriën en virussen .
spectrum_3859_8	svg	xml	De specifieke afweer wordt verzorgd door witte bloedcellen en antistoffen die in het bloedplasma aanwezig zijn .
spectrum_3859_9	svg	xml	De eerste keer dat een bacterie of virus het lichaam binnendringt , worden antistoffen tegen die bacterie of dat virus gemaakt .
spectrum_3859_10	svg	xml	Deze antistoffen reageren niet met andere bacteriën of virussen .
spectrum_3859_11	svg	xml	Maar raakt het lichaam weer besmet met de oorspronkelijke bacterie , dan worden de bijbehorende antistoffen actief en maken de bacterie onschadelijk .
spectrum_3859_12	svg	xml	Dit is ook de reden waarom men ' kinderziekten ' meestal maar één keer krijgt .
spectrum_3859_13	svg	xml	De eerste keer dat men bijvoorbeeld met het mazelenvirus besmet raakt , maakt het lichaam antistoffen tegen mazelen aan .
spectrum_3859_14	svg	xml	Voordat deze mazelen-antistoffen gemaakt en actief zijn , heeft het mazelenvirus de tijd om zijn ziek makende werking te doen .
spectrum_3859_15	svg	xml	De tweede keer dat men met mazelenvirus besmet raakt , liggen de antistoffen al klaar en is het virus al onschadelijk gemaakt voordat men er ziek van kan worden .
spectrum_3859_16	svg	xml	Dit systeem van specifieke afweer of immuniteit kan soms op een verkeerde manier werken .
spectrum_3859_17	svg	xml	Er worden dan niet alleen antistoffen tegen binnendringende virussen en bacteriën gemaakt , maar ook antistoffen die eigen cellen of onderdelen van cellen afbreken en opruimen .
spectrum_3859_18	svg	xml	Indien antistoffen tegen eigen lichaamscellen gemaakt worden , spreekt men van auto-immuunziekten .
spectrum_3859_19	svg	xml	De oorzaak voor het vormen van auto-antistoffen is niet altijd bekend .
spectrum_3859_20	svg	xml	Soms komt het voor dat de antistoffen die tegen vreemde bacteriën gemaakt worden ook ' passen ' op eigen cellen .
spectrum_3859_21	svg	xml	Een voorbeeld hiervan is de auto-immuunziekte van het hart t.g.v. acuut reuma .
spectrum_3859_22	svg	xml	De bacterie die het acute reuma veroorzaakt , lijkt wat structuur betreft zozeer op sommige hartspiercellen dat de antistoffen tegen deze bacterie ook reageren tegen de hartspiercellen .
spectrum_3859_23	svg	xml	Bij het onderzoek naar de medische gevolgen van de Bijlmerramp is ook speciale aandacht besteed aan bepaalde vormen van auto-immuunziekten .
spectrum_3859_24	svg	xml	Het vermoeden bestaat dat de bij de vliegramp in 1992 vrijgekomen gassen , al dan niet in combinatie met het verbranden van uranium , aanleiding hebben gegeven tot extra gevallen van bijvoorbeeld systemische lupus erythematodes ofwel SLE .
spectrum_3859_25	svg	xml	Of bewezen kan worden dat dergelijke auto-immuunziekten ook door milieu-factoren kunnen ontstaan is echter nog maar de vraag .
spectrum_3859_26	svg	xml	Auto-immuunziekten kunnen onderverdeeld worden in auto-immuunziekten die in een bepaald orgaan voorkomen ( gelokaliseerde auto-immuunziekten ) , of auto-immuunziekten die door het hele lichaam voorkomen ( gegeneraliseerde auto- immuunziekten ) .
spectrum_3859_27	svg	xml	Gelokaliseerde auto-immuunziekten kunnen voorkomen in de nieren , de darmen , de lever en de schildklier .
spectrum_3859_28	svg	xml	De verschijnselen van deze auto-immuunziekten berusten altijd op een verminderd functioneren van het betreffende orgaan .
spectrum_3859_29	svg	xml	Voorbeelden van gegeneraliseerde auto-immuunziekten zijn systemische lupus erythematodes ( SLE ) , reumatoïde artritis en auto-immuunziekten van het bloed .
spectrum_3859_30	svg	xml	Voor de behandeling van deze ziekten kan men gebruik maken van medicijnen die de auto-immuunreactie tegengaan .
spectrum_3859_31	svg	xml	Omdat de auto-immuunreactie een onderdeel is van de normale afweerreactie , remmen deze medicijnen ook de gewone afweerfunctie van het lichaam .
spectrum_3859_32	svg	xml	Daardoor worden de patiënten veel vatbaarder voor infectieziekten .
spectrum_3859_33	svg	xml	Verder is de ernst van een auto-immuunziekte afhankelijk van de mate waarin de ziekte optreedt en het orgaan of de organen waar de ziekte voorkomt .
spectrum_3873_1	svg	xml	Handelingen die verricht worden buiten het bewustzijn om , maar die eerst zijn aangeleerd .
spectrum_3873_2	svg	xml	Voorbeelden : lopen , fietsen , schaatsen , autorijden , typen .
spectrum_3873_3	svg	xml	Indien men na het aanleren van het automatisme gaat nadenken over de handeling , treedt vaak verwarring op .
spectrum_3873_4	svg	xml	Een automatisme heeft een sterk reflexmatig karakter en het bewustzijn is langzamer dan een reflex .
spectrum_3877_1	svg	xml	Ook : zelfverwonding of zelfverminking .
spectrum_3877_2	svg	xml	Dit komt voor bij psychische stoornissen ( bijvoorbeeld bij schizofrenie ) en bij zwakzinnigheid .
spectrum_3877_3	svg	xml	In het laatste geval kan de zelfverwonding meestal niet opgevat worden als een vorm van tegen zichzelf gerichte agressie , maar als een toevallig bijproduct van gedrag .
spectrum_3877_4	svg	xml	De zwakzinnige probeert zichzelf te stimuleren en raakt daarbij gewond .
spectrum_3883_1	svg	xml	Schriftelijke toestemming van een arts aan verpleegkundigen om medische handelingen te verrichten , terwijl de arts zelf de eindverantwoording blijft dragen .
spectrum_3883_2	svg	xml	Wordt in sommige Nederlandse ziekenhuizen gebruikt omdat de bevoegdheden van verpleegkundigen ( nog ) niet wettelijk zijn geregeld .
spectrum_3889_1	svg	xml	Chromosomen die niet direct het geslacht beïnvloeden .
spectrum_3889_2	svg	xml	Bij een haploïde organisme is het aantal autosomen per cel één minder dan het totale aantal chromosomen , bij een diploïde organisme twee minder .
spectrum_3889_3	svg	xml	De mens bezit 22 paar autosomen .
spectrum_3908_1	svg	xml	Ziekte veroorzaakt door een totaal gebrek aan een bepaalde vitamine .
spectrum_3908_2	svg	xml	In minder ernstige gevallen spreekt men van hypovitaminose .
spectrum_3908_3	svg	xml	Kan bijv. ontstaan bij slechte , eenzijdige voeding , bij aandoeningen van de darm die leiden tot een gestoorde opname , of als de behoefte is toegenomen ( zoals tijdens zwangerschap ) .
spectrum_3908_4	svg	xml	Omdat het menselijk lichaam beschikt over een grote voorraad vitaminen , die pas maanden na het staken van de toevoer uitgeput raakt , zullen ziekteverschijnselen pas na lange tijd optreden .
spectrum_3924_1	svg	xml	( neuriet ) Lange uitloper van zenuwcellen , omgeven door een isolerende myelineschede .
spectrum_3924_2	svg	xml	Geleidt impulsen van een zenuwcel naar dendrieten ( korte uitlopers ) of het cellichaam van andere zenuwcellen in het zenuwstelsel .
spectrum_3924_3	svg	xml	Bij het naakte uiteinde ontstaan vertakkingen , die uitmonden in de synapsen .
spectrum_3929_1	svg	xml	( methaancarbonzuur ) Belangrijkste carbonzuur , formule CH3 ' COOH .
spectrum_3929_2	svg	xml	Komt in de natuur veel voor als ester .
spectrum_3929_3	svg	xml	Enzymatisch geactiveerd azijnzuur ( acetylco-A ) is de basisstof van de vet- en suikerstofwisseling .
spectrum_3963_1	svg	xml	Beharing op bovenlip , wangen , hals en kin bij mannen .
spectrum_3963_2	svg	xml	Secundair geslachtskenmerk dat tijdens de puberteit ontstaat onder invloed van mannelijke geslachtshormonen .
spectrum_3964_1	svg	xml	De tijdens de puberteit bij jongens optredende stemwisseling , waarbij door de groei van het strottenhoofd en het langer worden van de stembanden de stem lager wordt .
spectrum_3964_2	svg	xml	Doordat aanvankelijk de controle over de stembanden niet optimaal is , slaat de stem af en toe over - dan weer eens wordt er nog op de oude toonhoogte gesproken , dan weer op de nieuwe .
spectrum_3964_3	svg	xml	De toegenomen groei in het strottenhoofdgebied - te zien aan de steeds duidelijker wordende adamsappel - is het gevolg van de invloed van mannelijke geslachtshormonen , die in de puberteit hun volwassen gehaltes gaan bereiken .
spectrum_3964_4	svg	xml	Omdat de groei ook gepaard gaat met een tijdelijke zwelling van de slijmvliezen , klinkt de stem in de periode van de stemwisseling ook vaak hees .
spectrum_3970_1	svg	xml	( uterus ) Inwendig vrouwelijk geslachtsorgaan van levendbarende dieren en de mens , waarin de ontwikkeling van eicel tot foetus plaatsvindt .
spectrum_3970_2	svg	xml	Heeft bij de mens de vorm van een afgeplatte peer ; lengte ongeveer 8 cm ; grootste breedte 6 cm .
spectrum_3970_3	svg	xml	Het onderste deel van de baarmoeder noemt men de baarmoederhals ( cervix uteri ) , die via de baarmoedermond ( portio vaginalis ) in verbinding staat met de vagina ; daarboven bevindt zich het baarmoederlichaam ( corpus uteri ) , waarin de eileiders uitmonden .
spectrum_3970_4	svg	xml	Bij levendbarende , niet-placentadieren als levendbarende reptielen en vissen voorziet de baarmoederwand de vrucht van voedingsstoffen ; bij hogere zoogdieren of placentadieren vormt de wand een placenta of moederkoek .
spectrum_3970_5	svg	xml	Konijnen bezitten een dubbele baarmoeder ; apen en de mens hebben maar één baarmoederholte .
spectrum_3970_6	svg	xml	De grootte van de baarmoeder bepaalt mede de grootte van de jongen .
spectrum_3970_7	svg	xml	De baarmoederwand bestaat uit twee lagen : de buitenste met spieren en de binnenste , voedende , laag met kliercellen .
spectrum_3970_8	svg	xml	Dit baarmoederslijmvlies ( endometrium ) kan onder invloed van het hormoon progesteron in dikte toenemen als voorbereiding op de innesteling van een bevruchte eicel .
spectrum_3970_9	svg	xml	Vindt er geen bevruchting plaats , dan wordt deze voorziening afgebroken en afgestoten tijdens de menstruatie .
spectrum_3971_1	svg	xml	De baarmoeder kan op vele manieren aangedaan zijn .
spectrum_3971_2	svg	xml	Lang niet altijd geven aandoeningen direct klachten .
spectrum_3971_3	svg	xml	Een aangeboren vormafwijking van de baarmoeder zal pas klachten geven wanneer er geen zwangerschap op kan treden of het plaatsen van een spiraaltje moeilijkheden geeft .
spectrum_3971_4	svg	xml	Hetzelfde geldt voor een vleesboom of een baarmoederpoliep , die pas pijn , druk of een overvloedige menstruatie veroorzaken wanneer ze groot worden .
spectrum_3971_5	svg	xml	Een baarmoederverzakking kan klachten geven , maar veel vrouwen gaan toch pas laat naar de dokter .
spectrum_3971_6	svg	xml	Soms komt een vrouw voor heel andere klachten bij de huisarts zoals moeheid of duizeligheid .
spectrum_3971_7	svg	xml	Deze blijken dan te berusten op bloedarmoede door een te overvloedige menstruatie die veroorzaakt kan worden door een baarmoederaandoening .
spectrum_3971_8	svg	xml	Ook jeuk of overvloedige , soms abnormale vaginale afscheiding kan de aanleiding zijn om de huisarts te bezoeken .
spectrum_3971_9	svg	xml	Deze verschijnselen komen voor bij een baarmoederpoliep en infectie .
spectrum_3971_10	svg	xml	Baarmoederkanker en baarmoederhalskanker geven in een laat stadium klachten .
spectrum_3972_1	svg	xml	( cervixcarcinoom ) De meest voorkomende vorm van kanker op gynaecologisch gebied .
spectrum_3972_2	svg	xml	Hoe vaak de aandoening precies voorkomt is moeilijk exact vast te stellen , omdat er voor kanker geen meldingsplicht bestaat .
spectrum_3972_3	svg	xml	Er is veel onderzoek gedaan naar risicofactoren .
spectrum_3972_4	svg	xml	Het blijkt dat vrouwen die vroeg met vrijen zijn begonnen en veel partners hebben ( gehad ) , meer risico lopen .
spectrum_3972_5	svg	xml	Bij Joodse vrouwen komt de kanker zelden voor , wellicht door erfelijke immuniteit of de besnijdenis van de man .
spectrum_3972_6	svg	xml	Bij strikt celibatair levende vrouwen zoals nonnen wordt baarmoederhalskanker vrijwel nooit gevonden .
spectrum_3972_7	svg	xml	Baarmoederhalskanker kan door middel van uitstrijkjes in een vroeg stadium worden opgespoord .
spectrum_3972_8	svg	xml	Wanneer de kanker zich alleen in de oppervlaktelaag van de baarmoederhals bevindt , is de genezingskans bijna 100% .
spectrum_3972_9	svg	xml	De uitbreiding van baarmoederhalskanker wordt ingedeeld in stadia van uitgebreidheid .
spectrum_3972_10	svg	xml	In hogere stadia is de kanker dan steeds verder doorgegroeid en/of uitgezaaid .
spectrum_3972_11	svg	xml	Verschijnselen treden pas op in latere stadia .
spectrum_3972_12	svg	xml	Deze zijn dan : onregelmatige menstruaties , bloedverlies tijdens de geslachtsgemeenschap , pijn en afscheiding .
spectrum_3972_13	svg	xml	De behandeling is afhankelijk van het stadium waarin de kanker zich bevindt .
spectrum_3972_14	svg	xml	Bij beperking tot de baarmoederhals vindt een operatie plaats , bij verdere doorgroei bestraling .
spectrum_3972_15	svg	xml	Om baarmoederhalskanker vroeg op te sporen , is het belangrijk dat iedere vrouw deelneemt aan het bevolkingsonderzoek en regelmatig een uitstrijkje laat maken .
spectrum_3972_16	svg	xml	Als er in een uitstrijkje afwijkingen duidelijk worden , is het mogelijk met een soort microscoop ( kolposcopie ) de baarmoedermond nader te bekijken .
spectrum_3972_17	svg	xml	Er kunnen dan kleine stukjes weefsels worden weggehaald voor verder onderzoek .
spectrum_3972_18	svg	xml	Alle ontstekingen en abnormale afscheidingen moeten zorgvuldig worden behandeld .
spectrum_3972_19	svg	xml	Door deze maatregelen is de sterfte aan baarmoederhalskanker in de laatste jaren belangrijk gedaald .
spectrum_3973_1	svg	xml	Achteroverkanteling van de hele baarmoeder ( retroversie ) of alleen van het baarmoederlichaam ( retroflexie ) .
spectrum_3973_2	svg	xml	Vroeger dacht men dat baarmoederkanteling altijd klachten veroorzaakte , zoals menstruatiestoornissen en verminderde vruchtbaarheid .
spectrum_3973_3	svg	xml	Dit blijkt echter alleen het geval te zijn als de baarmoeder onvoldoende beweeglijk is .
spectrum_3973_4	svg	xml	In dat geval zal soms geopereerd moeten worden .
spectrum_3974_1	svg	xml	( carcinoma corporis uteri ) Treedt meestal op in de postmenopauze .
spectrum_3974_2	svg	xml	Verschijnselen : bloederige afscheiding uit de vagina , bloedingen na geslachtsgemeenschap ; in een latere fase , als het gezwel op andere organen gaat drukken , pijn .
spectrum_3974_3	svg	xml	Oorzaken : komt meer voor bij ongetrouwde vrouwen en vrouwen zonder kinderen , terwijl de patiënten vaak lijden aan overgewicht of suikerziekte of hoge bloeddruk .
spectrum_3974_4	svg	xml	Behandeling : operatie , bestraling , geneesmiddelen .
spectrum_3975_1	svg	xml	( portio vaginalis ) Onderste deel van de baarmoederhals , dat in de vagina uitsteekt .
spectrum_3975_2	svg	xml	De opening aan de onderkant vormt de toegang tot de vagina .
spectrum_3975_3	svg	xml	Bij een vrouw die geen kinderen heeft gebaard , is deze opening zeer nauw en dikwijls rond ; bij een vrouw die wel heeft gebaard , is de opening groter en onregelmatiger van vorm ten gevolge van kleine scheurtjes die bij de bevalling zijn ontstaan .
spectrum_3976_1	svg	xml	Goedaardige , gesteelde slijmvliesgezwellen in de baarmoederholte .
spectrum_3976_2	svg	xml	Ze kunnen soms zo groot worden dat ze uit de baarmoedermond hangen .
spectrum_3976_3	svg	xml	Ze veroorzaken een dunne bloederige afscheiding en soms bloedingen tijdens de gemeenschap , zgn. contactbloedingen .
spectrum_3976_4	svg	xml	Wanneer een poliep zich in de baarmoederholte bevindt , kan deze aanleiding geven tot overvloedige en pijnlijke menstruaties , omdat de baarmoeder probeert de poliep uit te stoten .
spectrum_3976_5	svg	xml	Poliepen die uit de baarmoedermond hangen , kunnen poliklinisch ' afgedraaid ' worden .
spectrum_3976_6	svg	xml	Een poliep in de baarmoederholte wordt onder narcose verwijderd door de gynaecoloog .
spectrum_3976_7	svg	xml	Een verwijderde poliep wordt altijd opgestuurd voor microscopisch onderzoek .
spectrum_3977_1	svg	xml	( endometriumcarcinoom , corpuscarcinoom ) Een kwaadaardig gezwel , uitgaande van het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder .
spectrum_3977_2	svg	xml	Het endometriumcarcinoom komt ongeveer 3 keer zo weinig voor als baarmoederhalskanker .
spectrum_3977_3	svg	xml	Het komt relatief vaker voor bij dikke vrouwen , die geen kinderen hebben gehad , heftige menstruaties hadden en laat in de menopauze kwamen .
spectrum_3977_4	svg	xml	Men denkt dat dit te maken heeft met een te grote stimulatie door oestrogenen .
spectrum_3977_5	svg	xml	De verschijnselen van baarmoederslijmvlieskanker zijn abnormaal vaginaal bloedverlies en bloederige waterige afscheiding .
spectrum_3977_6	svg	xml	Bij vrouwen voor de menopauze kunnen deze klachten veel oorzaken hebben , bij vrouwen na de menopauze zijn ze veel verdachter .
spectrum_3977_7	svg	xml	Van groot belang voor de behandeling en het succes daarvan is de uitgebreidheid van de kanker .
spectrum_3977_8	svg	xml	De diagnose wordt gesteld door curettage en de uitgebreidheid wordt met vele andere methoden vastgesteld .
spectrum_3977_9	svg	xml	Naargelang van het stadium en de uitgebreidheid van de aandoening kan de behandeling bestaan uit operatie , bestraling en/of het gebruik van kankerceldodende geneesmiddelen ( cytostatica ) of hormonen .
spectrum_3977_10	svg	xml	De genezingskans hangt af van de uitgebreidheid en het voorkomen van uitzaaiingen .
spectrum_3978_1	svg	xml	( endometritis ) Een infectie die meestal in het kraambed voorkomt , vooral wanneer de vliezen langdurig gebroken zijn geweest voordat de baby werd geboren ( kraamvrouwenkoorts ) .
spectrum_3978_2	svg	xml	Sinds het spiraaltje veel toegepast wordt , komt de infectie ook buiten het kraambed voor .
spectrum_3978_3	svg	xml	Wanneer alleen het baarmoederslijmvlies ontstoken is , behoeven er amper verschijnselen te zijn : koorts en pijn kunnen ontbreken .
spectrum_3978_4	svg	xml	Wel kan er pus afvloeien en kan de menstruatie wat heviger zijn .
spectrum_3978_5	svg	xml	Bij koorts en pijn worden vaak antibiotica voorgeschreven en moet er bedrust worden gehouden .
spectrum_3978_6	svg	xml	Als de pus in de baarmoeder blijft zitten , kunnen medicijnen worden voorgeschreven die de baarmoeder doen samentrekken .
spectrum_3979_1	svg	xml	( uterusprolaps ) Toestand waarbij de baarmoeder te ver naar beneden in de vagina of soms zelfs bijna uit de vagina hangt .
spectrum_3979_2	svg	xml	De aandoening komt vooral na de menopauze voor .
spectrum_3979_3	svg	xml	Vaak is er in het verleden een zware bevalling geweest .
spectrum_3979_4	svg	xml	De verzakte baarmoeder kan de blaas mee naar onderen trekken en blaasklachten geven .
spectrum_3979_5	svg	xml	Een verzakking geeft een zwaar gevoel in de onderbuik .
spectrum_3979_6	svg	xml	De kans op blaasinfecties is verhoogd .
spectrum_3979_7	svg	xml	Een verzakking ontstaat door uitrekking van de ophangbanden van de baarmoeder en verslapping van de bekkenbodemspieren .
spectrum_3979_8	svg	xml	Zwangerschapsgymnastiek , een geleidelijk verlopende bevalling , spieroefeningen erna en het vermijden van overgewicht zijn belangrijk ter voorkoming van een verzakking .
spectrum_3979_9	svg	xml	De behandeling kan op drie manieren gebeuren .
spectrum_3979_10	svg	xml	Er kan een pessarium of vrouwenring worden aangemeten als een operatie niet raadzaam is .
spectrum_3979_11	svg	xml	Het pessarium moet regelmatig worden gecontroleerd omdat er drukplekjes en ontstekingen kunnen ontstaan .
spectrum_3979_12	svg	xml	Wanneer een operatieve ingreep nodig is , kan een zgn. bekkenbodemplastiek , eventueel met verwijdering van de baarmoeder , worden gedaan .
spectrum_3979_13	svg	xml	Bij jongere vrouwen die nog kinderen willen , wordt alleen een bekkenbodemplastiek verricht .
spectrum_3979_14	svg	xml	De aandoening kan terugkomen na een volgende bevalling .
spectrum_4025_1	svg	xml	Eczeem door allergische reactie op meel of meelveredelingsstoffen ( o.a. ammoniumpersulfaat ) .
spectrum_4025_2	svg	xml	Verschijnselen : roodheid , puistjes , blaasjes , schilfers en jeuk aan handen en onderarmen .
spectrum_4025_3	svg	xml	Wanneer contact met genoemde producten wordt vermeden , gaat het verschijnsel vanzelf over .
spectrum_4054_1	svg	xml	Onverteerbare voedselbestanddelen ( bijv. zemelen ) die van groot belang zijn door de stimulerende werking die ze op de darmwand uitoefenen .
spectrum_4054_2	svg	xml	Bevorderen een goede spijsvertering en een regelmatige stoelgang .
spectrum_4054_3	svg	xml	Het hedendaagse voedsel kan tot darmaandoeningen leiden , aangezien het voor een groot deel uit licht verteerbare stoffen bestaat die de darmen weinig belasten .
spectrum_4084_1	svg	xml	( scrotum ) Loshangende huidplooi bij zoogdieren en de mens van het mannelijk geslacht , waarin zich de twee teelballen ( testes ) bevinden .
spectrum_4084_2	svg	xml	De testes dalen kort voor de geboorte of vlak erna vanuit de buikholte in de balzak .
spectrum_4084_3	svg	xml	Bij enkele in zee levende zoogdieren blijft deze indaling achterwege ten gunste van de stroomlijning .
spectrum_4084_4	svg	xml	In de balzak is de temperatuur lager dan in het lichaam , hetgeen een goede zaadproductie waarborgt .
spectrum_4106_1	svg	xml	Letsel van de gewrichtsbanden ( de bindweefselbanden om een gewricht die de richting en mate van beweging in dat gewricht bepalen ) .
spectrum_4106_2	svg	xml	De oorzaak kan zijn de beweging van een gewricht in een abnormale richting of verder dan normaal , door een val of ongeval .
spectrum_4106_3	svg	xml	Bandletsel kan beperkt blijven tot overrekking en lichte verscheuring , zoals bij een verstuiking .
spectrum_4106_4	svg	xml	Bij een ontwrichting vindt meestal totale verscheuring van één of meer banden plaats , waarbij pijn en zwelling optreden .
spectrum_4106_5	svg	xml	Bij kapselbeschadiging kan ook nog een gewrichtsbloeding ( hemarthros ) ontstaan .
spectrum_4106_6	svg	xml	Een bandletsel wordt behandeld met koude kompressen , om zwelling tegen te gaan , en stevig inzwachtelen , gipsen of spalken van het gewricht , om de banden de gelegenheid te geven zich te herstellen .
spectrum_4106_7	svg	xml	Bij ernstige verscheuring zal vaak operatief hechten van de banden noodzakelijk zijn .
spectrum_4140_1	svg	xml	Een groep slaapmiddelen waarvan de werking gebaseerd is op een algehele remming van het centraal zenuwstelsel .
spectrum_4140_2	svg	xml	De barbituraten worden nauwelijks nog gebruikt bij slaapstoornissen , vanwege de ernstige giftigheid bij overdosering en de kans op afhankelijkheid .
spectrum_4140_3	svg	xml	Een ander nadeel is dat de barbituraten de REM-slaap onderdrukken .
spectrum_4140_4	svg	xml	De persoon beleeft geen gewone gezonde slaap en 's ochtends kan een katterig gevoel overblijven .
spectrum_4140_5	svg	xml	Het vermogen tot concentreren en reageren is daardoor verminderd .
spectrum_4140_6	svg	xml	Andere bijwerkingen zijn hoofdpijn en sufheid .
spectrum_4140_7	svg	xml	De barbituraten worden daardoor alleen nog bij slaapstoornissen voorgeschreven die op een andere wijze niet behandelbaar zijn .
spectrum_4148_1	svg	xml	Alle complicaties die tijdens een bevalling kunnen optreden .
spectrum_4148_2	svg	xml	Vooral tijdens de eerste zwangerschap heeft een vrouw vaak het angstige gevoel dat problemen die tijdens de bevalling kúnnen ontstaan , juist haar zullen overkomen .
spectrum_4148_3	svg	xml	Gelukkig is het echter meer uitzondering dan regel dat er tijdens een bevalling complicaties optreden .
spectrum_4148_4	svg	xml	Niet voor niets vinden er tijdens de zwangerschap regelmatig controles plaats , waar niet alleen gekeken wordt naar de ontwikkeling van de zwangerschap maar ook naar afwijkingen , die de baring zouden kunnen bemoeilijken .
spectrum_4148_5	svg	xml	Een aantal baringsstoornissen zijn echter niet te voorzien en niet te voorkomen en deze worden ook pas tijdens de bevalling ontdekt .
spectrum_4148_6	svg	xml	Voorbeelden hiervan zijn weeënzwakte , een te langdurige baring en een plotseling verslechterende toestand van het kind .
spectrum_4148_7	svg	xml	Behalve de zwangerschapscontroles is dus een deskundige begeleiding van de bevalling door een verloskundige of arts van groot belang .
spectrum_4148_8	svg	xml	Of de oorzaak van een baringsstoornis bij de moeder of bij het kind ligt , of dat het komt door een samenspel van beiden , is lang niet altijd duidelijk .
spectrum_4148_9	svg	xml	Zo kan bij een bekkenvernauwing de vraag gesteld worden of het bekken te nauw is of het kind te groot .
spectrum_4148_10	svg	xml	Liggingsafwijkingen , zoals een stuitligging en een verkeerde spildraai hangen eveneens nauw samen met een wanverhouding tussen het hoofd en het bekken .
spectrum_4148_11	svg	xml	Complicaties die vrijwel altijd aanleiding geven tot een keizersnede zijn een uitgezakte navelstreng en een voorliggende moederkoek .
spectrum_4148_12	svg	xml	Na de opluchting van de geboorte van het kind mogen de baringsstoornissen van de nageboorte niet vergeten worden .
spectrum_4148_13	svg	xml	Voorbeelden daarvan zijn de nageboortebloeding en de vastzittende moederkoek .
spectrum_4148_14	svg	xml	Het optreden van bepaalde baringsstoornissen kunnen bij een volgende bevalling aanleiding geven deze in het ziekenhuis te laten plaatsvinden .
spectrum_4148_15	svg	xml	Er is in dat geval sprake van een ' klinische bevalling op medische indicatie ' .
spectrum_4151_1	svg	xml	Mengsel van het onoplosbare bariumsulfaat ( BaSO4 ) en water .
spectrum_4151_2	svg	xml	Wordt gebruikt als contrastmiddel voor röntgenonderzoek van het maag-darmkanaal .
spectrum_4151_3	svg	xml	Moet worden ingenomen via de mond of ingespoten via de anus .
spectrum_4175_1	svg	xml	Infectieziekte , veroorzaakt door het micro-organisme Bartonella bacilliformis .
spectrum_4175_2	svg	xml	Komt voor in de valleien van de Andes in Perú , Colombia en Equador .
spectrum_4175_3	svg	xml	Verschijnselen : knobbelige huiduitslag , bloedarmoede en steeds terugkerende koorts .
spectrum_4175_4	svg	xml	Wordt overgebracht door een zandvlieg .
spectrum_4175_5	svg	xml	Behandeling : antibiotica ; soms dodelijk .
spectrum_4186_1	svg	xml	Stofwisseling van een organisme in rust , waarin alleen de primaire fysiologische functies werkzaam zijn ( ademhaling , bloedsomloop , nierwerking en darmcontracties , temperatuurregulatie ) .
spectrum_4186_2	svg	xml	Het schildklierhormoon regelt de intensiteit van de verbrandingsprocessen en heeft daarmee een sterke invloed op het basaalmetabolisme .
spectrum_4186_3	svg	xml	Bij dieren die een winterslaap houden is de activiteit van de schildklier ( productie van het schildklierhormoon thyroxine ) erg laag tijdens deze periode .
spectrum_4187_1	svg	xml	Ook cerebrale nuclei ( kernen ) .
spectrum_4187_2	svg	xml	Concentraties van zenuwcellen die in beide hersenhelften voorkomen .
spectrum_4187_3	svg	xml	Zij behoren tot de lagere delen van de hersenen en hebben verbindingen met de cortex , thalamus en hypothalamus .
spectrum_4187_4	svg	xml	De basale ganglia zorgen voor de onbewust gestuurde grove motoriek en beïnvloeden de algemene spierspanning .
spectrum_4187_5	svg	xml	Zij zijn waarschijnlijk ook betrokken bij behoeftebepaald gedrag en doelgerichte actie .
spectrum_4187_6	svg	xml	De amygdala wordt door sommigen beschouwd als één van de basale ganglia .
spectrum_4188_1	svg	xml	( BTC ) Curve die gedurende een reeks van dagen de lichaamstemperatuur 's ochtends vlak na het ontwaken weergeeft .
spectrum_4188_2	svg	xml	In verband met de vereiste nauwkeurigheid dient de thermometer in de anus of de vagina te worden aangelegd .
spectrum_4188_3	svg	xml	Aan de hand van de basale-temperatuurcurve kan worden vastgesteld of een eisprong ( ovulatie ) heeft plaatsgevonden : een kleine verhoging ( 0,3-0,4<198>C ) , die tot aan de menstruatie voortduurt .
spectrum_4188_4	svg	xml	De basale-temperatuurcurve kan worden gebruikt voor periodieke onthouding of juist voor bepaling van het geschikte moment voor geslachtsgemeenschap , wanneer men zwanger wil worden .
spectrum_4188_5	svg	xml	Een dergelijk gebruik heeft echter zijn beperkingen .
spectrum_4188_6	svg	xml	Wanneer er sprake is van een ongewenst uitblijven van een zwangerschap , is het aangewezen de basale-temperatuurcurve gedurende een langere periode bij te houden .
spectrum_4188_7	svg	xml	Het al dan niet aanwezig zijn van genoemde temperatuurpieken , laat dan zien of er regelmatig een eisprong is of niet .
spectrum_4188_8	svg	xml	Aan de hand hiervan kan verder worden beslist over welke onderzoeken noodzakelijk zijn om hulp te bieden bij het probleem .
spectrum_4189_1	svg	xml	( ulcus rodens ) De meest voorkomende vorm van huidkanker ; tegelijktijdig ook de minst kwaadaardige vorm .
spectrum_4189_2	svg	xml	Het basalioom uit zich door het ontstaan van een glazig , grijsachtig gebiedje , vaak met een rand , die aan parelmoer doet denken .
spectrum_4189_3	svg	xml	Als het verder groeit ontstaat er een inzinking in het midden en later mogelijk een zweertje .
spectrum_4189_4	svg	xml	Het basalioom komt meestal voor in het gezicht en aan de armen , maar er bestaan ook vormen die op de romp voorkomen .
spectrum_4189_5	svg	xml	Dit zgn. romphuidcarcinoom ziet er heel anders uit , het zijn vaak iets grotere vlakke rode , schilferende of zwerende vlakke plekken , die erg veel kunnen lijken op psoriasis .
spectrum_4189_6	svg	xml	Door de tumor kan de huid over een gebied aangetast worden dat veel groter is dan het zichtbare plekje op de huid .
spectrum_4189_7	svg	xml	Dit komt doordat de tumor zich langs sprietachtige uitlopers uitbreidt .
spectrum_4189_8	svg	xml	Pas in een zeer laat stadium kunnen er uitzaaiingen ontstaan ( metastasen ) .
spectrum_4189_9	svg	xml	Wanneer er op de huid spontaan een zweertje ontstaat , dat niet verdwijnt na de gebruikelijke behandeling , kan er sprake zijn van een basalioom .
spectrum_4189_10	svg	xml	Wanneer de arts vermoedt dat het een basalioom is , zal hij proberen het tumortje in zijn geheel te verwijderen .
spectrum_4189_11	svg	xml	Om de diagnose zeker te stellen moet het verwijderde weefsel in het laboratorium onderzocht worden .
spectrum_4189_12	svg	xml	Hier kan men ook bepalen of de tumor volledig weggesneden is , of dat er nog resten zijn achtergebleven .
spectrum_4189_13	svg	xml	De behandeling van het basalioom bestaat uit het volledig wegsnijden van de tumor , of bestraling .
spectrum_4189_14	svg	xml	Aangezien metastasen bij deze vorm van huidkanker zelden voorkomen , is deze behandeling meestal afdoende .
spectrum_4189_15	svg	xml	Er blijft altijd wel een kleine kans dat de tumor terugkomt op dezelfde plaats .
spectrum_4189_16	svg	xml	Dit is het geval wanneer enkele tumorcellen toch nog zijn achtergebleven .
spectrum_4189_17	svg	xml	Met de huidige behandeling wordt een genezingspercentage bereikt van meer dan 90% waarmee het basalioom de minst gevaarlijke vorm van kanker is .
spectrum_4189_18	svg	xml	Wanneer men echter pas in een laat stadium bij de arts komt is een verminkende operatie vaak niet te vermijden .
spectrum_4189_19	svg	xml	Het blijft dan ook raadzaam een bezoek aan de arts niet uit te stellen , wanneer men bij zichzelf een huidgezwelletje bemerkt dat zich abnormaal gedraagt .
spectrum_4250_1	svg	xml	Groeiachterstand en stoornissen in de geestelijke en motorische ontwikkeling bij kinderen door verwaarlozing of mishandeling door de ouders .
spectrum_4276_1	svg	xml	( enuresis nocturna ) , onwillekeurige urinelozing in de nacht bij kinderen ouder dan 4 jaar .
spectrum_4276_2	svg	xml	Het komt vrij vaak voor en vooral bij jongens .
spectrum_4276_3	svg	xml	De oorzaken kunnen zijn emotionele moeilijkheden ( psychische ) of verkeerde zindelijkheidstraining .
spectrum_4276_4	svg	xml	Als lichamelijke stoornis treft men soms een aangeboren afwijkingen van de urinewegen aan .
spectrum_4276_5	svg	xml	In de meeste gevallen is er echter geen duidelijk oorzaak te vinden en berust het probleem waarschijnlijk op een vertraagde rijping van het blaasledigingssysteem .
spectrum_4276_6	svg	xml	Soms kan de oplossing heel simpel zijn door middel van een nachtlampje of plaswekker .
spectrum_4276_7	svg	xml	Meestal vraagt de behandeling meer tijd en begeleiding .
spectrum_4276_8	svg	xml	In bepaalde gevallen kan het zinvol zijn met medicijnen de urineproductie 's nachts te verminderen .
spectrum_4285_1	svg	xml	Tak van de geneeskunde die zich richt op bescherming en bevordering van de gezondheid van werknemers in hun bedrijfssituatie .
spectrum_4285_2	svg	xml	De bedrijfsgeneeskundige ( bedrijfsarts ) houdt o.a. toezicht op hygiëne en werkomstandigheden in het bedrijf , organiseert de ongevallenbestrijding , verricht geneeskundig onderzoek en houdt spreekuur , waar de werknemers terecht kunnen wanneer zij problemen hebben die samenhangen met de werksituatie .
spectrum_4285_3	svg	xml	De bedrijfsgeneeskundige werkt in het kader van een bedrijfsgeneeskundige dienst .
spectrum_4285_4	svg	xml	In Nederland is in de wet op de bedrijfsgeneeskunde ( 1959 ) vastgelegd dat bedrijven met meer dan 750 werknemers , of bedrijven waar zich bijzondere gevaren voordoen , een bedrijfsgeneeskundige dienst moeten hebben .
spectrum_4285_5	svg	xml	Ook bedrijven waarvoor dit niet wettelijk verplicht is , hebben vaak een bedrijfsgeneeskundige dienst .
spectrum_4285_6	svg	xml	In België moet elke werkgever over een bedrijfsgeneeskundige dienst beschikken .
spectrum_4285_7	svg	xml	In veel gevallen is het bedrijf aangesloten bij een interbedrijfsgeneeskundige dienst , opgericht door een vereniging van werkgevers .
spectrum_4331_1	svg	xml	1 .
spectrum_4331_2	svg	xml	( bot ) Onderdeel van het skelet van gewervelde dieren en de mens , opgebouwd uit beenweefsel en beenmerg en overdekt met beenvlies .
spectrum_4331_3	svg	xml	Steungevende functie .
spectrum_4331_4	svg	xml	Drie soorten beenderen : pijpbeenderen ( bijv. dijbeen ) ; platte beenderen ( bijv. schedelbeenderen , borstbeen ) ; korte beenderen ( bijv. handwortelbeentjes , wervels ) .
spectrum_4331_5	svg	xml	2 .
spectrum_4331_6	svg	xml	( beenweefsel ) Hard weefsel van botten , bestaande uit levende cellen ( osteocyten ) die gelegen zijn in holten in de tussencelstof ( matrix ) .
spectrum_4331_7	svg	xml	De tussencelstof , afgescheiden door de beencellen zelf , bestaat uit brosse beenderzouten ( 65% ) , eiwitten en soepele collagene vezels .
spectrum_4331_8	svg	xml	Compact beenweefsel , dat het grootste deel van de botten uitmaakt , is samengesteld uit vele honderden naast elkaar gelegen cilindrische eenheden ( osteonen ) , ieder met een centraal kanaal waardoorheen een bloedvat loopt .
spectrum_4331_9	svg	xml	Sponsachtig beenweefsel ziet er ( op dwarsdoorsnede ) meer uit als een honingraat en bestaat uit een netwerk van dunne beenlamellen .
spectrum_4331_10	svg	xml	Hierdoor is het lichter , maar nauwelijks zwakker dan compact been .
spectrum_4331_11	svg	xml	De holtes zijn opgevuld met beenmerg .
spectrum_4331_12	svg	xml	3 .
spectrum_4331_13	svg	xml	( lidmaat ) Een van de onderste ledematen van de mens ( of een van de vier ledematen van een paard ) .
spectrum_4331_14	svg	xml	Dient voor de voortbeweging en het dragen van het lichaamsgewicht in rechtopstaande stand en bij beweging .
spectrum_4331_15	svg	xml	Minder beweeglijk dan de arm .
spectrum_4331_16	svg	xml	Bestaat uit bovenbeen , onderbeen en voet .
spectrum_4331_17	svg	xml	Het bovenbeen is door middel van de bekkengordel verbonden met de romp en via het kniegewricht met het onderbeen .
spectrum_4331_18	svg	xml	Dit is via de spronggewrichten verbonden met de voet .
spectrum_4334_1	svg	xml	Kalkzouten ( vooral calciumfosfaat en -carbonaat ) die het grootste deel van het skelet vormen .
spectrum_4334_2	svg	xml	Worden tijdens de verbening van kraakbeen uitgescheiden door de beenvormende cellen ( osteoblasten ) en gerangschikt langs door dezelfde cellen afgescheiden bindweefselvezels ( collageen ) .
spectrum_4334_3	svg	xml	Vormen een belangrijke buffervoorraad van kalk in het lichaam .
spectrum_4335_1	svg	xml	Voortplanting van geluid via de schedelbeenderen naar het binnenoor .
spectrum_4335_2	svg	xml	Normaal slechter dan de luchtgeleiding .
spectrum_4335_3	svg	xml	De beengeleiding is bij geleidingsslechthorendheid intact , maar bij perceptieslechthorendheid afgenomen .
spectrum_4336_1	svg	xml	Een verschil in beenlengte komt zeer veel voor .
spectrum_4336_2	svg	xml	Meestal is dit verschil minimaal en veroorzaakt geen klachten .
spectrum_4336_3	svg	xml	Bij een beenlengteverschil van meer dan een centimeter kunnen rugklachten ontstaan .
spectrum_4336_4	svg	xml	Is de afwijking nog groter , dan treedt bekkenscheefstand op , gecombineerd met scoliosis van de wervelkolom .
spectrum_4336_5	svg	xml	Een beenlengteverschil kan aangeboren zijn , maar is meestal het gevolg van een botbreuk , ontstekingen van botten of gewrichten , botgezwellen of botziekten , waarbij groeischijfbeschadigingen optreden .
spectrum_4336_6	svg	xml	Ook kan er sprake zijn van een aangeboren ontwrichting van het heupgewricht ( heupdysplasie ) .
spectrum_4336_7	svg	xml	Een klein lengteverschil kan worden gecorrigeerd door een hakverhoging .
spectrum_4336_8	svg	xml	Grotere verschillen kan men , zolang de patiënt nog in de groei is , behandelen door de groeischijven van het langere been te remmen .
spectrum_4336_9	svg	xml	Er worden dan krammen geslagen die de botstukken aan weerszijden van de groeischijf verbinden ( epifysiodese ) .
spectrum_4337_1	svg	xml	( medulla ossium ) Zachte substantie in de mergholten van beenderen .
spectrum_4337_2	svg	xml	In rood beenmerg vindt de aanmaak van bloedcellen plaats ; geel beenmerg ontleent zijn naam aan de aanwezigheid van vet .
spectrum_4337_3	svg	xml	Rood beenmerg is overvloedig aanwezig bij baby's .
spectrum_4337_4	svg	xml	Bij het ouder worden , wordt het grootste deel van het rode beenmerg in de holten van de pijpbeenderen inactief en vult zich met vet .
spectrum_4337_5	svg	xml	Een volwassene heeft als gevolg daarvan geel , inactief beenmerg in de meeste schachten van de pijpbeenderen .
spectrum_4337_6	svg	xml	Alleen in de uiteinden en in platte beenderen , zoals ribben en het borstbeen , bevindt zich nog rood beenmerg .
spectrum_4338_1	svg	xml	( osteomyelitis ) Ontsteking van het beenmerg , die meestal gepaard gaat met een ontsteking van het omringende bot .
spectrum_4338_2	svg	xml	De ontsteking kan door bacteriën , virussen of schimmels veroorzaakt worden , maar in 90% van de gevallen is er sprake van een bacteriële besmetting met stafylokokken .
spectrum_4338_3	svg	xml	Beenmergontsteking komt voornamelijk voor bij kinderen .
spectrum_4338_4	svg	xml	De bacterie komt via het bloed vanuit bijvoorbeeld een ontstoken amandel of steenpuist in het beenmerg terecht .
spectrum_4338_5	svg	xml	Meestal wordt het scheenbeen of het dijbeen , vlak bij de knie , besmet .
spectrum_4338_6	svg	xml	De eerste klacht is dan ook vaak pijn in de knie , gepaard gaande met koorts en misselijkheid .
spectrum_4338_7	svg	xml	Een directe botverwonding van buiten af kan eveneens bacteriën in het bot en beenmerg brengen .
spectrum_4338_8	svg	xml	Als een beginnende beenmergontsteking niet snel wordt herkend en behandeld , wordt het bot steeds verder aangetast en kan zich een abces vormen .
spectrum_4338_9	svg	xml	Dit abces kan door drukverhoging en bloedvataantasting in het bot de doorbloeding van het bot verminderen , waardoor botversterf optreedt .
spectrum_4338_10	svg	xml	Het dode bot komt los in het abces te liggen ( in dat geval spreekt men van een sekwester ) .
spectrum_4338_11	svg	xml	Als het ontstekingsproces doorgaat , kan het abces door het bot heenbreken en komt dan onder het beenvlies te liggen .
spectrum_4338_12	svg	xml	Van hieruit kan de ontsteking zich verspreiden onder het beenvlies of er doorheen breken .
spectrum_4338_13	svg	xml	In een enkel geval gaan de bacteriën in het afgekapselde botabces dood , zodat de ontsteking niet verder gaat .
spectrum_4338_14	svg	xml	Door de afkapseling wordt het abces echter niet door het lichaam zelf opgeruimd .
spectrum_4338_15	svg	xml	Dit noemt men een Brodie-abces .
spectrum_4338_16	svg	xml	De diagnose wordt gesteld aan de hand van de klachten , bloedonderzoek waarbij men eventueel de veroorzaker van de ontsteking kan vinden en botonderzoek .
spectrum_4338_17	svg	xml	Het aangedane lichaamsdeel moet absolute rust krijgen , zonodig door het te spalken , en gedurende langere tijd moeten hoge doses antibiotica gegeven worden .
spectrum_4338_18	svg	xml	Eventueel kan een abces aangeprikt worden , waarbij men pus afzuigt en antibiotica in de abcesholte kan spuiten .
spectrum_4339_1	svg	xml	Afzuigen van rood beenmerg door middel van een ingestoken naald , meestal uit het borstbeen .
spectrum_4339_2	svg	xml	Geschiedt onder plaatselijke verdoving .
spectrum_4339_3	svg	xml	Door microscopisch onderzoek van het opgezogen beenmerg tracht men stoornissen in de aanmaak van bloedcellen op te sporen .
spectrum_4342_1	svg	xml	( periost ) Dun maar stevig , grijswit vlies dat de beenderen omhult .
spectrum_4342_2	svg	xml	Bevat veel bloedvaten en zenuwen en is , in tegenstelling tot beenweefsel , erg pijngevoelig .
spectrum_4342_3	svg	xml	De pijn bij botbreuken en na bijv. stoten van het scheenbeen ( dat vlak onder de huid ligt ) wordt veroorzaakt door prikkeling van het beenvlies .
spectrum_4342_4	svg	xml	Na een botbreuk kan vanuit het beenvlies nieuw beenweefsel aangroeien .
spectrum_4343_1	svg	xml	Proces in de steunweefsels van gewervelde dieren en de mens waarbij been ontstaat .
spectrum_4343_2	svg	xml	Been kan direct uit bindweefsel worden gevormd of uit kraakbeen .
spectrum_4343_3	svg	xml	Kraakbeen wordt opgelost door beenverterende cellen ( osteoclasten ) en vervangen door beenvormende cellen ( osteoblasten ) .
spectrum_4343_4	svg	xml	Deze worden in concentrische lagen ( beenlamellen ) afgezet om holten ( kanalen van Havers ) , waardoorheen bloedvaten lopen , en tegen het beenvlies .
spectrum_4343_5	svg	xml	De tussencelstof van het kraakbeen verkalkt , waarna het verkalkte kraakbeen begint af te sterven .
spectrum_4343_6	svg	xml	De osteoblasten zetten been af op de resten van het verkalkte kraakbeen , waarvoor ze calciumfosfaationen gebruiken , die aangevoerd worden door het bloed .
spectrum_4343_7	svg	xml	Uiteindelijk is iedere osteoblast met been omringd en wordt dan osteocyt genoemd .
spectrum_4343_8	svg	xml	Kraakbenige verbening wordt ook wel chondrale verbening genoemd ; de beenderen die op deze manier worden gevormd , noemt men vervangende beenderen of autostosen ; betreft in het bijzonder de pijpbeenderen .
spectrum_4343_9	svg	xml	De vorming van been uit bindweefsel , zonder dat het eerst als kraakbeen is aangelegd , noemt men dermale of allostotische verbening .
spectrum_4343_10	svg	xml	Het grootste deel van de schedelbeenderen van gewervelde dieren ontstaat op deze manier ; ze worden dermale beenstukken of allostosen genoemd .
spectrum_4344_1	svg	xml	( botweefsel ) Netwerk van beencellen ( osteocyten , een soort bindweefselcellen ) ingebed in een cementachtige tussenstof bestaande uit collageen ( stevige ' eiwit'draden die druk en trekkrachten kunnen weerstaan ) en een grondsubstantie die rijk is aan mineralen .
spectrum_4344_2	svg	xml	Volgens berekeningen bevat het beenweefsel ongeveer 99% van de kalk ( calcium ) uit het lichaam , 88% van de fosfor , 50% van het magnesium , 35% van de natriumvoorraad en 9% van al het water in het lichaam .
spectrum_4344_3	svg	xml	Elk botstuk is opgebouwd uit twee typen beenweefsel : compact beenweefsel ( compacta ) en sponsachtig beenweefsel ( spongiosa ) .
spectrum_4344_4	svg	xml	Compact beenweefsel , dat het grootste deel van de botten uitmaakt , is samengesteld uit vele honderden naast elkaar liggende cilindrische eenheden .
spectrum_4344_5	svg	xml	Deze cilinders worden de kanalen van Havers genoemd .
spectrum_4344_6	svg	xml	Iedere cilinder bevat een centraal kanaal , waardoor bloedvaten en zenuwen lopen .
spectrum_4344_7	svg	xml	Zo'n kanaal wordt door een reeks concentrische lagen beenweefsel ( lamellen ) omgeven .
spectrum_4344_8	svg	xml	Tussen deze lagen liggen de eigenlijke botcellen ( osteocyten ) , die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van de lamellen .
spectrum_4344_9	svg	xml	Bloed , dat zuurstof en voedingsstoffen transporteert , stroomt in een constant tempo door de kanalen van Havers in het bot .
spectrum_4344_10	svg	xml	Ongeveer 5% van het totale volume aan bloed in het lichaam stroomt steeds door de botten .
spectrum_4344_11	svg	xml	Sponsachtig beenweefsel ziet er meer uit als een honingraat , zodat het elastischer is dan compact bot en betrekkelijk licht , maar toch sterk .
spectrum_4344_12	svg	xml	Het is te vinden aan de uiteinden van de pijpbeenderen , zoals het dijbeen ( femur ) en het opperarmbeen ( humerus ) .
spectrum_4344_13	svg	xml	Hierdoor kan het bot schokken opvangen , bijvoorbeeld als we hard op de grond neerkomen na een sprong .
spectrum_4344_14	svg	xml	Sponsachtig beenweefsel bevat rood beenmerg , dat verantwoordelijk is voor de aanmaak van bloedcellen .
spectrum_4348_1	svg	xml	Iedere beet of haal van een huisdier of wild dier ( maar ook mensenbeten , bijvoorbeeld opgelopen tijdens een vechtpartij ! )
spectrum_4348_2	svg	xml	waardoor de huid wordt opengehaald , kan gevaarlijk zijn .
spectrum_4348_3	svg	xml	Ten eerste omdat dergelijke beten vaak diep zijn , maar aan de oppervlakte slechts een klein wondje te zien geven .
spectrum_4348_4	svg	xml	De met de beet binnengebrachte ziektekiemen kunnen diep onderhuids gemene infecties veroorzaken .
spectrum_4348_5	svg	xml	Dit is dan ook de reden dat men zo'n bijtwond goed moet ontsmetten met stromend water en met een ontsmettingsmiddel zoals jodium .
spectrum_4348_6	svg	xml	De eerste dagen moet de wond regelmatig in een soda- of zeepbadje worden gespoeld .
spectrum_4348_7	svg	xml	Een bijtwond wordt meestal niet direct gehecht , omdat hierdoor de ziektekiemen juist onderhuids worden opgesloten .
spectrum_4348_8	svg	xml	Bijtwonden kunnen ook gevaarlijk zijn omdat de verwekkers van tetanus in de wond kunnen worden gebracht .
spectrum_4348_9	svg	xml	Deze bacillen kunnen na verloop van tijd gifstoffen produceren die levensgevaarlijk kunnen zijn .
spectrum_4348_10	svg	xml	Bij mensen die tegen tetanus zijn ingeënt , zal deze situatie zich niet voordoen .
spectrum_4348_11	svg	xml	Mensen die gebeten zijn en nog nooit zijn ingeënt of waarbij de inenting te lang geleden heeft plaatsgevonden , moeten bij hun huisarts informeren of zij alsnog moeten worden ingeënt .
spectrum_4348_12	svg	xml	Hondsdolheid komt in Nederland en België bij huisdieren vrijwel niet voor .
spectrum_4348_13	svg	xml	Wel kunnen vossen of vleermuizen besmet zijn .
spectrum_4348_14	svg	xml	Wanneer de verdenking bestaat dat het dier mogelijk besmet is , dient zo snel mogelijk een arts te worden geraadpleegd .
spectrum_4348_15	svg	xml	Als het zonder gevaar voor anderen mogelijk is , zorgt men ervoor dat het dier niet ontsnapt , zodat het kan worden onderzocht op symptomen van rabiës .
spectrum_4348_16	svg	xml	Als iemand door een verdacht dier is gebeten in een omgeving waar rabiës heerst , krijgt hij een serie van drie injecties om hem immuun te maken tegen de ziekte .
spectrum_4348_17	svg	xml	Krachtig reinigen van de wond en immunisatie na de beet verminderen de kans op rabiës aanzienlijk .
spectrum_4348_18	svg	xml	Ook is het raadzaam te controleren of men een serie tetanusinjecties nodig heeft .
spectrum_4348_19	svg	xml	De meeste door dieren toegebrachte beten hoeven niet door een arts te worden behandeld , maar het is wel belangrijk een arts in te schakelen als de beet diep is of geïnfecteerd raakt ondanks zorgvuldige pogingen tot schoonmaken van de wond .
spectrum_4348_20	svg	xml	Door mensen toegebrachte beten worden op dezelfde manier behandeld als dierebeten en mogen niet minder serieus worden genomen .
spectrum_4348_21	svg	xml	Het speeksel van mensen en dieren bevat bacteriën die al wat gewend zijn aan hun ' nieuwe ' omgeving .
spectrum_4348_22	svg	xml	Vandaar dat diere- en mensenbeten bijzonder snel infecteren .
spectrum_4348_23	svg	xml	Slachtoffers van slangebeten dienen naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te worden gebracht .
spectrum_4348_24	svg	xml	Houd degene die gebeten is zo stil mogelijk , aangezien beweging het verspreiden van het gif door het bloed bevordert .
spectrum_4348_25	svg	xml	Het gebeten lichaamsdeel dient omhoog te worden gehouden om de circulatie te verminderen en zo de verspreiding van het gif tegen te gaan .
spectrum_4348_26	svg	xml	Het wegsnijden van het getroffen huidgedeelte of het afknevelen van een gebeten lichaamsdeel is niet raadzaam .
spectrum_4348_27	svg	xml	Een beet van een giftige slang dient zo snel mogelijk te worden behandeld .
spectrum_4348_28	svg	xml	Onthoud hoe de slang eruit zag , zodat de dokter hem uit de beschrijving kan herkennen en het juiste tegengif kan geven .
spectrum_4348_29	svg	xml	` Steken ' Veel verschillende soorten dieren kunnen steken , maar steken van bijen , wespen en muggen veroorzaken gewoonlijk de meeste last .
spectrum_4348_30	svg	xml	Iemand die is gestoken door muskieten of andere insecten kan eventueel een antihistaminecrème gebruiken .
spectrum_4348_31	svg	xml	Wanneer die niet te krijgen is , kan ijs of een verkoelende lotion de pijn aanzienlijk verlichten .
spectrum_4348_32	svg	xml	De angel van een bij moet worden verwijderd .
spectrum_4348_33	svg	xml	De rode , opgezwollen plek als gevolg van het gif uit de angel zal dan eerder verdwijnen .
spectrum_4348_34	svg	xml	Ook hier wordt behandeling met ijs en een verkoelende lotion aanbevolen .
spectrum_4348_35	svg	xml	Het komt voor dat iemand overgevoelig ( allergisch ) is voor de steek ( beter gezegd voor het ingespoten gif ) van een bij of wesp .
spectrum_4348_36	svg	xml	In dat geval kan , wanneer niet tijdig wordt ingegrepen , een bijesteek dodelijk zijn .
spectrum_4348_37	svg	xml	Zodra iemand zich kort na een steek onwel begint te voelen en hevig transpireert , dient onverwijld een arts te worden gewaarschuwd .
spectrum_4348_38	svg	xml	Wanneer bekend is dat iemand een heftige allergische reactie krijgt na bijvoorbeeld een wespensteek , is het mogelijk zinvol dat de betrokkene er altijd voor zorgt middelen bij de hand te hebben die een dergelijke reactie kunnen tegengaan .
spectrum_4348_39	svg	xml	Tegenwoordig is in deze gevallen ook een injectiespuit , gevuld met een adrenaline-achtige stof , een mogelijk zinvolle voorzorgsmaatregel .
spectrum_4348_40	svg	xml	De kans op een steek van een schorpioen is in warme landen niet denkbeeldig .
spectrum_4348_41	svg	xml	De steek kan zeer pijnlijk zijn en bij twee van de ongeveer 40 soorten kan dit zelfs de dood tot gevolg hebben .
spectrum_4348_42	svg	xml	Na de steek van een schorpioen dient men dan ook onmiddellijk medische hulp in te roepen .
spectrum_4348_43	svg	xml	Is men gestoken door een kwal , dan moeten de tentakels en naaldjes zo goed mogelijk worden verwijderd .
spectrum_4348_44	svg	xml	Dit gaat het best door de gestoken plaats met een handvol nat zand in te wrijven .
spectrum_4348_45	svg	xml	Ook het insmeren met alcohol of een verkoelende lotion kan verlichting bieden .
spectrum_4380_1	svg	xml	Twee piramidevormige , uit kraakbeen opgebouwde orgaantjes , die deel uitmaken van het skelet van het strottenhoofd .
spectrum_4380_2	svg	xml	Zijn verbonden met het ringkraakbeen en kunnen glijdende , draaiende en kantelende bewegingen maken .
spectrum_4380_3	svg	xml	Tussen elk bekerkraakbeentje en het schildkraakbeen is een stemband uitgespannen .
spectrum_4385_1	svg	xml	( pelvis ) Komvormige structuur aan de basis van de wervelkolom , bestaande uit heupbeenderen , heiligbeen en staartbeen .
spectrum_4385_2	svg	xml	De heupbeenderen ( weer samengesteld uit drie vergroeide beenderen : het zitbeen , schaambeen en darmbeen ) vormen samen het grote bekken , dat de bodem van de buikholte vormt .
spectrum_4385_3	svg	xml	Daaronder ligt het kleine bekken , dat aan de onderkant vrijwel helemaal afgesloten is door de bekkenbodemspieren .
spectrum_4385_4	svg	xml	Het kleine bekken omsluit de bekkenholte , waarin de geslachtsorganen , de urineblaas en de endeldarm liggen .
spectrum_4385_5	svg	xml	Behalve als bescherming voor de organen in de onderbuik vormt het bekken een sterke basis voor de krachtige spieren die de benen bewegen .
spectrum_4385_6	svg	xml	Bij de vrouw is het kleine bekken ruimer dan bij de man in verband met het baren van een kind .
spectrum_4388_1	svg	xml	Ingewandsbreuk waarvan de inhoud niet meer kan worden teruggeduwd , terwijl tevens de bloedstroom van het stuk darm in de breuk afgekneld is .
spectrum_4388_2	svg	xml	De klachten zijn betrekkelijk gering : de bult die er al langer zat , wordt alleen maar groter en pijnlijker .
spectrum_4388_3	svg	xml	Er moet echter snel operatief worden ingegrepen om te voorkomen dat het ingeklemde deel afsterft .
spectrum_4388_4	svg	xml	Een andere ernstige complicatie is buikvliesontsteking .
spectrum_4474_1	svg	xml	De psychofarmaca die gebruikt kunnen worden voor het reduceren van angst en als slaapmiddel ( vooral als de slapeloosheid wordt veroorzaakt door angsten en spanningen ) .
spectrum_4474_2	svg	xml	De stoffen hebben relatief weinig bijwerkingen en ook het optreden van algehele sufheid blijft beperkt .
spectrum_4474_3	svg	xml	De precieze werking van de benzodiazepinen is onbekend , maar men neemt aan dat zij een dempende invloed hebben op de hersenstructuren die betrokken zijn bij emoties ( o.a. limbisch systeem en hypothalamus ) .
spectrum_4474_4	svg	xml	Bij proefdieren is aangetoond dat zij onder invloed van benzodiazepinen in ambivalente situaties , die zowel straf als beloning tot gevolg kunnen hebben , minder geneigd zijn zich iets aan te trekken van de strafmogelijkheid .
spectrum_4474_5	svg	xml	Als geneesmiddel bieden de benzodiazepinen alleen symptoombestrijding .
spectrum_4474_6	svg	xml	De angst wordt verminderd , maar de oorzaak van de angst blijft voortbestaan .
spectrum_4474_7	svg	xml	De angstreductie kan er wel voor zorgen dat de patiënt meer toegankelijk wordt voor psychotherapie .
spectrum_4491_1	svg	xml	Dikke , gele , vettige laag schilfers op het hoofd van een baby .
spectrum_4491_2	svg	xml	Het is geen gevolg van een gebrek aan hygiëne .
spectrum_4491_3	svg	xml	Als berg in een milde vorm en op enkele plaatsen optreedt , is er geen behandeling nodig .
spectrum_4491_4	svg	xml	Wanneer deze aandoening zich op veel plaatsen voordoet , kan de huid in de buurt ontstoken raken , waarbij hele gebieden rood en schilferig worden en de huid barst , vooral achter de oren .
spectrum_4491_5	svg	xml	Hoewel berg na een paar maanden meestal vanzelf overgaat , kan het worden behandeld met amandel- of olijfolie .
spectrum_4491_6	svg	xml	Daardoor komen de korsten los en kunnen deze er voorzichtig worden afgeschraapt .
spectrum_4491_7	svg	xml	Daarna kunnen het haar en het hoofd worden gewassen .
spectrum_4502_1	svg	xml	Ziekte veroorzaakt door een gebrek aan vitamine B-1 .
spectrum_4502_2	svg	xml	Komt vooral voor in landen waar rijst het hoofdvoedsel is .
spectrum_4502_3	svg	xml	Verschijnselen : psychische afwijkingen , zoals geheugenstoornissen en depressies , oedemen , hartafwijkingen , aandoeningen van de zenuwen in de ledematen .
spectrum_4502_4	svg	xml	Als beri-beri gepaard gaat met oedemen , spreekt men van natte beri-beri , zonder oedeem van droge beri-beri .
spectrum_4502_5	svg	xml	Behandeling : vitamine B-1 .
spectrum_4523_1	svg	xml	( cerebro-vasculair accident , CVA , attaque ) Plotselinge verstoring van de bloedvoorziening van de hersenen , waardoor uitvalsverschijnselen ( o.a. gevoelloosheid of een verlamming ) kunnen ontstaan .
spectrum_4523_2	svg	xml	In ongeveer driekwart van de gevallen betreft het een vaatvernauwing en eventueel stolselvorming , met als gevolg een verlamming of verlies van het vermogen om te praten ( afasie ) .
spectrum_4523_3	svg	xml	Deze verschijnselen kunnen kortdurend zijn , wanneer het bloedstolseltje snel weer oplost ( TIA , transient ischemic attack ofwel een voorbijgaande stoornis van de doorbloeding ) .
spectrum_4523_4	svg	xml	Ernstiger is een herseninfarct , waarbij de verschijnselen veelal blijvend zijn .
spectrum_4523_5	svg	xml	In een kwart van de gevallen is er een hersenbloeding , een bloeduitstorting ín de hersenen .
spectrum_4523_6	svg	xml	Andere bloedingen in de schedelholte , tussen de hersenvliezen die de hersenen omgeven , zijn een subarachnoïdale bloeding , een subdurale bloeding en een epidurale bloeding .
spectrum_4523_7	svg	xml	De klachten die optreden zijn afhankelijk van het soort doorbloedingsstoornis .
spectrum_4523_8	svg	xml	Dit geldt ook voor de behandeling van deze in wezen verschillende aandoeningen .
spectrum_4548_1	svg	xml	Ziekte die door besmetting kan worden overgebracht .
spectrum_4548_2	svg	xml	Overdracht van ziektekiemen kan rechtstreeks vanaf een patiënt plaatsvinden , bijvoorbeeld door hoesten , door onzorgvuldig omspringen met diens ontlasting , via speeksel ( de ziekte van Pfeiffer ofwel ' kissing disease ' ) , of via geslachtsverkeer .
spectrum_4548_3	svg	xml	Overdracht van ziektekiemen kan ook indirect plaatsvinden , zonder rechtstreeks contact met de patiënt .
spectrum_4548_4	svg	xml	Voorbeelden van een dergelijke besmettingswijze zijn de meeste vormen van voedselvergiftiging , malaria en de pest .
spectrum_4548_5	svg	xml	In al deze gevallen is er een zogeheten medium .
spectrum_4548_6	svg	xml	Bij malaria zijn bepaalde muggen het transportmiddel van de infectieziekte , bij de pest zijn zowel de rat als de rattevlo betrokken bij de overdracht .
spectrum_4548_7	svg	xml	Niet iedere besmetting met ziektekiemen leidt tot een infectie .
spectrum_4548_8	svg	xml	Slechts als het aantal ziektekiemen erg hoog is of als de weerstand tegen een infectie erg gering is , zullen de ziektekiemen zich gaan vermenigvuldigen .
spectrum_4548_9	svg	xml	Overigens is niet iedere infectieziekte ook een besmettelijke ziekte .
spectrum_4548_10	svg	xml	Een blaasontsteking of een hersenvliesontsteking ten gevolge van tuberculose is niet besmettelijk .
spectrum_4548_11	svg	xml	In het normale spraakgebruik worden de beide termen vaak door elkaar gebruikt .
spectrum_4549_1	svg	xml	( contaminatie ) Overgang van ziektekiemen ( bijv. bacteriën , virussen ) op een organisme dat daar tevoren vrij van was .
spectrum_4549_2	svg	xml	Mensen kunnen besmet worden door contact met zieke mensen of dieren , met gezonde dragers van ziektekiemen en met lucht , voedsel of drinkwater .
spectrum_4549_3	svg	xml	De ziekteverwekkende organismen kunnen het lichaam binnendringen via de luchtwegen , het maag-darmkanaal , huid en slijmvliezen of direct in het bloed .
spectrum_4549_4	svg	xml	Besmetting hoeft niet te betekenen dat men ook ziek wordt .
spectrum_4549_5	svg	xml	Als dat wel zo is , spreekt men van infectie .
spectrum_4550_1	svg	xml	( circumcisie ) Verwijdering van de voorhuid van de penis .
spectrum_4550_2	svg	xml	Wordt soms ook gebruikt voor het wegsnijden van de clitoris ( clitoridectomie ) .
spectrum_4550_3	svg	xml	Een medische reden voor besnijdenis is een vernauwing van de voorhuid ( fimosis ) .
spectrum_4550_4	svg	xml	Besneden mannen hebben bovendien een kleinere kans op peniskanker , hun vrouwen een kleinere kans op baarmoederhalskanker .
spectrum_4579_1	svg	xml	( radiotherapie ) Behandeling met straling .
spectrum_4579_2	svg	xml	Voor de behandeling van snel groeiende gezwellen maakt men gebruik van röntgenstraling en radioactieve straling , die met name het vermogen tot celdeling aantasten .
spectrum_4579_3	svg	xml	In theorie zou men een gezwel door een hoge stralingsdosis geheel kunnen vernietigen , maar er dreigt dan gevaar voor beschadiging van gezonde weefsels , vooral van het gevoelige beenmerg .
spectrum_4579_4	svg	xml	In de fysiotherapie maakt men gebruik van straling ( o.a. hoogtezon , infrarood , kortegolf ) die in het lichaam een groot deel van haar energie in warmte omzet .
spectrum_4597_1	svg	xml	Verzamelterm voor de groep vrijwel identieke geneesmiddelen , o.m. voorgeschreven bij hoge bloeddruk , angina pectoris en hartritmestoringen .
spectrum_4597_2	svg	xml	Werken remmend op de zgn. B-receptoren van het sympathisch zenuwstelsel , waardoor verwijding van de bloedvaten , vermindering van hartslagfrequentie en intensiteit , vernauwing luchtwegen .
spectrum_4598_1	svg	xml	1 .
spectrum_4598_2	svg	xml	Cellen in de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier , die het hormoon insuline produceren .
spectrum_4598_3	svg	xml	2 .
spectrum_4598_4	svg	xml	Cellen in de hypofysevoorkwab , die door basische kleurstoffen gekleurd kunnen worden ; maken o.a. TSH , ACTH en FSH .
spectrum_4600_1	svg	xml	Ook b-endorfine .
spectrum_4600_2	svg	xml	Dit is de endorfine waar het meest onderzoek naar is gedaan .
spectrum_4600_3	svg	xml	Deze stof verhoogt waarschijnlijk de tolerantie voor pijn en vermindert de gedragsmatige reacties op pijn .
spectrum_4600_4	svg	xml	Bij de experimentele toediening van b-endorfine aan proefdieren , blijkt dat de effecten sterk verwant zijn aan die van de toediening van morfine .
spectrum_4600_5	svg	xml	De dieren worden hiervan afhankelijk en er treedt tolerantie op .
spectrum_4604_1	svg	xml	Ook bèta-golven .
spectrum_4604_2	svg	xml	Een bepaald patroon van elektrische hersenactiviteit zoals dat geregistreerd wordt op een elektro-encefalogram .
spectrum_4604_3	svg	xml	Dit ritme doet zich voor tijdens de periode dat het organisme actief en alert is .
spectrum_4604_4	svg	xml	Hetzelfde patroon wordt ook teruggevonden tijdens de REM-slaap , de periode waarin gedroomd wordt .
spectrum_4604_5	svg	xml	De registratielijn van het elektro-encefalogram laat een relatief geringe uitslag zien met een hoge frequentie ( 17 <196> 25 Hertz ) .
spectrum_4604_6	svg	xml	Wanneer het organisme zich ontspant , gaat de frequentie omlaag en wordt de uitslag groter .
spectrum_4604_7	svg	xml	Dit wordt alfa-ritme genoemd .
spectrum_4621_1	svg	xml	De niet met de werkelijkheid overeenstemmende idee dat de handelingen van anderen speciaal op de eigen persoon zijn gericht .
spectrum_4621_2	svg	xml	Als iemand bijvoorbeeld een grapje maakt , denkt de persoon met betrekkingswaan dat dit speciaal bedoeld is om hem voor gek te zetten .
spectrum_4627_1	svg	xml	Plaat van acryl en metaaldraad , met haakjes en klemmetjes om de tanden , die wordt toegepast wanneer de blijvende tanden en/of kiezen geen juiste stand hebben .
spectrum_4627_2	svg	xml	Er zijn vaste en uitneembare beugels .
spectrum_4627_3	svg	xml	Vaste beugels hebben meer invloed op de verplaatsing van een enkele tand of kies en zijn nauwkeuriger dan uitneembare .
spectrum_4627_4	svg	xml	Correctie door middel van een beugel gebeurt meestal tussen het 8e en 16e jaar .
spectrum_4671_1	svg	xml	( congelatio ) Beschadiging van de huid door inwerking van lage temperaturen .
spectrum_4671_2	svg	xml	De meest getroffen huiddelen zijn de neustop , de vingers en de tenen .
spectrum_4671_3	svg	xml	In de poolstreken worden ook wel uitgebreidere bevriezingsgevallen gezien .
spectrum_4671_4	svg	xml	Dan kunnen ook dieper gelegen weefsels aangetast zijn .
spectrum_4671_5	svg	xml	Door de kou gaan de bloedvaatjes in de betreffende delen dicht zitten , om te voorkomen dat het bloed , en daardoor het lichaam , te veel afkoelt .
spectrum_4671_6	svg	xml	Als gevolg hiervan kan het betreffende huidgedeelte verder afkoelen , tot de temperatuur beneden het vriespunt is gedaald .
spectrum_4671_7	svg	xml	De huid bevriest dan letterlijk .
spectrum_4671_8	svg	xml	In de bevroren huidcellen ontstaan ijskristallen , die de celwanden stuk kunnen prikken .
spectrum_4671_9	svg	xml	De cellen gaan dan te gronde .
spectrum_4671_10	svg	xml	In de bloedvaten bevriest het kleine beetje bloed dat zich er nog bevindt en er ontstaat trombose .
spectrum_4671_11	svg	xml	Wanneer de huid weer ontdooit , zijn het deze twee veranderingen die veroorzaken dat de huid beschadigd raakt .
spectrum_4671_12	svg	xml	De bevroren huid is bleek , soms wit , en kan stijf aanvoelen .
spectrum_4671_13	svg	xml	Het slachtoffer voelt een stekende pijn op de plaats van de bevriezing .
spectrum_4671_14	svg	xml	De schade door bevriezing is na het ontdooien nauwelijks te onderscheiden van de schade door een verbranding .
spectrum_4671_15	svg	xml	Ook bij bevriezing wordt onderscheid gemaakt in drie graden ( de mate waarin bevriezing is opgetreden ) , waarbij een eerstegraadsbevriezing de minst diepe is .
spectrum_4671_16	svg	xml	Het is belangrijk om te voorkomen dat een bevroren lichaamsdeel te snel ontdooit .
spectrum_4671_17	svg	xml	Door de kou hebben de huidcellen weinig zuurstof nodig en wanneer de huid te snel ontdooid wordt , bijvoorbeeld door de hand in te warm water te dompelen , neemt de zuurstofbehoefte van de huid snel toe , terwijl de bloedvaten nog dicht zitten .
spectrum_4671_18	svg	xml	De eerste hulp bij bevriezing is dan ook het getroffen lichaamsdeel in een matig warme omgeving te brengen , bijvoorbeeld door de hand onder de jas te houden , of deze in lauw water te houden .
spectrum_4671_19	svg	xml	Als de bevriezing een groter deel van de hand beslaat dan bijvoorbeeld een vingertop , is medische zorg noodzakelijk om complicaties te voorkomen .
spectrum_4671_20	svg	xml	Complicaties zijn het optreden van gangreen ( afsterven van weefsel ) ; na enige tijd treedt dan een donkerpaarse kleur op .
spectrum_4671_21	svg	xml	Soms is het na een bevriezing ontstane littekenweefsel zo stijf dat de getroffen vingers onbruikbaar kunnen worden .
spectrum_4673_1	svg	xml	( conceptie ) Samensmelten van een zaadcel en een eicel .
spectrum_4673_2	svg	xml	Volgt bij planten op de bestuiving : een pollenkorrel die op de stamper terechtkomt , groeit als pollenbuis door de stijl naar de eicel in de zaadknop , waarna een van de twee zgn. generatieve kernen ermee versmelt .
spectrum_4673_3	svg	xml	De andere generatieve kern versmelt met de secundaire embryozakkern .
spectrum_4673_4	svg	xml	Men spreekt in dit geval van dubbele bevruchting .
spectrum_4673_5	svg	xml	Bij dieren kan de bevruchting plaatsvinden in het lichaam van het vrouwtje ( inwendige bevruchting ) , bijv. bij de mens , zoogdieren en de meeste landdieren .
spectrum_4673_6	svg	xml	Het mannetje brengt sperma direct in het lichaam van het vrouwtje of ( zoals o.a. bij spinnen ) het vrouwtje neemt sperma dat door het mannetje ergens is gedeponeerd , in haar lichaam op .
spectrum_4673_7	svg	xml	Uitwendige bevruchting , d.w.z. dat de geslachtscellen buiten het lichaam van het vrouwtje samensmelten , komt vooral voor bij waterdieren , die zaadcellen en eitjes in het omringende water lozen .
spectrum_4673_8	svg	xml	De kans op bevruchting is dan veel kleiner .
spectrum_4674_1	svg	xml	Verhoging op het oppervlak van een eicel , gevormd bij contact met een zaadcel .
spectrum_4674_2	svg	xml	Komt overeen met een lichte instulping van de zaadcel , zodat maximaal contact mogelijk is en materiaal van de zaadcel de eicel kan binnendringen .
spectrum_4675_1	svg	xml	( vitellinemembraan ) Primair eivlies van insecten , weekdieren , amfibieën en vogels .
spectrum_4675_2	svg	xml	Gevormd in de eierstokken tussen follikelcellen en eicel direct nadat één spermacel is binnengedrongen .
spectrum_4675_3	svg	xml	Het vlies voorkomt het binnendringen van volgende spermacellen .
spectrum_4716_1	svg	xml	( coma ) Diepste vorm van bewustzijnsdaling ; bij minder diepe vormen spreekt men van verlaagd bewustzijn of sufheid ( somnolentie ) .
spectrum_4716_2	svg	xml	Bij bewusteloosheid reageert men niet meer op geluid , op krachtige aanraking of pijnprikkels .
spectrum_4716_3	svg	xml	Aanwijzingen voor de ernst van de bewusteloosheid zijn wijziging van de lichaamstemperatuur , veranderde frequentie van hartslag en ademhaling en het al dan niet aanwezig zijn van de pupilreflex .
spectrum_4716_4	svg	xml	Het elektro-encefalogram is altijd gestoord en vertoont een zeer laag ritme .
spectrum_4716_5	svg	xml	Kan o.a. worden veroorzaakt door beschadiging van de hersenen na een ongeval , door ernstige stoornissen van lever of nieren en een te laag of te hoog suikergehalte in het bloed .
spectrum_4718_1	svg	xml	Toestand waarbij iemand door een gestoorde hersenfunctie een verlaagd bewustzijn heeft .
spectrum_4718_2	svg	xml	Afhankelijk van de oorzaak en de ernst van het letsel of de ziekte , kan de mate van bewustzijnsverlies variëren : van een lichte vorm zoals bij flauwvallen , tot een coma waaruit het slachtoffer niet kan worden opgewekt .
spectrum_4718_3	svg	xml	Tussen deze extreme gevallen bestaan verschillende reactieniveaus , waarbij het slachtoffer bijvoorbeeld soms alleen maar reageert op hard knijpen en op directe vragen of waarbij hij verward lijkt als hem vragen worden gesteld .
spectrum_4718_4	svg	xml	Iemand die niet direct kan antwoorden op vragen zoals welke dag het is , hoe laat het is en waar hij zich bevindt , wordt beschouwd als bewusteloos en moet naar een arts worden verwezen .
spectrum_4718_5	svg	xml	Iemand die lichtelijk verward lijkt na bijvoorbeeld een slag op het hoofd , moet nooit alleen worden gelaten , daar hij in een ernstiger staat van bewusteloosheid kan raken en misschien verder moet worden behandeld .
spectrum_4718_6	svg	xml	` Eerste hulp ' Wanneer een slachtoffer bewusteloos raakt , is het zinvol na te gaan of hij een ketting of een identiteitskaartje bij zich draagt , aangezien mensen die aan epilepsie of suikerziekte lijden soms bewusteloos raken .
spectrum_4718_7	svg	xml	Op de ketting of het kaartje staan instructies of een telefoonnummer waar deskundig advies kan worden verkregen .
spectrum_4718_8	svg	xml	De belangrijkste eerste hulp die men kan bieden is de bloedsomloop en de ademhaling van het slachtoffer te controleren .
spectrum_4718_9	svg	xml	Als iemands hart niet meer klopt , ademt hij ook niet meer .
spectrum_4718_10	svg	xml	In dat geval past men onmiddellijk uitwendige hartmassage toe in combinatie met kunstmatige beademing , nadat men heeft gecontroleerd of de luchtwegen van het slachtoffer niet zijn geblokkeerd .
spectrum_4718_11	svg	xml	Als het slachtoffer weer ademt , legt men hem voorover met het hoofd naar links .
spectrum_4718_12	svg	xml	Men brengt de linkerknie omhoog , buigt zijn rechterarm en trekt de kin naar voren om zich ervan te verzekeren dat hij in een stabiele houding ligt en zijn luchtwegen niet zijn geblokkeerd .
spectrum_4718_13	svg	xml	De bedoeling hiervan is ervoor te zorgen dat het slachtoffer kan blijven ademen zonder dat de luchtwegen door de tong worden afgesloten en dat - als hij bloedt uit de mond of braakt - het bloed of braaksel kan weglopen zonder dat hij stikt .
spectrum_4718_14	svg	xml	Dit doel wordt bereikt als het hoofd van het slachtoffer lager ligt dan de rest van zijn lichaam : er moet geen kussen worden gebruikt .
spectrum_4718_15	svg	xml	Als het slachtoffer in bed ligt , wordt het voeteneinde van het bed lichtelijk omhoog gezet of een kussen onder zijn voeten gelegd .
spectrum_4718_16	svg	xml	Bij vervoer op een brancard wordt het voeteneinde van de brancard hoger gehouden dan het hoofdeinde .
spectrum_4718_17	svg	xml	Vervolgens kunnen de andere letsels worden behandeld .
spectrum_4718_18	svg	xml	Het slachtoffer moet warm gehouden worden door een deken over hem heen te leggen tijdens het vervoer naar het ziekenhuis , hetgeen zo snel mogelijk moet worden georganiseerd .
spectrum_4718_19	svg	xml	Iemand die slechts in geringe mate een bewustzijnsdaling heeft - met als verschijnselen verwardheid en sufheid - hoeft niet in de stabiele zijligging te worden gelegd .
spectrum_4718_20	svg	xml	Wel moet zo snel mogelijk een arts worden gewaarschuwd .
spectrum_4718_21	svg	xml	Deze algemene richtlijnen gelden voor slachtoffers die een verlaagd bewustzijn hebben , ongeacht de oorzaak .
spectrum_4719_1	svg	xml	De helderheid van het bewustzijn of het niveau van aanspreekbaarheid .
spectrum_4719_2	svg	xml	Hierin kunnen verschillende graden worden onderscheiden .
spectrum_4719_3	svg	xml	Een verruimd bewustzijn brengt een grotere openheid voor indrukken van binnenuit of van buitenaf met zich mee .
spectrum_4719_4	svg	xml	Deze toestand kan het gevolg zijn van de inname van bewustzijnsverruimende middelen of treedt op tijdens een manie of als gevolg van epilepsie .
spectrum_4719_5	svg	xml	Een verlaagd bewustzijn kan verschillende graden aannemen .
spectrum_4719_6	svg	xml	Dit heeft vaak een organische oorzaak .
spectrum_4719_7	svg	xml	Het minst erg is beneveling , waarbij de reactietijden vertraagd zijn en waarbij de levendigheid van het bewustzijn is verminderd .
spectrum_4719_8	svg	xml	Bij somnolentie reageert de persoon nog wel op prikkels , maar zodra hij alleen gelaten wordt , valt hij in slaap .
spectrum_4719_9	svg	xml	Hij maakt een slome indruk .
spectrum_4719_10	svg	xml	Bij sopor is het bewustzijn verder verlaagd .
spectrum_4719_11	svg	xml	De persoon kan nu alleen door sterke stimulatie uit zijn slaap gehaald worden , maar is niet meer in staat te spreken .
spectrum_4719_12	svg	xml	Op zijn gezicht kunnen vaak nog wel gevoelsreacties afgelezen worden .
spectrum_4719_13	svg	xml	Dit is niet meer het geval bij subcoma , waarbij een persoon alleen nog maar op ( sterke ) pijnprikkels reageert .
spectrum_4719_14	svg	xml	Sommige reflexen , zoals bijvoorbeeld de vernauwing van de pupillen bij blootstelling aan licht , blijven bestaan .
spectrum_4719_15	svg	xml	In het geval van coma tenslotte is de reactie op pijnprikkels ook verdwenen en blijven soms alleen enkele reflexen over .
spectrum_4723_1	svg	xml	Het alleen nog maar aandacht hebben voor een zeer beperkt deel van de eigen psychische activiteit .
spectrum_4723_2	svg	xml	De persoon wordt volledig in beslag genomen door bepaalde gedachten , bijvoorbeeld wanen , zodat andere zaken niet tot zijn bewustzijn kunnen doordringen .
spectrum_4723_3	svg	xml	De bewustzijnsvernauwing kan voortkomen uit een algemeen verlaagd bewustzijnsniveau .
spectrum_4733_1	svg	xml	( BSE ) Snelheid waarmee de bloedcellen in het bloed bezinken .
spectrum_4733_2	svg	xml	Om de bezinkingssnelheid te bepalen , laat men onstolbaar gemaakt bloed in een dun buisje staan .
spectrum_4733_3	svg	xml	Bovenaan ontstaat dan een laagje plasma .
spectrum_4733_4	svg	xml	De lengte hiervan na een bepaalde tijd is een maat voor de bezinkingssnelheid .
spectrum_4733_5	svg	xml	Deze kan bij allerlei ziekte-processen ( o.a. ontstekingen , gezwellen ) verhoogd zijn .
spectrum_4757_1	svg	xml	( eig. musculus biceps ) Tweehoofdige spier , aan het ene uiteinde via één pees bevestigd aan het skelet , aan het andere uiteinde via twee pezen .
spectrum_4757_2	svg	xml	Bekendst : musculus biceps brachii ( tweehoofdige armspier ) , gelegen aan de voorkant van de bovenarm , ontspringt met twee pezen aan het schouderblad en hecht met één pees aan het spaakbeen ; o.a. sterke buiger van de onderarm .
spectrum_4785_1	svg	xml	( epididymis ) Reservoir en afvoerorgaan van het in de teelbal geproduceerde sperma .
spectrum_4785_2	svg	xml	De bijbal ligt als een boon aan de achterzijde van de teelbal .
spectrum_4785_3	svg	xml	De afvoerbuisjes uit de teelbal monden uit in de sterk gekronkelde verzamelbuis van de bijbal , die een lengte heeft van ongeveer zes meter .
spectrum_4785_4	svg	xml	Van hieruit wordt het sperma via de zaadleider naar de zaadblaasjes vervoerd .
spectrum_4785_5	svg	xml	Bij een zaadlozing trekken de zaadblaasjes samen en wordt het sperma - samen met prostaatvocht - via de urinebuis van de penis naar buiten geperst .
spectrum_4786_1	svg	xml	( epididymiscyste ) Blaasje , te voelen als een duidelijke zwelling in de balzak ( scrotum ) .
spectrum_4786_2	svg	xml	Het blaasje is meestal gevuld met troebel wit vocht en als er met een lampje op wordt geschenen , laat de zwelling licht door .
spectrum_4786_3	svg	xml	In het vocht zitten veel zaadcellen die voor het grootste deel niet levensvatbaar zijn .
spectrum_4786_4	svg	xml	De cyste wordt daarom ook wel spermatokèle genoemd .
spectrum_4786_5	svg	xml	Deze aandoening komt een enkele keer bij kinderen voor , maar meestal bij volwassenen .
spectrum_4786_6	svg	xml	De zwelling geeft weinig klachten .
spectrum_4786_7	svg	xml	Als er echter aan beide zijden een cyste voorkomt , is de patiënt vaak onvruchtbaar .
spectrum_4786_8	svg	xml	Wordt de cyste erg groot dan kan ze om de paar maanden leeggezogen worden met behulp van een naald .
spectrum_4786_9	svg	xml	Bij kinderen kan , indien dat nodig is , de cyste operatief verwijderd worden .
spectrum_4787_1	svg	xml	( epididymitis ) Zeer pijnlijke ontsteking van één of beide bijballen .
spectrum_4787_2	svg	xml	Meestal ontstaat deze in aansluiting op een urineweginfec