HARDERWIJK

Back to city-menu


Harderwijk is een gemeente in Gelderland met (in 1990) 32.161 inwoners. De oppervlakte van Harderwijk is 48,27 km2. De gemeente omvat behalve de stad Harderwijk het dorp Hierden en ligt aan de noordwestrand van de Veluwe, aan het Veluwemeer en het Wolderwijd. De stad Harderwijk is regionaal verzorgingscentrum voor de Noordwest-Veluwe. De landbouw is nog slechts van geringe betekenis. Wel zijn er kalvermesterijen en eendenhouderijen ten behoeve van (export)slachterij. De industrie produceert onder meer voedings- en genotmiddelen, metaalwaren en bouwmaterialen. Buiten de Vissershaven zijn er twee industriehavens en twee grote jachthavens. Harderwijk trekt, door zijn ligging aan het Veluwemeer en aan de rand van de Veluwse bossen, veel toeristen. Attracties zijn o.m. het Veluws Museum van Oudheden en het Dolfinarium. Bovendien heeft Harderwijk een zetel van een kantongerecht en biedt de stad plaats aan een opleidingscentrum van de landmacht (er staan twee kazernes, maar door de huidige inkrimping van de landmacht is het voortbestaan van beide erg onzeker). Ook heeft Harderwijk een modern ziekenhuis (St. Jansdal) en diverse andere instellingen op sociaal en onderwijsgebied. Aan de oostrand van Hierden staat het fraaie 17de-eeuwse landhuis de Essenburgh, dat een Norbertijnenpriorij is. De omgeving is prachtig: verspreid over de (bosrijke) gemeente liggen vele oude hoeven (uit de 18de en begin 19de eeuw). Het waterwingebied De Galgenberg (38 ha) en de Gemeentebossen (513 ha) zijn schitterende natuurgebieden.

Stadsbeeld
De schilderachtige binnenstad van Harderwijk is in 1969 tot beschermd stadsgezicht verklaard. De hervormde Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk is een driebeukige basilica, deels misschien daterend uit eind 14de eeuw; het dwarsschip dateert uit de 15de eeuw. De kerk is in de jaren 1972-1980 ingrijpend gerestaureerd, waarbij belangrijke 16de-eeuwse muurschilderingen zijn ontdekt. Een mooi stuk bouwwerk is het voormalige St. Catharinaklooster met laatgotische kapel (1502; gerestaureerd in 1913 en 1980). Van de middeleeuwse ommuring resteren de Vispoort en enige fragmenten. Op de markt staat het vroegere stadhuis, van middeleeuwse oorsprong, dat in 1837 geheel in neoclassicistische stijl herbouwd is met behoud van de Louis XIV-raadzaal (1727). Het voormalige Pesthuis (einde 16de eeuw) is in oorsprong een vroeg-16de-eeuwse kapel van de Fraters. Het Linnaeustorentje is een achtkantige laat-gotische traptoren (16de eeuw, gerestaureerd in 1907) van een verdwenen stadsgebouw van de Commanderij 's-Heerenloo. Het dankt zijn naam aan een borstbeeld van Linnaeus, die aan de universiteit van Harderwijk (1647-1811) promoveerde. Voorts staan er verscheidene herenhuizen uit de 17de en 18de eeuw. Geschiedenis Harderwijk is gegroeid uit het middeleeuwse Herderewich en kreeg in 1231 stadsrechten van Otto II. In de Hanze nam het een belangrijke plaats in (1285-1628). Ook de visserij en lakennijverheid zijn belangrijke bronnen van inkomsten geweest, terwijl de stad van oudsher een regionaal verzorgende functie heeft vervuld. Reeds in 1441 was er een Latijnse School, die in 1647 werd verheven tot Academie des Vorstendoms Gelre en Graafschap Zutphen. In de 18de eeuw zonk Harderwijk langzaam terug tot een onbetekenend stadje, maar pas in 1812 werd de hogeschool opgeheven. De afsluiting van de Zuiderzee en de inpolderingen in het Ijsselmeer, welke een inkrimping en later het geheel wegvallen van de visserij en de vishandel tot gevolg hadden, zijn gepaard gegaan met een geleidelijke ontwikkeling van andere bestaansmogelijkheden. Harderwijk drijft nu vooral op de veelzijdige industrie, het toerisme en de dienstverlening. Het dorp Hierden is nog typisch Veluws, met fraaie boerderijen (gemengd bedrijf). Men houdt er de Veluwse klederdracht in ere.


Scribent: Digna Faber
Zie voor de gebruikte literatuur de bibliografie.